Validiteit en betrouwbaarheid vaststellen in je scriptie

Op basis van de betrouwbaarheid en validiteit kun je de kwaliteit van een onderzoek vaststellen. Hiermee wordt duidelijk hoe goed je onderzoeksmethoden iets hebben gemeten om inzicht te krijgen in je probleem en om het doel van je scriptie te bereiken.

Om de validiteit en betrouwbaarheid van je scriptie te bepalen, moet je nagaan of je met de methoden of onderzoeksmodellen hebt gemeten wat je wilde meten (validiteit) en of je resultaten hetzelfde zouden zijn als je het onderzoek op dezelfde manier nog eens uitvoert (betrouwbaarheid).

De validiteit en betrouwbaarheid van je scriptie worden bevorderd door de afbakening in je onderzoeksvraag, keuze en opzet van je onderzoeksmethode(n), de keuze voor je respondenten, de wijze van dataverzameling en je data-analyse. Dit betekent dat je hierover al in je Plan van Aanpak of onderzoeksvoorstel moet nadenken.

Het verschil tussen validiteit en betrouwbaarheid

Betrouwbaarheid en validiteit zijn sterk aan elkaar gerelateerd, maar duiden op verschillende kwaliteiten van het onderzoek. Zo kan een meting betrouwbaar zijn, zonder valide te zijn. Daarentegen is een valide meting doorgaans ook betrouwbaar.

Validiteit en betrouwbaarheid

Validiteit

Bij validiteit gaat het om de vraag of de resultaten uit jouw scriptie wel juist zijn en of je op basis hiervan harde conclusies kunt trekken. Zo corresponderen de resultaten van een valide onderzoek met de werkelijke eigenschappen, fenomenen en variaties in de fysieke en sociale wereld.

Het gaat bij de validiteit voornamelijk om het ‘instrument’ waarmee je onderzoek hebt gedaan. Als dit instrument niet betrouwbaar is, dan is de meting hoogstwaarschijnlijk ook niet valide.

Voorbeeld validiteit – weegschaal (het instrument)
Je kunt gewicht meten met een weegschaal (het instrument), maar als de weegschaal verkeerd is afgesteld dan is het resultaat van de weging niet juist en dus niet valide.

Alle vormen van validiteit met voorbeelden

Betrouwbaarheid

Bij betrouwbaarheid gaat het om hoe consistent een methode iets meet. Hierbij is het van belang dat de uitkomsten hetzelfde zijn als je de meting of het gehele onderzoek op exact dezelfde wijze nog een keer uitvoert.

Betrouwbaarheid alleen is niet voldoende om te bepalen dat een onderzoek valide is. Zo kan een betrouwbare meting bijvoorbeeld alsnog leiden tot een foutieve weergave van de werkelijkheid waardoor het onderzoek niet valide is.

Voorbeeld betrouwbaarheid – weegschaal
Ook al is de weegschaal verkeerd afgesteld; als een persoon met een constant gewicht twee keer achter elkaar op de weegschaal gaat staan, zou de weegschaal twee keer hetzelfde gewicht moeten laten zien. Anders is de weegschaal niet betrouwbaar.

Alle vormen van betrouwbaarheid met voorbeelden

Validiteit en betrouwbaarheid waarborgen in je onderzoek

Om al vanaf je Plan van Aanpak of onderzoeksvoorstel te zorgen voor een valide en betrouwbaar onderzoek, moet je ervoor zorgen dat je onderzoeksopzet goed in elkaar zit.

Validiteit waarborgen in je onderzoeksopzet

  • Kies de juiste bewezen methoden om je onderwerp te onderzoeken.
  • Als je zelf een methode ontwikkelt (bijvoorbeeld door een enquête op te stellen), moet dit gebaseerd zijn op wetenschappelijke theorieën en/of eerdere studies. Let hierbij ook goed op hoe je bijvoorbeeld interviewvragen verwoordt.
  • Baken het onderzoek voldoende af en zorg ervoor dat je onderzoeksmethoden ook specifiek geschikt zijn om jouw probleem volledig te meten ten behoeve van de interne validiteit.
  • Zorg ervoor dat je voldoende respondenten verwerft in je steekproef, voldoende cases onderzoekt of voldoende metingen verricht voor de externe validiteit.

Betrouwbaarheid waarborgen tijdens de uitvoering van je onderzoek

  • Pas de methoden op consistente wijze toe door bijvoorbeeld ervoor te zorgen dat een interview steeds in dezelfde setting plaatsvindt.
  • Standaardiseer het onderzoeksverloop. Zo kun je bijvoorbeeld al je respondenten van dezelfde informatie voorzien voordat je hen vraagt naar hun mening over een bepaald fenomeen.

Hoeveel fouten bevat jouw scriptie?

De taalexperts van Scribbr verbeteren gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden. Benieuwd wat er precies wordt verbeterd? Verschuif de cursor van links naar rechts!

