Formuleer een goede probleemstelling voor je scriptie (voorbeelden)

Nadat je jouw onderzoeksprobleem hebt bepaald door je te verdiepen in je onderwerp en door middel van vooronderzoek, moet je de probleemstelling schrijven waarin je aangeeft welk probleem of vraagstuk onderzocht moet worden.

Een effectieve probleemstelling is bondig, concreet en:

  • Plaatst het probleem binnen de juiste context
  • Beschrijft precies waar het onderzoek over gaat
  • Toont de relevantie van het probleem aan
  • Stuurt aan naar het doel van het onderzoek

Met behulp van de probleemstelling stel je uiteindelijk je doelstelling en hoofdvraag op. Tussen deze drie onderdelen bestaat een duidelijk verschil.

Baseer je probleemstelling op een probleemanalyse

Voordat je jouw probleemstelling opstelt doe je een probleemanalyse/oriëntatie tijdens je vooronderzoek. Op basis van deze informatie kun je jouw probleemstelling goed afbakenen en de relevantie ervan aantonen. Het wordt hierdoor een stuk gemakkelijker om je probleemstelling te formuleren.

Voorwaarden voor een goede probleemstelling

Een goede probleemstelling geeft duidelijk aan wat de context, het probleem en de relevantie ervan is. Hieronder vind je twee voorbeelden van goede probleemstellingen. De probleemstelling hoeft niet een enkele zin te zijn. Het mag ook een (beknopte) paragraaf zijn waarin je het probleem beschrijft.

Voorbeeld probleemstelling in één zin
De leerkrachten van basisschool de Hoensbroek beschikken niet over de vaardigheden om hoogbegaafde kinderen in de klas te kunnen herkennen en de juiste begeleiding te bieden.
Voorbeeld probleemstelling in een beknopte paragraaf
Werknemers van Rabobank Nederland zijn ongemotiveerd, nadat de Rabobank een nieuwe ontslagronde heeft aangekondigd. Dit terwijl de werkdruk hoog is en blijft. Het risico op meer ziekte-uitval dreigt hierdoor. De HR-afdeling heeft op dit moment niet de juiste tools tot haar beschikking om ziekte-uitval te monitoren, in te schatten en te voorkomen.

Baken het probleem af en beschrijf de context van het probleem

Enerzijds baken je je probleem af door duidelijk te maken wat het probleem precies inhoudt en anderzijds door de context te beschrijven.

Geef in je probleemstelling duidelijk aan waar en wanneer het probleem zich afspeelt, wie betrokken is bij het probleem en wie er last van heeft. Je beschrijft ook welke informatie over het probleem bekend is en wat al tevergeefs geprobeerd is om het probleem op te lossen.

Hierbij beschrijf je expliciet wat het probleem inhoudt, waaruit weer blijkt welke informatie nog achterhaald moet worden. Zo zorg je ervoor dat je het probleem voldoende afbakent zodat jouw onderzoek zich exact op dat probleem kan richten en je onderzoek haalbaar blijft.

Stel jezelf de volgende vragen om je probleemstelling te controleren:

  • Is het duidelijk wat de context is van het probleem?
  • Is het duidelijk wat exact het probleem is?
  • Is het probleem zodanig afgebakend dat ik hier onderzoek naar kan doen binnen het tijdsbestek en met de middelen die ik tot mijn beschikking heb?
Voorbeeld niet afgebakende probleemstelling: zonder context en focus
Leerlingen op de middelbare school De Haas in de leeftijdsgroep van 12 tot 15 jaar hebben moeite om zich te concentreren tijdens de lessen en om samen te werken in groepen. Dit leidt tot minder goede resultaten en veel onrust in de klassen en hallen. Het is onduidelijk wat de concentratie- en samenwerkingsproblemen heeft veroorzaakt.

Uitleg: Het is onduidelijk waar en wanneer het probleem plaatsvindt, wie erbij betrokken zijn, wie er last van hebben en wat al geprobeerd is om het probleem te verhelpen. Het is ook niet duidelijk wat het probleem precies is: concentratieproblemen of samenwerkingsproblemen?

