Validiteit in je scriptie

Bij validiteit gaat het om de vraag of de resultaten die je uit je onderzoek haalt wel kloppen met de werkelijkheid.

Je zoomt daarbij in op het onderzoeksinstrument (ook meetinstrument genoemd) dat je hebt gebruikt bij het schrijven van je scriptie. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een enquête of interview.


Je moet bij validiteit aantonen dat je onderzoeksinstrument heeft gemeten wat het moet meten. Als dit niet het geval is dan spreek je van systematische fouten (ook wel bias genoemd).

Systematische fouten zorgen ervoor dat je geen harde conclusies mag trekken en dat je fouten (vaak niet opzettelijk) hebt gemaakt bij het uitvoeren van je onderzoek.

Dat klinkt op het eerste oog een beetje vaag. Want waarom zou een instrument niet meten wat het moet meten? Oordeel echter niet te snel en bekijk het onderstaande voorbeeld.

Voorbeeld systematische fout bij een weegschaal (meetinstrument = weegschaal)

Je maakt gebruik van een weegschaal om in de gaten te houden of je dieet aanslaat. De weegschaal werkt op het eerste oog prima. Iedere keer dat je jezelf gaat wegen geeft de weegschaal hetzelfde gewicht aan. Je merkt zelfs dat gedurende je dieet je gewicht minder wordt (whoehoei! :-)).

Nu blijkt dat de weegschaal toch niet goed is. Het gewicht klopt niet. De weegschaal is verkeerd afgesteld en geeft je gewicht altijd 5 kg te licht aan. Dit betekent dat je je gewicht systematisch te laag hebt ingeschat. De meetresultaten zijn daarom niet valide. Hier is sprake van bias in het meetinstrument (de weegschaal).

Een ander voorbeeld van een systematische fout is als de omstandigheden van het weegmoment niet hetzelfde zijn.

Stel de weegschaal meet wel je exacte gewicht maar je hebt jezelf soms gewogen ’s morgens en soms s’ avonds. Hierdoor is je gewicht ook verschillend en dit betekent dat je metingen niet valide zijn.

De vormen van validiteit

Er zijn veel verschillende vormen van validiteit waarmee je rekening moet houden. Niet bij alle onderzoeken wordt dezelfde mate van validiteit vereist. Daarom is het belangrijk om vooraf met je begeleider af te stemmen aan welke eisen je scriptie moet voldoen.

Kijkend naarVorm van validiteitBetekenisPaar kenmerken
Onderzoeksinstrument (zoals enquête, observatie, interview)Indruksvaliditeitvaliditeit gebaseerd op een indruk; niet wetenschappelijkbruikbaar voor bijvoorbeeld verbeteringen in een organisatie of om een discussie te starten; vaak geen theoretische uiteenrafeling (operationalisatie) van het begrip
Inhoudsvaliditeitmate van ‘dekking’; representativiteit van het onderzoeksinstrumentbetreft de aspecten van het begrip; theoretische operationalisatie van het begrip om alle aspecten van het begrip te verzamelen
Begripsvaliditeit (Constructvaliditeit)mate van ‘bedoeld’ begrip; invloed van andere variabeleninvloed van andere variabelen; theoretische operationalisatie van het begrip om alle aspecten van het begrip te verzamelen
Criteriumvaliditeitmate van overeenkomst met andere metingenovereenkomst van een test met een ander test; wordt ook “validering” genoemd
Ecologische validiteitmate van overeenkomst met dagelijkse praktijktest meestal kunstmatig; vraag of de resultaten in de praktijk overeenkomen met de testresultaten
Wat je met de resultaten kan doen (overkoepelend)Interne validiteitmethodologische validiteit; onderzoeksopzet, data-verzameling en -analysebetreft methode van aanpak; verschillende situaties kunnen interne validiteit in gevaar brengen, zoals wijze van selectie van proefpersonen, extern voorval, automatische verandering, testeffect, sociaal wenselijke antwoorden
Externe validiteitgeneraliseerbaarheidoverdraagbaarheid naar andere situaties of personen; analyse van de resultaten op relevante kenmerken; bij kwalitatief onderzoek vaak niet het doel vanwege werken met kleine groepen.*

* Bron: Baarda, B.D., de Goede, M.P.M. & Teunissen, J. (2005). Basisboek kwalitatief onderzoek. Houten/ Groningen: Noordhoff Uitgevers.