Scriptie nakijken op taal

Bekijk de uitgebreide tips voor het waarborgen van validiteit en betrouwbaarheid per onderzoeksfase in onze cheatsheet.

Validiteit en betrouwbaarheid testen

De wijze van testen is afhankelijk van de soort betrouwbaarheid en de soort validiteit die jij in je onderzoek moet garanderen. Over het algemeen geldt dat je de betrouwbaarheid kunt inschatten door verschillende versies van dezelfde meting met elkaar te vergelijken.

De validiteit is iets lastiger te testen. De meest gebruikte wijze is door te proberen onderbouwen of je hebt gemeten wat je wilde meten of door de uitkomsten van je onderzoek te vergelijken met relevante resultaten, data of theorieën uit andere wetenschappelijke studies.

Hieronder wordt voor de belangrijkste soorten validiteit en betrouwbaarheid aangegeven hoe je deze kunt testen.

Soorten validiteit testen

Indruksvaliditeit: Beredeneer en beargumenteer waarom de meting meet wat gemeten moest worden.

Voorbeeld indruksvaliditeit testen
Je onderzoek gaat over waarom ouderen te weinig eiwitten binnenkrijgen. Hiervoor heb je bij zowel ouderen, als doktoren en mantelzorgers een enquête afgenomen die zich uitsluitend richtte op de redenen dat ouderen weinig eiwitten tot zich nemen. De vragen waren gebaseerd op een gedegen literatuuronderzoek. Hierdoor kun je beredeneren dat je hebt gemeten wat je moest meten en dat je de indruksvaliditeit hebt gewaarborgd.

Begrips – of constructvaliditeit: Test de meting aan de hand van bestaande theorieën of kennis over het concept dat je meet.

Voorbeeld begrips- of constructvaliditeit testen
Een vragenlijst over zelfverzekerdheid zou getest kunnen worden door andere eigenschappen te testen die waarschijnlijk gerelateerd zijn aan zelfverzekerdheid (zoals sociale vaardigheden en optimisme). Een sterke correlatie tussen de scores over zelfverzekerdheid en deze gerelateerde karakteristieken wijst op een hoge constructvaliditeit. 

Inhoudsvaliditeit: Controleer in hoeverre de meting alle aspecten van het concept dat je onderzoekt meet.

Voorbeeld inhoudsvaliditeit testen
Wanneer een test de taalvaardigheid Italiaans van studenten alleen de schrijf-, lees- en spreekvaardigheden en níet de luistervaardigheden meet, is de test niet valide om de algehele taalvaardigheid Italiaans van deze studenten te testen. Experts zijn het er immers over eens dat luisteren een essentieel onderdeel is van taalvaardigheid.

Criteriumvaliditeit: Test in hoeverre het resultaat van jouw meting overeenkomt met andere valide metingen van hetzelfde concept.

Voorbeeld criteriumvaliditeit testen
Een enquête is gehouden om de politieke mening van stemgerechtigden in een bepaalde regio te meten. Als de resultaten de latere uitkomst van een verkiezing correct voorspellen, wijst dit erop dat de enquête een hoge criteriumvaliditeit had. 

Soorten betrouwbaarheid testen

Herhaalbaalheid: Test de consistentie van je onderzoeksmethode: krijg je dezelfde resultaten als je de meting nog eens uitvoert?

Voorbeeld herhaalbaarheid testen
Een groep respondenten vult een vragenlijst in waarmee hun persoonlijke eigenschappen gemeten worden. Wanneer zij de vragenlijst een aantal dagen, weken of maanden na de eerste meting nogmaals invullen en dit leidt tot dezelfde resultaten, dan duidt is de vragenlijst betrouwbaar. 

Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid: Controleer de consistentie van je meting met betrekking tot verschillende beoordelaars: kom je tot dezelfde resultaten als verschillende personen dezelfde meting verrichten?

Voorbeeld interbeoordelaarsbetrouwbaarheid testen
Met behulp van een beoordelingscriteria-checklist komen vijf leraren tot aanzienlijk verschillende cijfers voor hetzelfde studentenproject. Dit wijst erop dat deze checklist een lage interbeoordelaarsbetrouwbaarheid heeft doordat de criteria bijvoorbeeld te subjectief zijn.

Interne consistentie: Test de consistentie van de meting zelf: kom je tot dezelfde resultaten met behulp van verschillende testonderdelen die hetzelfde moeten meten?

Voorbeeld interne consistentie testen
Stel je hebt een vragenlijst opgesteld om zelfverzekerdheid te toetsen en 80 personen hebben deze vragenlijst ingevuld. Wanneer je deze metingen willekeurig in twee verschillende delen opsplitst (twee sets van 40 vragenlijsten), dan zou er een sterke correlatie moeten zijn tussen deze twee sets. Als dit niet zo is, dan is er sprake van een lage interne consistentie.

Waar beschrijf je de betrouwbaarheid en validiteit in je scriptie?