Voorbeeld probleemstelling met context
Leerlingen op de middelbare school De Haas te Arnhem in de leeftijdsgroep van 12 tot 15 jaar hadden in het schooljaar van 2017 en 2018 concentratieproblemen. Hierdoor konden docenten minder lestijd besteden aan de leerstof. De interactieve lesmethoden die geïmplementeerd werden om de leerlingen bij de les te houden hadden weinig effect. Doordat de leerlingen zich slecht konden concentreren, hebben zij minder goede resultaten behaald dan de leerlingen in de leeftijdsgroep van 12 tot 15 jaar in het schooljaar van 2016 tot 2017. Het is onduidelijk wat de concentratieproblemen heeft veroorzaakt.

Zorg ervoor dat je probleem relevant is

Het moet duidelijk zijn waarom je meer over het probleem moet weten; wat de noodzaak hiervoor is. Dit hoef je niet expliciet aan te duiden. De relevantie moet simpelweg blijken uit het probleem dat je behandelt.

Ga na of je probleem relevant is door jezelf de volgende vragen te stellen:

  • Wat gebeurt er als het probleem niet wordt verholpen?
  • Wie krijgt te maken met de consequenties?
  • Wat voor voordelen heeft het als meer inzicht wordt verkregen in het probleem?

Als je op geen van deze vragen een bevredigend antwoord kan geven, dan is je probleem waarschijnlijk niet relevant genoeg.

Voorbeeld niet relevante probleemstelling 
Vier van de duizend werknemers van bedrijf X hebben event Y bijgewoond, maar hebben hier in tegenstelling tot de verwachting niet geleerd hoe Z verricht moet worden. Het bedrijf heeft geen inzicht in de activiteiten die tijdens Y zijn georganiseerd, waardoor onduidelijk is waarom deze vier werknemers hier onvoldoende hebben geleerd. Bedrijf X leidt gewoonlijk zelf de werknemers op om Z uit te voeren.

Uitleg: Onderzoek naar dit probleem is irrelevant, omdat het probleem eigenlijk geen impact heeft op het bedrijf. Er zijn geen consequenties, het probleem kan heel makkelijk worden verholpen en er is geen voordeel te behalen als er meer inzicht wordt verkregen in het probleem.

Voorbeeld relevante probleemstelling 
Honderd van de duizend werknemers van bedrijf X hebben event Y bijgewoond om te leren hoe omgegaan moet worden met programma G. Echter, na het event waren zij niet in staat om het programma uit te voeren waardoor een vertraging in de productie van H is ontstaan, klanten niet op tijd bediend konden worden en omzet is misgelopen. Het bedrijf heeft momenteel geen inzicht in de activiteiten die tijdens Y zijn georganiseerd, waardoor onduidelijk is waarom deze werknemers hier niet de juiste vaardigheden hebben opgedaan. Het bedrijf is echter afhankelijk van de organisatie van dergelijke events door de educatieafdeling om zijn medewerkers op te leiden.

Stuur met je probleemstelling aan op een duidelijk doel

Uit je probleemstelling moet je doelstelling logischerwijs voortvloeien. Dit doel is niet om een oplossing te vinden voor het probleem. Je wilt inzicht krijgen in de redenen waarom het probleem bestaat en op basis daarvan een advies geven om het probleem aan te pakken of beter te begrijpen.

Vraag jezelf het volgende:

  • Stuur ik met mijn probleemstelling aan op een duidelijk doel om meer inzicht te krijgen in een bepaald fenomeen?
Voorbeeld probleemstelling die niet aanstuurt op een doel
Werknemers van Rabobank Nederland zijn ongemotiveerd nadat de Rabobank een nieuwe ontslagronde heeft aangekondigd. Dit terwijl de werkdruk hoog is en blijft. Het risico op meer ziekte-uitval dreigt hierdoor.

Uitleg: Het is onduidelijk waar dit onderzoek zich vervolgens op gaat richten. De werkdruk? Ziekte-uitval? Motivatie? Het doel van het onderzoek vloeit zo niet logischerwijs voort uit de probleemstelling.

Voorbeeld probleemstelling die duidelijk aanstuurt op een doel
Werknemers van Rabobank Nederland zijn ongemotiveerd, nadat de Rabobank een nieuwe ontslagronde heeft aangekondigd. Dit terwijl de werkdruk hoog is en blijft. Het risico op meer ziekte-uitval dreigt hierdoor. De HR-afdeling heeft op dit moment niet de juiste tools tot haar beschikking om ziekte-uitval te monitoren, in te schatten en te voorkomen.