Indruksvaliditeit

Indruksvaliditeit of ‘validiteit op het eerste gezicht’ is de mate waarin een instrument de indruk wekt iets relevants te meten.

Bij het schrijven van je scriptie krijg je vaak te maken krijgen met deze vorm van validiteit. Het instrument waarmee je gaat meten moet namelijk ‘gewoon’ goed zijn. Dit is niet iets wat je wetenschappelijk kunt aantonen maar wat je wel kunt beredeneren.

Voorbeeld van indruksvaliditeit

Voor het meten van klanttevredenheid over de service van een energiebedrijf heb je een enquête ontwikkeld.

De vragenlijst heb je gebaseerd op een voorbeeld van een soortgelijk bedrijf en op basis van een inventarisatie van aspecten die klanten belangrijk vinden. Zo zorg je ervoor dat de indruksvaliditeit hoog is.

Inhoudsvaliditeit

De inhoudsvaliditeit is de mate waarin de aspecten van het te meten begrip (construct) vertegenwoordigd zijn in de vragen. Dit wordt ook wel “dekking” genoemd.

Als je bijvoorbeeld de klanttevredenheid wilt meten door middel van een  enquête dan zal je een selectie van vragen moeten maken die samen de klanttevredenheid meten.

Hiervoor zal je van tevoren vanuit de theorie moeten ontrafelen welke vragen dit nu precies zijn. Alle aspecten die van belang zijn voor de klanttevredenheid moet je met behulp van de vragen kunnen meten. Je stelt jezelf daarbij de vraag: Zijn alle aspecten die van belang zijn voor het meten van klanttevredenheid vertegenwoordigd in mijn vragenlijst?

Voorbeeld van inhoudsvaliditeit

Je wilt graag de fitheid van een groep personen meten. Uit de theorie blijkt dat je fitheid kunt aantonen door het doen fysieke metingen, stressmetingen,  medische onderzoeken en het afnemen van een vragenlijst.

Deze vier punten moet je dus in gezamenlijk in je onderzoeksinstrument opnemen om alle aspecten van fitheid te kunnen meten. Een vragenlijst alleen is niet voldoende.

Begripsvaliditeit (Constructvaliditeit)

De begripsvaliditeit geeft aan in hoeverre het instrument datgene meet wat beoogd wordt te meten. Meet het instrument het bedoelde begrip of, gedeeltelijk of voornamelijk, iets anders?

Soms kun je een begrip eenvoudig meten met een algemeen bekend meetinstrument. Inhoud meet je bijvoorbeeld in liters, gewicht in kilogrammen en lengte in centimeters. Daarnaast heb je maar één vraag nodig om deze dingen te meten, bijvoorbeeld: “Wat is het gewicht?”

Het meten van meningen en emoties is moeilijker. Hoe meet je bijvoorbeeld agressiviteit, zekerheid of tevredenheid? Deze subjectieve begrippen moeten allereerst goed omschreven worden, zodat de definitie van het begrip helder is.

In de theorie moet je het begrip afbakenen, ontrafelen en in verband brengen met andere begrippen.

Vervolgens ga je het begrip meten door het in een vraag te gieten (een meetinstrument). Met het antwoord op deze vraag kun je het begrip meten. Een enkele vraag is meestal niet voldoende. Je hebt vaak meerdere vragen nodig om een begrip te meten. Een goed geformuleerde vraag is erg belangrijk, omdat anders niet iedereen weet wat jij met de vraag bedoelt.

Dus niet: “Wat vind je van de uitstraling van de universiteit?” Want iedereen kan iets anders verstaan onder uitstraling.

Je moet beschrijven wat je uitstraling bedoelt. Dit doe je door bijvoorbeeld de volgende vragen te stellen in een survey, waarbij respondenten een cijfer moeten omcirkelen om aan te geven in hoeverre ze het eens of oneens zijn met de stelling:

De wijze waarop de universiteit zichzelf presenteert naar buiten past bij de werkelijkheid.
Eens 1 2 3 4 5 6 7Oneens

 

De huisstijl van universiteit is suf.
Eens 1 2 3 4 5 6Oneens

Statistiek en begripsvaliditeit

Met behulp van statistiek kun je de begripsvaliditeit aantonen:

  • uitvoering van een factoranalyse;
  • vergelijking van de gemiddelde scores van groepen waarbij men verschillen verwacht;
  • het berekenen van correlaties met tests die hetzelfde zouden moeten meten (zogenaamde soortgenoten).

