De hoofdvraag in je scriptie

De hoofdvraag is de centrale onderzoeksvraag van je scriptie. De hoofdvraag stel je op met behulp van de probleemstelling die je weer met behulp van de probleemanalyse hebt opgesteld.

De hoofdvraag beantwoord je in je scriptie met het onderzoek dat je doet. De deelvragen/hypothesen stel je op om je hoofdvraag stap voor stap te kunnen beantwoorden. Zo zorgen de deelvragen/hypothesen voor structuur in de beantwoording van de hoofdvraag.

Hoe ziet een hoofdvraag eruit?

De hoofdvraag bestaat vaak uit meer dan één deel, bijvoorbeeld een beschrijvend deel gevolgd door een verklarend deel. Je wilt bijvoorbeeld eerst onderzoeken welke ontwikkelingen er plaatsvinden, voordat je de oorzaken van deze ontwikkelingen gaat achterhalen.

Voorbeelden hoofdvraag

Wat zijn de argumenten vóór de invoering van de Europese Bankbelasting en hoe zou deze invoering eruit moeten zien?

Welke factoren maken dat een bezoeker van een webshop niet online koopt maar in een traditionele winkel de aankoop doet?

Welke praktische onderwijstechnieken kunnen leerkrachten inzetten om hierdoor hoogbegaafde kinderen beter te herkennen en te begeleiden?

Wat is een goede hoofdvraag?

Met de hoofdvraag kun je al snel de mist ingaan, daarom is het belangrijk dat je je houdt aan de volgende criteria.

1. De hoofdvraag bestaat uit één vraag

Beperk je altijd tot één vraag. Als je dit lastig vindt dan betekent dit dat je de hoofdvraag meer moet beperken en je het onderzoek beter moet afbakenen.

2. De hoofdvraag volgt logischerwijs uit de probleemstelling

Op basis van de probleemstelling maak je de hoofdvraag. Het is daarom belangrijk dat je de probleemanalyse uitvoerig hebt gedaan.

3. De hoofdvraag kan beter geen mening-vraag of ethische vraag zijn

Een mening-vraag of ethische vraag noem je ook wel evaluerende of normatieve vragen.

Voorbeeld normatieve vraag
Is de keuze van Denemarken om de grenzen te sluit wel goed?

Je dient als onderzoeker objectief te zijn en met een dergelijke hoofdvraag is dat niet eenvoudig. Je kunt de vraag dan beter neutraler opstellen:

Voorbeeld neutrale vraag
Wat zijn de redenen voor de overheid van Denemarken om de grenzen te sluiten?

4. Met de hoofdvraag wil je geen oplossing bieden

Het is niet de bedoeling dat je met de hoofdvraag een oplossing gaat geven voor een probleem. Je onderzoek kan informatie verschaffen die een bijdrage kan leveren aan de oplossing voor een probleem, maar geeft nooit de oplossing zelf. Het is aan de opdrachtgever om uiteindelijk de oplossing te bedenken.

Voorbeeld oplossingsvraag
Hoe kan de HR-afdeling van Rabobank Nederland ziekte-uitval terugdringen?

Je kunt dit soort vragen wel omzetten.

Voorbeeld
Wat zijn de oorzaken voor de verhoogde ziekte-uitval bij Rabobank Nederland en welke lessen kan men hieruit trekken?

5. Van de hoofdvraag moet je geen beleidsvraag of adviesvraag maken

Het is niet aan jou om nieuw beleid te maken voor een organisatie. Dat is een taak van het management. Daarnaast is het niet verstandig om een adviesvraag te gebruiken omdat je dan een advies gaat geven aan je opdrachtgever.

Als je opdrachtgever een advies wil dan kun je beter een adviesplan schrijven naast de scriptie. Je kunt dan van een van de deelvragen een adviesvraag maken en deze deelvraag beantwoorden in het adviesplan.

Voorbeeld beleidsvraag
Hoe kan de Huisvestingswet 2014 worden ingezet om goedkope woningen terecht te laten komen bij de doelgroep?
Voorbeeld adviesvraag
Welke stappen moeten worden ondernomen om de afdeling HR van Rabobank Nederland efficiënter te laten worden?

6. De hoofdvraag is geen ‘waarom’-vraag.

Deze vragen zijn vaak te open en bieden geen goed uitgangspunt voor een onderzoek. Je kunt er nog te veel kanten mee op.

Voorbeeld ‘waarom’-vraag
Waarom heeft Rabobank Nederland een hoog ziekte-uitval?

Deze vraag is nog niet specifiek genoeg. Je zal meer vooronderzoek moeten doen en een gerichter vraag moeten opstellen.