Doorgaans bespreek je de betrouwbaarheid en validiteit in verschillende hoofdstukken van je scriptie. Zo laat je zien dat je hiermee rekening hebt gehouden in je onderzoeksopzet, de bespreking en de interpretatie van je resultaten. Hierdoor wordt jouw onderzoek eerlijker en geloofwaardiger.

Hoofdstuk Beschrijf
Literatuuronderzoek Wat hebben andere onderzoekers gedaan om methoden te creëren en verbeteren die betrouwbaar en valide zijn om jouw probleem te onderzoeken?
Methodologie Hoe heb je jouw onderzoek opgezet om de betrouwbaarheid en validiteit van je metingen te kunnen garanderen?
Bespreek hierbij ook de steekproef en steekproefgrootte, de voorbereiding, externe factoren die van invloed zouden kunnen zijn en de meetmethoden.
Resultaten Als je de validiteit en betrouwbaarheid in jouw onderzoek hebt gemeten, presenteer dan in dit hoofdstuk de belangrijkste uitkomsten van deze metingen.
Discussie Hier beschrijf je hoe betrouwbaar en valide je resultaten daadwerkelijk waren. Zijn je resultaten consistent en geven ze een reële weergave van de werkelijkheid? Zo nee, waarom niet?
Conclusie Als de betrouwbaarheid en validiteit een groot struikelblok vormden in jouw resultaten, geef dan hier aan dat je hierdoor geen harde conclusies kunt trekken over je onderzoeksprobleem.

Betrouwbaarheid en validiteit per onderzoeksmethode

Cheatsheet validiteit en betrouwbaarheid: aandachtspunten tijdens elke onderzoeksfase

Gebruik dit overzicht om te weten waar je specifiek op kunt letten om jouw onderzoek valide en betrouwbaar op te zetten.

Wat vind jij van dit artikel?
Lou Benders

Lou was Scribbrs Product- en Kwaliteitsmanager tot ze naar Italië verhuisde voor de liefde en het lekkere weer. Nu werkt ze op afstand aan Scribbrs diensten en aan handige artikelen over academische teksten.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen »
Trustpilot score van 4.9

6 reacties

Roos
4 september 2020 om 14:15

Hi,

Als je een experimenteel onderzoek (icm interviews) doet, hoe werkt het dan rondom validiteit en betrouwbaarheid? En hoe duidt je dat het beste aan?

Thanks!

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr-team)
4 september 2020 om 15:51

Hoi Roos,

Momenteel heb ik wat weinig context voor je vraag en met experimenteel onderzoek ligt dit inderdaad wat lastiger.
Je kunt er in ieder geval voor zorgen dat je alle interviews op eenzelfde wijze afneemt en zorgen dat je selectie van respondenten logisch is.
Het is uiteraard lastig om bijvoorbeeld je vragenlijst te valideren aan de hand van eerder onderzoek, omdat het experimenteel is.

Met bovenstaande tips kom je al een heel eind, denk ik, en als je maar duidelijk maakt dat je bewust bent van eventuele tekortkomingen komt het helemaal goed.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

xkusPetra
1 november 2018 om 23:55

Als iets niet betrouwbaar is, dan kan het toch ook niet meer valide zijn? Betrouwbaarheid betekent dat herhaalde metingen hetzelfde resultaat leveren. Wanneer dat niet het geval is, kan er ook geen sprake zijn van validiteit: je kunt dan immers niet zeggen of je datgene meet wat gemeten moet worden.

Beantwoorden

Arjan van Laak
Arjan van Laak (Scribbr-team)
3 november 2018 om 15:30

Hoi Petra,

Bedankt voor je vraag!

Dit kan wel zo zijn. Stel je voor dat je een onderzoek hebt met maar heel erg weinig proefpersonen, bijvoorbeeld maar twee of drie.

Ook al zijn de meetinstrumenten goed ingesteld en zijn er geen meetfouten gemaakt, toch is het niet aannemelijk dat je bij een grote onderzoekspopulatie eenzelfde gemiddelde zult vinden (op basis van spreiding van data in een populatie).

Het is dus mogelijk dat de gevonden resultaten juist zijn maar dat het niet betrouwbaar is dat je dezelfde resultaten zult vinden bij herhaald onderzoek.

Mocht je nog vragen hebben, laat het dan gerust weten. Dit kan ook via e-mail or per chat.

Groetjes,

Arjan

Beantwoorden

Bertha Gerritsen
17 oktober 2018 om 20:46

Waarom is in de afbeelding hierboven, de tweede afbeelding wel valide en de derde niet?

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr-team)
18 oktober 2018 om 19:16

Beste Bertha,

Dank voor je vraag!
Dit is zo omdat de resultaten in het tweede plaatje wel gelijk verdeeld zijn, ook al liggen ze ver uit elkaar. In het derde plaatje is alleen een helft bedekt met resultaten.

Ik hoop dat het zo duidelijk is! :)

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Stel een vraag of reageer.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.