Criteriumvaliditeit

Criteriumvaliditeit heeft te maken met de samenhang tussen twee testresultaten; het verwijst naar de overeenkomst tussen jouw meting en een andere meting (oftewel criterium).

Het analyseren van de overeenkomst van een test met een criterium wordt ook wel “validering” genoemd.

Voorbeeld van criteriumvaliditeit

Bij een nieuwe brugklas wordt getest of de leerlingen bepaalde kenmerken hebben die van invloed zijn op het uitvallen van leerlingen. Uit eerder onderzoek is namelijk gebleken dat als leerlingen uit een gescheiden gezin afkomstig zijn eerder uitvallen.

Achteraf, na een jaar, worden de daadwerkelijk uitvalpercentages van studenten vergeleken met de resultaten van de intakes.

Als de daadwerkelijke uitvalpercentages veel overeenkomen met de test op het begin van het jaar dan is de criteriumvaliditeit van de test hoog.

Ecologische validiteit

Ecologische validiteit is de mate waarin de meetresultaten overeenkomen met de alledaagse praktijk.

Voorbeeld van ecologische validiteit

Je doet een onderzoek naar de werkdruk van medewerkers. Je interviewt hen in een rustige periode omdat er dan tijd voor is. Dit kan ander resultaten opleveren dan dat je hen interviewt tijdens een piek in de werkdrukte.

Ander voorbeeld is het interviewen op een voor de deelnemer vreemde locatie. Dit kan andere resultaten opleveren dan een interview in de vertrouwde omgeving zoals bijvoorbeeld een ruimte binnen het bedrijf zelf.

Interne validiteit

Een onderzoek is intern valide, als je het onderzoek zodanig goed hebt opgezet en uitgevoerd, dat je conclusies voor waar kunnen worden aangenomen.

Interne validiteit wordt ook wel methodologische validiteit genoemd. Het zegt dus iets over de kwaliteit van je methode, dataverzameling en analyse.

Is de interne validiteit hoog, dan moet de kwaliteit van de conclusies ook hoog zijn.

Interne validiteit en voorbeelden

Externe validiteit

Als de resultaten van je onderzoek gegeneraliseerd kunnen worden, zijn ze extern valide. Generaliseren betekent dat de conclusies voor een grotere groep of situatie kunnen gelden dan die van het onderzoek alleen.

Vooral bij kwantitatief onderzoek heb je vaak te maken met externe validiteit. Door bedreigingen van externe validiteit te voorkomen, verhoog je de kans dat het onderzoek extern valide is.

Externe validiteit en voorbeelden

Validiteit per onderzoeksmethode

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen » Trustpilot score van 9.8

25 reacties

Adriaan
31 maart 2015 16:00

Hoi Marlou,

Hoe zit dat met een diepte-interview. Hoe bewaak je daar de validiteit?
Dus bij kwalitatief marktonderzoek.

Enige tips?

Groetjes,

Adriaan

Beantwoorden

(Scribbr-team)
1 april 2015 12:11

Hi Adriaan,

Validiteit gaat om de vraag: meet je wat je wilt weten? Een interview biedt je veel inhoudelijke informatie. Door middel van een interview kom je erachter wat er daadwerkelijk speelt. Dit zorgt ervoor dat een interview de validiteit van een onderzoek sowieso al bevordert. Let op: validiteit is niet hetzelfde als betrouwbaarheid (meer over betrouwbaarheid lees je hier: https://www.scribbr.nl/onderzoeksmethoden/hoe-beoordeel-je-de-kwaliteit-van-een-onderzoek/). Een tip om tevens de betrouwbaarheid van het onderzoek te waarborgen is om een combinatie te doen van interview en enquête. Het interview zorgt voor de verdieping (validiteit) en de enquête voor de statistiek (betrouwbaarheid).

