Wat is een meta-analyse (meta analysis)?

Een meta-analyse is een onderzoek naar al bestaande studies over een onderwerp waarin je geïnteresseerd bent.

Definitie meta-analyse
Een meta-analyse is een kwantitatieve (of statistische) onderzoeksmethode. Bij dit type analyse vergelijk je de resultaten van diverse onderzoeken (primaire studies) om je eigen hoofdvraag te beantwoorden.

Een meta-analyse in 6 stappen

Een meta-analyse bestaat over het algemeen uit 6 stappen:

  1. Onderzoeksvraag formuleren
  2. Primaire bronnen vinden
  3. Primaire bronnen evalueren
  4. Categoriseren of classificeren
  5. De meta-analyse uitvoeren
  6. De resultaten presenteren

1. Onderzoeksvraag formuleren

Formuleer de onderzoeksvraag die je wilt beantwoorden. Geef ook aan wat het doel van je onderzoek is en zorg ervoor dat je je onderzoek goed afbakent.

Voorbeeld: Onderzoeksvraag
Is een paracetamol effectiever dan een placebo om post-operatieve pijn bij patiënten te bestrijden?

2. Primaire onderzoeken vinden

Probeer onderzoeken te vinden waarin dezelfde of een soortgelijke onderzoeksvraag werd beantwoord. Hiervoor kun je bijvoorbeeld Google Scholar gebruiken. Vaak kun je via je onderwijsinstelling toegang verkrijgen tot nog meer databases.

In de meeste gevallen geldt dat meta-analyses met veel bronnen betere resultaten opleveren dat meta-analyses met minder bronnen, mits alle onderzoeken relevant en betrouwbaar zijn.

3. Primaire onderzoeken evalueren

Evalueer de gevonden onderzoeken om te bepalen welke studies genoeg inhoudelijke overeenkomsten hebben met jouw eigen vraagstelling. Hiervoor kun je een lijst met inclusie- en exclusiecriteria opstellen. Zo beoordeel je bijvoorbeeld of de doelgroep van het onderzoek ongeveer gelijk is aan die van jou en of dezelfde soort analyse is gebruikt.

Ook is het belangrijk om de kwaliteit van de gevonden onderzoeken te beoordelen. Als de resultaten van een studie niet valide of betrouwbaar zijn, verlaagt dit ook de validiteit en betrouwbaarheid van je meta-analyse.

Voor je meta-analyse gebruik je uiteindelijk alleen de primaire bronnen (1) met een sterke methodologie (2) die bijdragen aan de beantwoording van je onderzoeksvraag.

4. Categoriseren of classificeren

De primaire onderzoeken zijn op verschillende manieren uitgevoerd, en daarom moet je ervoor zorgen dat je ze uiteindelijk toch met elkaar kunt vergelijken. Dit kun je bijvoorbeeld doen door overkoepelende categorieën op te stellen en de onderzoeken in te delen (te categoriseren of classificeren).

Voorbeeld: Categoriseren
Deze tabel toont enkele categorieën voor de primaire onderzoeken uit ons voorbeeld over het effect van paracetamol.

Categorieën in ons voorbeeld
Overkoepelende categorie Aspecten
Participanteigenschappen Leeftijd en al bestaande lichamelijke aandoeningen van de participanten
Design Tijd tussen de operatie en de behandeling met paracetamol
Variabelen Onafhankelijke variabelen, afhankelijke variabelen, confounding variabelen
Kwaliteit Je deelt de onderzoeken in op basis van de kwaliteit
Resultaten Standaardiseer de resultaten van de onderzoeken, zodat je één maat voor de effectgrootte hebt (bijvoorbeeld partial eta squared). Alleen dan kun je de resultaten van verschillende studies goed met elkaar vergelijken.

Voor je eigen meta-analyse heb je waarschijnlijk meerdere categorieën en aspecten nodig.

5. De meta-analyse uitvoeren

Simpel gezegd bereken je de gemiddelde waarde voor alle primaire onderzoeken op basis van de gestandaardiseerde resultaten uit stap 4. Je kunt hiervoor verschillende meta-analysemodellen gebruiken, waarbij je soms niet alle onderzoeken hetzelfde gewicht geeft. Sommige onderzoeken zijn wellicht relevanter of belangrijker dan andere, waardoor je deze zwaarder wilt laten meewegen.