Voorbeeld
Welke praktische tools zijn er om ziekte-uitval bij service-georiënteerde bedrijven terug te dringen?

7. Een goede hoofdvraag is geen ja-neevraag.

Dit soort vragen zijn te beperkt en hiervoor is vaak niet veel onderzoek nodig.

Wanneer je toetsend onderzoek wilt gaan doen met een toetsende vraag dan is het wel mogelijk om ja-neevragen te gebruiken. Deze vragen kun je dan ombuigen in hypothesen.

Voorbeeld ja-neevraag
Is er sprake van een verhoogd ziekte-uitval bij Rabobank Nederland?

Bekijk checklists voor de hoofvraag of bekijk voorbeelden

Type onderzoeksvraag

De hoofdvraag kun je indelen in een type onderzoeksvraag. Er zijn veel verschillende type onderzoeksvragen en het type onderzoeksvraag bepaalt mede welk type onderzoek je doet en welke onderzoeksmethoden je uiteindelijk gebruikt.

Zo kun je een beschrijvende vraag vaak met literatuuronderzoek beantwoorden en zal je bij een toetsende vraag met hypothesen een experiment moeten doen. Sommige vragen vergen kwantitatief onderzoek en sommige vragen kwalitatief onderzoek.

Bedenk wel dat het ene niet het andere uitsluit. Vaak kun je én kwantitatief én kwalitatief onderzoek doen. Hou je dus niet te veel bezig met het bepalen van het type onderzoeksvraag maar kies voor datgene dat jou het meest logisch lijkt.

Deelvragen opstellen

De deelvragen stel je op om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden.

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

17 reacties

Lighting
11 februari 2016 19:26

Heb een hoofdvraag nodig dat over financiële dienstverlening gaat en twee punten voorkomen sociaal-cultureel en politiek juridisch.

Ik kan telkens niet op een hoofdvraag komen, zouden jullie mij hierbij kunnen helpen ?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
12 februari 2016 10:20

Hoi Lighting, heb je al een probleemoriëntatie gedaan? Op basis van die oriëntatie kom je uiteindelijk op de hoofdvraag. Ons artikel zou je daarmee moeten kunnen helpen.

Beantwoorden

Puck
8 maart 2016 11:42

Zouden jullie een voorbeeld kunnen geven hoe je een ja-neevraag omzet tot een correcte hoofdvraag als het niet om een toetsend onderzoek gaat?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
9 maart 2016 09:54

Hoi Puck, je vraag vergt heel veel inlevingsvermogen. Welke vraag heb je momenteel liggen?

Beantwoorden

LinC
7 september 2016 12:24

Hoi,

Ik moet een supplier manual herschrijven, zodat het compleet en verbeterd wordt en er minder fouten door de leveranciers gemaakt worden. Ik heb op dit moment deze vraag:

Welke aspecten van het Supplier manual moeten veranderd worden om te voldoen aan de richtlijnen van (bedrijfsnaam)?

Ik weet alleen niet of dit klopt, of dat dit een oplossende vraag is. Kunnen jullie me hier bij helpen,

alvast bedankt.

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
7 september 2016 13:04

Hoi Linda, doe je dit in kader van een opleiding? Normaal gesproken is het niet de bedoeling dat je hoofdvraag een oplossing biedt voor een probleem. Je kunt wel met je hoofdvraag informatie verschaffen zodat je een bijdrage kunt leveren aan het oplossen van het probleem. Ik raad je aan om meer op zoek te gaan naar de oorzaken van de fouten die bij leveranciers gemaakt worden. Hierna kun je een adviesplan schrijven waarin je wijzigingen voorstelt.

Beantwoorden

Estelle
7 september 2016 15:09

Hoi,

Ik ben op dit moment bezig met het schrijven van mijn projectplan (stageopdracht), maar ik loop vast met de centrale onderzoeksvraag. Kunnen jullie mij hierbij helpen?
 
Dit is de context; B, teammanager van de afdeling voeding, wil inzicht verkrijgen in de verschillende werkzaamheden die vallen onder het Facilitaire Service Bureau én wil de taken koppelen aan de verschillende processen van het Facilitaire Service Bureau. Dit zodat de processen en bijbehorende taken inzichtelijk en helder zijn. 

Verder wil hij ook resultaten over de werkdruk en knelpunten terug zien in het advies. Ik weet niet hoe ik deze koppen onder kan brengen in mijn hoofdvraag.

groeten

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
8 september 2016 11:05

Hoi Estelle, het opstellen van een hoofdvraag is altijd lastig. Wel is mij duidelijk dat je zowel inzicht moet krijgen als dat je een advies moet uitbrengen. Heb je al bij het artikel is mijn hoofdvraag oké gekeken? Hier kun je vinden wat goede hoofdvragen zijn en wat minder goede.