Presenteer je probleemstelling in je samenvatting en inleiding

In je scriptie presenteer je de probleemstelling in je inleiding en in het kort in je samenvatting. Ook in je Plan van Aanpak, onderzoeksvoorstel, onderzoeksstageverslag of adviesrapport beschrijf je de probleemstelling van je onderzoek.

Hoeveel fouten bevat jouw scriptie?

De taalexperts van Scribbr verbeteren gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden. Benieuwd wat er precies wordt verbeterd? Verschuif de cursor van links naar rechts!

Scriptie nakijken op taal

Vervolgstappen: je doelstelling en hoofdvraag opstellen

Je probleemstelling vormt als het ware de opstap naar de manier waarop je het probleem gaat onderzoeken en dus naar je doelstelling en je onderzoeksvragen. Zodra je de probleemstelling en doelstelling hebt opgesteld kun je jouw hoofdvraag formuleren.

Bekijk voorbeelden probleemstelling, doelstelling en hoofdvraag

Veelgestelde vragen

Wat is een probleemstelling?

In de probleemstelling geef je aan welk probleem of vraagstuk moet worden onderzocht. Dit onderdeel wordt vaak opgenomen in de introductie (inleiding). Eventueel kun je hiervoor een aparte paragraaf gebruiken.

Je baseert je doelstelling en hoofdvraag op basis van je probleemstelling.

Hoe maak je een goede probleemstelling?

Een goede probleemstelling is bondig, concreet en:

  • Plaatst het probleem binnen de juiste context
  • Beschrijft precies waar het onderzoek over gaat (bakent af)
  • Toont de relevantie van het probleem aan
  • Stuurt aan naar het doel van het onderzoek

Het is verstandig om je probleemstelling te baseren op een probleemanalyse of oriëntatie tijdens je vooronderzoek.

Waar presenteer je de probleemstelling?

Je introduceert de probleemstelling in je introductie (inleiding), maar ook kort in de samenvatting. Verder moet je vaak een probleemstelling opnemen in je plan van aanpak, onderzoeksvoorstel, stageverslag of adviesrapport.

Wat vind jij van dit artikel?
Lou Benders

Lou was Scribbrs Product- en Kwaliteitsmanager tot ze naar Italië verhuisde voor de liefde en het lekkere weer. Nu werkt ze op afstand aan Scribbrs diensten en aan handige artikelen over academische teksten.

6 reacties

Sha
7 oktober 2020 om 01:31

Mijn informatiebehoefte is: ik wil weten wat er bekend is over (ex) gedetineerden met een licht verstandelijke beperking. Ik vind het moeilijk om de informatiebehoefte af te bakenen en een hoofd- en deelvragen te formuleren. Tijd van “onderzoek” is heel kort. Maar wil met de deelvragen alvast informatie opzoeken, voor een kort verslag/ vooronderzoek. Suggesties?

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
20 oktober 2020 om 16:36

Hoi Sha,

Ik zou even in de literatuur duiken om te kijken of je informatie over het onderwerp kunt vinden. Vermoedelijk geeft dat je ook meer inspiratie voor een verdere afbakening.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Lisa
19 september 2020 om 14:14

Bedankt voor de uitleg!
is 'Wat zijn de effecten van culturele diversiteit in teams' een goede probleemstelling?

mvg,
lisa

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
28 september 2020 om 19:32

Hoi Lisa,

Dit is meer een onderzoeksvraag en is daarnaast ook nog niet specifiek genoeg.
Een bijpassende probleemstelling zou bijvoorbeeld "Door gebrek aan culturele diversiteit in het team worden te weinig verschillende perspectieven in acht genomen" kunnen zijn.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Rikki
20 mei 2020 om 19:01

Hallo,

Ben bezig met het opstellen van een probleembeschrijving. Hierbij vroeg ik me af of het beter is om van je probleembeschrijving 1 verhaal te maken of het onder te verdelen in meerde kopjes, zoals praktische aanleiding, opdrachtgever etc.?

Alvast bedankt voor het meedenken!:)

Groetjes,

Rikki

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
22 mei 2020 om 17:49

Hoi Rikki,

De kopjes die je benoemt zouden meer fungeren als onderdeel van je inleiding, hiervan is de probleemstelling/beschrijving ook een onderdeel.
Ik raad je dus aan om inderdaad aparte kopjes te gebruiken, maar die zijn niet allemaal onderdeel van je probleembeschrijving.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.