6. De resultaten presenteren

Presenteer de resultaten op overzichtelijke wijze aan je lezers. In de meeste gevallen gebruik je hiervoor een grafiek, zodat je de effectgrootte voor alle individuele onderzoeken kunt laten zien. Hierdoor is het resultaat van je meta-analyse in één oogopslag duidelijk.

De voordelen van een meta-analyse

De meta-analyse kent enkele voordelen:

  • Meta-analyses bieden je de mogelijkheid om de onderzoeksresultaten tot nu toe samen te vatten en aansluitend nieuwe onderzoekskansen te vinden.
  • Als de steekproef van individuele onderzoeken niet groot (genoeg) was, kun je met behulp van een meta-analyse betrouwbaardere resultaten afleiden uit de analyse van meerdere onderzoeken.
  • Als de resultaten van individuele onderzoeken sterk verschilden, kan een meta-analyse een goed overzicht bieden van deze inconsistente resultaten.

Wie helpt jou met nakijken?

Betrouwbare hulptroepen vinden is niet makkelijk...

  • Familie
  • Vrienden
  • Studiegenoten
  • Scribbr

We staan altijd voor je klaar

De uitdagingen van een meta-analyse

Een meta-analyse gaat ook gepaard met enkele uitdagingen waarmee je rekening moet houden.

Uitdagingen
Zwakke onderzoeken leiden tot slechte resultaten Data-recycling
Onderzoeken die niet goed zijn uitgevoerd, kunnen je resultaten negatief beïnvloeden, omdat ze niet betrouwbaar en valide zijn.

Ken daarom meer gewicht toe aan onderzoeken met een goed uitgedachte methode dan aan onderzoeken met een lage kwaliteit.

Vaak publiceren onderzoekers meerdere onderzoeken die op dezelfde data gebaseerd zijn.

Neem dan maar één onderzoek van die auteurs op in je meta-analyse, zodat deze resultaten niet buitenproportioneel veel gewicht toegekend krijgen.

Appels met peren vergelijken Publicatiebias
De onderzoeken die je met elkaar vergelijkt, mogen niet te veel van elkaar verschillen, omdat je anders appels met peren probeert te vergelijken. Vaak worden alleen onderzoeken gepubliceerd die eenduidige, significante resultaten laten zien, omdat lezers het interessanter vinden om te lezen dat er wél resultaten zijn gevonden dan dat er geen resultaten zijn gevonden.

Je kunt deze publicatiebias tegengaan door bijvoorbeeld ook ongepubliceerde onderzoeken op te nemen in je meta-analyse. Dit heet grijze literatuur.

Let op: Grijze literatuur wordt niet altijd goed gecontroleerd (peer-reviewed). Daarom is het van belang dat je deze onderzoeken extra kritisch evalueert om te bepalen of je ze kunt gebruiken voor je meta-analyse.

Voorbeelden meta-analyses

Titel Spelling performance in children with developmental language disorder. A meta-analysis across European languages
Auteurs Nelly Joye, Lucie Broc, Thierry Olive en Julie Dockrell
Tijdschrift Scientific Studies of Reading
Titel Computer-assisted cognitive behavior therapy for depression. A systematic review and meta-analysis
Auteurs Jesse Wright, Jesse Owen, Derek Richards, Tracy Eells, Thomas Richardson, Gregory Brown, Marna Barrett, Mary Ann Rasku, Geneva Polser en Michael Thase
Tijdschrift The Journal of Clinical Psychiatry

Veelgestelde vragen

Wat is een meta-analyse?

Een meta-analyse is een onderzoek naar al bestaande studies over een bepaald onderwerp. Het is een kwantitatieve of statistische onderzoeksmethode. Bij dit type analyse vergelijk je de resultaten van diverse onderzoeken (primaire studies) om je eigen hoofdvraag te beantwoorden.

Wat vind jij van dit artikel?
Tobias Solis

Tobias heeft Muziek, Geschiedenis en Europese studies gestudeerd in Berlijn, Regensburg en Madrid. Na een carrière als docent helpt hij nu studenten door begrijpelijke artikelen te schrijven over complexe onderwerpen.

1 reactie

Tobias Solis
Tobias Solis (Scribbr Team)
30 augustus 2021 om 13:50

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Is er nog iets onduidelijk of ontbreekt er iets aan het artikel? Laat een opmerking achter, dan zal ik proberen je te antwoorden.

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.