Beantwoorden

Wico
7 oktober 2016 12:22

Ik moet voor Nederlands  over het boek "het verborgen gebrek" 3 onderzoeksvragen bedenken voor het theoretisch kader. Ik vind het moeilijk om vragen te bedenken, kan iemand mij daarbij helpen?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
19 oktober 2016 20:42

Hoi Wico, je kunt het beste beginnen met de probleemoriëntatie. Stap voor stap kom je dan uit on de onderzoeksvragen.

Beantwoorden

Ramona
23 augustus 2017 16:47

Ik zit met iets, me hoofdvraag luidt als volgt: Hoe ervaart het onderwijsgevend personeel van voj 2 geweld op hun school gepleegd door leerlingen en/ of ouders?

onderzoeksvragen.

1. Hoe wordt geweld (fysiek/ verbaal) volgens de literatuur beschreven?

2. Wat zijn de mogelijke aanleidingen van geweld tegen leraren gepleegd door leerlingen en/of ouders?

3. Wat zijn de mogelijke gevolgen van het op de leraren gerichte fysiek/ verbaal geweld gepleegd door leerlingen en/of ouders?

4. Hoe veilig voelen de leraren van voj 2 zich op hun school?

mijn vraag is kunnen deze onderzoeksvragen de hoofdvraag beantwoorden?

Beantwoorden

Wouter
Wouter (Scribbr-team)
23 augustus 2017 19:33

Beste Ramona,
Inhoudelijk kan ik je helaas niet helpen. Ik weet immers niets van jouw vakgebied. Je kunt dit daarom het beste bespreken met je begeleider.
Groetjes,
Wouter

Beantwoorden

Vincent
20 oktober 2017 17:32

Hallo,

Mijn hoofdvraag is verschillende keren door het traject van mijn onderzoek op een aantal belangrijke punten veranderd. Hoe/waar kan ik dit het beste documenteren in mijn scriptie?

Beantwoorden

jimi
jimi (Scribbr-team)
22 oktober 2017 18:40

Hoi Vincent,
Bedoel je daarmee dat je gedurende je scriptie je hoofdvraag telkens opnieuw hebt gedefinieerd, of dat je telkens het origineel hebt aangepast? In het eerste geval kan je het dan telkens gewoon aangeven wanneer je het opnieuw schrijft. In de tweede situatie zou ik het in je discussie aankaarten! Hopelijk heb ik kunnen helpen!

Beantwoorden

Vincent
23 oktober 2017 19:23

Een beetje van allebei, dus beide antwoorden waren nuttig! Dankjewel!

Beantwoorden

Henk
16 november 2017 00:59

Misschien zijn deze artikelen iets te goed ;) ze wekken namelijk aardig wat verwarring op door de vele details

Ik heb namelijk een aantal vragen over ontwerpende vragen en beleidsvragen.

In het artikel ‘hoofdvraag’ (https://www.scribbr.nl/starten-met-je-scriptie/hoofdvraag/#advies-hoofdvraag)
Wordt aangegeven waar een goede hoofdvraag aan moet voldoen.

De punten 4 en 5 vindt ik wat verwarrend:

4. Met de hoofdvraag wil je geen oplossing bieden
5. Van de hoofdvraag moet je geen beleidsvraag of adviesvraag maken

Punt 4:

In het artikel ‘type onderzoeksvragen’ (https://www.scribbr.nl/starten-met-je-scriptie/type-onderzoeksvragen/) staat adviesvraag als synoniem voor een ontwerpende vraag. Terwijl er wel genoemd wordt dat een ontwerpende vraag een hoofdvraag kan zijn: “Voordat ontwerpende vragen gesteld worden, moeten vaak eerst verklarende vragen beantwoord worden. Deze verklarende vragen kunnen bijvoorbeeld deelvragen zijn. De ontwerpende vraag is dan je hoofdvraag.”

>>Is een ontwerpende vraag hetzelfde als een adviesvraag?

Punt 4 en 5:

Voor een eerder onderzoek (goedgekeurd en afgerond) voor de HBO opleiding Commerciële Economie heb ik een marketingplan voor een sportschool gemaakt met als hoofdvraag:

“Welke marketingstrategie is het meest geschikt voor Sportschool A om het vertrek van leden te
minimaliseren en hierdoor het ledenaantal te laten groeien?”

Als ik dit vergelijk met punt 4 en 5 dan zit ik mijzelf af te vragen of dit niet al een oplossing biedt en een beleidsvraag of adviesvraag is?

Naar mijn idee (en blijkbaar mijn opleiding ook aangezien dit onderzoek is goedgekeurd) heb ik een ontwerpende hoofdvraag dat lijkt op een beleidsvraag.

