De hoofdvraag in je scriptie

De hoofdvraag is de centrale onderzoeksvraag van je scriptie. De hoofdvraag stel je op met behulp van de probleemstelling die je weer met behulp van de probleemanalyse hebt opgesteld.

De hoofdvraag beantwoord je in je scriptie met het onderzoek dat je doet. De deelvragen/hypothesen stel je op om je hoofdvraag stap voor stap te kunnen beantwoorden. Zo zorgen de deelvragen/hypothesen voor structuur in de beantwoording van de hoofdvraag.

Hoe ziet een hoofdvraag eruit?

De hoofdvraag bestaat vaak uit meer dan één deel, bijvoorbeeld een beschrijvend deel gevolgd door een verklarend deel. Je wilt bijvoorbeeld eerst onderzoeken welke ontwikkelingen er plaatsvinden, voordat je de oorzaken van deze ontwikkelingen gaat achterhalen.

Voorbeelden hoofdvraag

Wat zijn de argumenten vóór de invoering van de Europese Bankbelasting en hoe zou deze invoering eruit moeten zien?

Welke factoren maken dat een bezoeker van een webshop niet online koopt maar in een traditionele winkel de aankoop doet?

Welke praktische onderwijstechnieken kunnen leerkrachten inzetten om hierdoor hoogbegaafde kinderen beter te herkennen en te begeleiden?

Wat is een goede hoofdvraag?

Met de hoofdvraag kun je al snel de mist ingaan, daarom is het belangrijk dat je je houdt aan de volgende criteria.

1. De hoofdvraag bestaat uit één vraag

Beperk je altijd tot één vraag. Als je dit lastig vindt dan betekent dit dat je de hoofdvraag meer moet beperken en je het onderzoek beter moet afbakenen.

2. De hoofdvraag volgt logischerwijs uit de probleemstelling

Op basis van de probleemstelling maak je de hoofdvraag. Het is daarom belangrijk dat je de probleemanalyse uitvoerig hebt gedaan. Haal deze termen bovendien niet door elkaar.

3. De hoofdvraag kan beter geen mening-vraag of ethische vraag zijn

Een mening-vraag of ethische vraag noem je ook wel evaluerende of normatieve vragen.

Voorbeeld normatieve vraag
Is de keuze van Denemarken om de grenzen te sluiten wel goed?

Je dient als onderzoeker objectief te zijn en met een dergelijke hoofdvraag is dat niet eenvoudig. Je kunt de vraag dan beter neutraler opstellen:

Voorbeeld neutrale vraag
Wat zijn de redenen voor de overheid van Denemarken om de grenzen te sluiten?

4. Met de hoofdvraag wil je geen oplossing bieden

Het is niet de bedoeling dat je met de hoofdvraag een oplossing gaat geven voor een probleem. Je onderzoek kan informatie verschaffen die een bijdrage kan leveren aan de oplossing voor een probleem, maar geeft nooit de oplossing zelf. Het is aan de opdrachtgever om uiteindelijk de oplossing te bedenken.

Voorbeeld oplossingsvraag
Hoe kan de HR-afdeling van Rabobank Nederland ziekte-uitval terugdringen?

Je kunt dit soort vragen wel omzetten.

Voorbeeld
Wat zijn de oorzaken voor de verhoogde ziekte-uitval bij Rabobank Nederland en welke lessen kan men hieruit trekken?

5. Van de hoofdvraag moet je geen beleidsvraag of adviesvraag maken

Het is niet aan jou om nieuw beleid te maken voor een organisatie. Dat is een taak van het management. Daarnaast is het niet verstandig om een adviesvraag te gebruiken omdat je dan een advies gaat geven aan je opdrachtgever.

Als je opdrachtgever een advies wil dan kun je beter een adviesplan schrijven naast de scriptie. Je kunt dan van een van de deelvragen een adviesvraag maken en deze deelvraag beantwoorden in het adviesplan.