Als aanbeveling heb ik 3 verschillende marketingstrategieën vergeleken en de beste hiervan (aan de hand van modellen) uitgekozen. Deze is verder uitgewerkt in een implementatieplan.

Er is dus niet een apart adviesplan gemaakt en de hoofdvraag was een ontwerpende vraag dat op een beleidsvraag lijkt en al een oplossing biedt naar mijn inzien. Dus het voldoet aan de hand hiervan niet aan punten 4 en 5.

>>Hoe kan het dat de hoofdvraag en het onderzoek wel is goedgekeurd door de opleiding?

Punt 5

Het verschil tussen een beleidsvraag en een adviserende vraag vindt ik moeilijk om te zien.

In het artikel ‘Type onderzoeksvragen’ (https://www.scribbr.nl/starten-met-je-scriptie/type-onderzoeksvragen/ )onder het kopje ‘Ontwerpende/ Probleemoplossende/Adviserende vragen’ Wordt het volgende genoemd:

Voorbeelden van ontwerpende/probleemoplossende/adviserende vragen

• Hoe kunnen we ervoor zorgen dat Nederland over drie jaar 50% minder analfabeten telt?
• Hoe kunnen we de jongerenwerkloosheid terugdringen?

>>Deze vragen lijken naar mijn inzien ook op een beleidsvraag, wat is het verschil tussen deze vragen en de vraag uit artikel ‘hoofdvraag’? (https://www.scribbr.nl/starten-met-je-scriptie/hoofdvraag/#advies-hoofdvraag)

• Hoe kan de Huisvestingswet 2014 worden ingezet om goedkope woningen terecht te laten komen bij de doelgroep?

Bondiger kon ik het niet krijgen aangezien ik graag laat zien hoe ik erover denk. Hopelijk kunnen jullie het mij wat duidelijker maken!

Alvast bedankt,

Henk

Beantwoorden

Lucy Vleeshouwers
Lucy Vleeshouwers (Scribbr-team)
20 november 2017 15:00

Beste Henk,

Dat zijn uitvoerige vragen! We zullen ons best doen ze voor je te beantwoorden.

Als eerst geef je aan dat je punt 4 en punt 5 in het artikel ‘hoofdvraag’ (https://www.scribbr.nl/starten-met-je-scriptie/hoofdvraag/#advies-hoofdvraag) verwarrend vindt.

Adviserende en ontwerpende vragen worden onder hetzelfde kopje geschaard, omdat deze vragen erop gericht zijn een oplossing voor een bepaald probleem te vinden.

De reden dat wordt afgeraden om met je hoofdvraag een oplossing te bieden, is dat het risico bestaat dat je dan advies gaat geven aan je opdrachtgever. Dat is in de meeste scriptieonderzoeken niet de bedoeling: met je onderzoek analyseer je een probleem of situatie en presenteer je je resultaten op een objectieve manier. Als je hoofdvraag sturend is (als hij gericht is op een bepaalde oplossing of als hij adviserend van aard is), kan dat de schijn van subjectiviteit wekken.

De eisen die aan hoofdvragen gesteld worden, kunnen echter per opleiding verschillen. Sommige hogescholen of universiteiten keuren adviserende vragen wel goed.

Wat betreft het onderzoek dat je hebt uitgevoerd voor de sportschool – in principe geldt dat als een opdrachtgever vooral geïnteresseerd is in het advies dat je formuleert, dat je het best een adviesrapport kunt schrijven: https://www.scribbr.nl/scriptie-structuur/doel-structuur-van-adviesrapport/. De opbouw en richtlijnen die hiervoor gelden, wijken af van die voor scripties, misschien dat daardoor verwarring was ontstaan. De vraag die je daarvoor had opgesteld was inderdaad een beleidsvraag/adviesvraag die ontwerpend van aard is.

Wat betreft je vraag over het verschil tussen een beleidsvraag en een adviserende vraag: dat kan inderdaad lastig zijn, omdat het gaat om een klein verschil. Een beleidsvraag is erop gericht een antwoord te formuleren dat omgezet kan worden naar beleid. Deze vragen worden zowel bij de overheid als in het bedrijfsleven gebruikt. Een adviesvraag heeft daarentegen niet direct betrekking op beleid, omdat je hierbij een bedrijf of instelling advies geeft. Dit advies hoeft niet gericht te zijn op het ontwerpen van nieuw beleid of beleidsveranderingen. Vaak is dit in de praktijk wel het geval, daarom kunnen deze vragen soms sterk op elkaar lijken.

Hopelijk kun je hiermee verder!

Groetjes,
Lucy

Beantwoorden

Reageer