Voorbeeld beleidsvraag
Hoe kan de Huisvestingswet 2014 worden ingezet om goedkope woningen terecht te laten komen bij de doelgroep?
Voorbeeld adviesvraag
Welke stappen moeten worden ondernomen om de afdeling HR van Rabobank Nederland efficiënter te laten worden?

6. De hoofdvraag is geen ‘waarom’-vraag.

Deze vragen zijn vaak te open en bieden geen goed uitgangspunt voor een onderzoek. Je kunt er nog te veel kanten mee op.

Voorbeeld ‘waarom’-vraag
Waarom heeft Rabobank Nederland een hoog ziekte-uitval?

Deze vraag is nog niet specifiek genoeg. Je zal meer vooronderzoek moeten doen en een gerichter vraag moeten opstellen.

Voorbeeld
Welke praktische tools zijn er om ziekte-uitval bij service-georiënteerde bedrijven terug te dringen?

7. Een goede hoofdvraag is geen ja-neevraag.

Dit soort vragen zijn te beperkt en hiervoor is vaak niet veel onderzoek nodig.

Wanneer je toetsend onderzoek wilt gaan doen met een toetsende vraag dan is het wel mogelijk om ja-neevragen te gebruiken. Deze vragen kun je dan ombuigen in hypothesen.

Voorbeeld ja-neevraag
Is er sprake van een verhoogd ziekte-uitval bij Rabobank Nederland?

Bekijk checklists voor de hoofdvraag of bekijk voorbeelden

Kijk jij ook zo uit naar afstuderen?

We helpen je graag een handje!

  • Minder stress
  • Hulp binnen handbereik
  • 100% tevredenheidsgarantie

Ontdek hoe we jou kunnen helpen

Verschillende soorten onderzoeksvragen

De hoofdvraag kun je indelen in een bepaald soort onderzoeksvraag. Er zijn veel verschillende soorten onderzoeksvragen en het soort onderzoeksvraag bepaalt mede welk type onderzoek je doet en welke onderzoeksmethoden je uiteindelijk gebruikt.

Zo kun je een beschrijvende vraag vaak met literatuuronderzoek beantwoorden en zal je bij een toetsende vraag met hypothesen een experiment moeten doen. Sommige vragen vergen kwantitatief onderzoek en sommige vragen kwalitatief onderzoek.

Bedenk wel dat het ene niet het andere uitsluit. Vaak kun je én kwantitatief én kwalitatief onderzoek doen. Hou je dus niet te veel bezig met het bepalen van jouw soort onderzoeksvraag maar kies voor datgene dat jou het meest logisch lijkt.

Deelvragen opstellen

De deelvragen stel je op om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden.

Veelgestelde vragen over de hoofdvraag

Zijn mijn onderzoeksvragen goed?

Toets zelf hoe goed je onderzoeksvragen zijn met onderstaande lijst vragen. Alleen als het antwoord ‘ja’ is op iedere vraag, zijn ze waarschijnlijk goed: 

  1. Zijn ze niet te makkelijk en is daadwerkelijk onderzoek nodig om ze te beantwoorden? 
  2. Zijn de vragen afgebakend
  3. Past de soort onderzoeksvraag bij het soort onderzoek dat je wilt doen? 
  4. Is de volgorde van de vragen logisch?  

Heb je steeds ‘ja’ geantwoord? Vraag dan nog aan een of twee medestudenten om feedback en suggesties. Bespreek tot slot je onderzoeksvragen met je begeleider.

Kan een beschrijvende onderzoeksvraag de hoofdvraag zijn van mijn scriptie?

Ja, maar op voorwaarde dat de onderzoeksvraag complex genoeg is waardoor hiervoor daadwerkelijk een onderzoek nodig is. Dit betekent dat het antwoord op die vraag niet voorhanden mag liggen. Dan heeft het immers geen nut om hier een onderzoek voor uit te voeren.

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

1 reactie

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr Team)
8 januari 2016 om 14:57

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Is er nog iets onduidelijk of ontbreekt er iets aan het artikel? Laat een opmerking achter, dan zal ik proberen je te antwoorden.

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.