Verder raad ik je aan om deze artikelen te bekijken: interne validiteit en externe validiteit. In deze artikelen staan mogelijke bedreigingen van validiteit. Niet alle bedreigingen zijn op elk type onderzoek van toepassing. Je kunt zelf even kijken welke bedreigingen voor jouw onderzoek mogelijk een rol spelen, dan kun je hier rekening mee houden bij de opbouw van het onderzoek.

Succes!

Groeten,
Marlou

Beantwoorden

Ibrahim Akhnikh
5 mei 2015 15:30

Top artikel! Heeft mijn geholpen met mijn onderzoek!

Beantwoorden

Elise
6 mei 2015 14:53

Voor mijn onderzoek moet ik opzoek naar de factoren van de groei van speciaal onderwijs. Ik heb zojuist een onderzoek gevonden die alle factoren benoemd die ik ook zou willen gebruiken en de daarbij behorende literatuur. Hoe verwerk ik dit in mijn onderzoek?

Beantwoorden

(Scribbr-team)
8 mei 2015 12:30

Hi Elise,

Ik begrijp niet precies wat je wilt onderzoeken. Als alle factoren al gevonden zijn in een eerder onderzoek, wat ga jij dan nog onderzoeken? Het is de bedoeling dat jouw onderzoek iets toevoegt aan hetgeen dat er al is. Ik raad je aan om eens te kijken bij de aanbevelingen voor vervolgonderzoek bij het onderzoek dat je nu gevonden hebt. Waarschijnlijk hebben de auteurs zelf al voorstellen gedaan voor nieuw onderzoek dat iets kan toevoegen aan het onderzoek dat zij uitgevoerd hebben. In dat geval kun je op hun onderzoek voortbouwen, en de literatuur uit hun onderzoeksartikel gebruiken voor jouw eigen onderzoek. Kun je hier iets mee?

Groet,
Marlou

Beantwoorden

miranda
6 mei 2015 15:45

Beste Marlou,
bedankt voor dit duidelijke artikel. Maar hoe bepaal je dan het exacte aantal dat je gaat interviewen om het betrouwbaar te maken?
Alvast bedankt,
Miranda

Beantwoorden

(Scribbr-team)
8 mei 2015 12:24

Hi Miranda,

Er zijn geen richtlijnen voor het aantal interviews dat je afneemt. Het lijkt me dan ook verstandig om dit even te bespreken met je begeleider.

Groet,
Marlou

Beantwoorden

Daphne
28 juni 2015 22:05

Hoi Marlou,

In mijn scriptie heb ik gebruik gemaakt van vragenlijsten bij collega's en leerlingen. En heb ik observaties in de klas gedaan. Nu moet ik voor mijn afstudeergesprek kritisch reflecteren op de validiteit van mijn onderzoek. Voor mij een erg lastig puntje, omdat ik het begrip al snel in de war haal met betrouwbaarheid. Hoe denk jij dat ik dit het beste kan uitleggen?

Alvast bedankt!
Groetjes,
Daphne

Beantwoorden

(Scribbr-team)
1 juli 2015 12:00

Hi Daphne,

Een aantal punten die je bijvoorbeeld kunt bespreken over je vragenlijsten zijn: 1. Zijn er vragen waarop men mogelijk een sociaal wenselijk antwoord heeft gegeven? 2. Zijn je vragen goed geformuleerd (zie begripsvaliditeit)? 3. Heb je voldoende vragen gesteld om een begrip te meten (zie begripsvaliditeit)?

Ik raad je aan om ook de artikelen over interne validiteit en externe validiteit te bekijken. Hier staan een aantal bedreigingen van validiteit beschreven. Aan de hand daarvan kun je beschrijven hoe jij daarmee om bent gegaan in jouw onderzoek. Daarnaast vind je in het artikel over de kwaliteit van een scriptieonderzoek het verschil tussen validiteit en betrouwbaarheid kort beschreven, wellicht heb je daar ook nog wat aan.

Succes!

Groet,
Marlou

Beantwoorden

Celine Clarisse
8 juli 2015 11:44

Hoi Marlou,
Mijn opleiding wilt dat ik de validiteit vermeldt in mijn onderzoeksverslag. Waar kan ik dit het beste plaatsen?

Groetjes Celine Clarisse

Beantwoorden

(Scribbr-team)
8 juli 2015 12:02

Hi Celine Clarisse,

Ik zou dit verwerken in de lopende tekst in het hoofdstuk 'Methode'. In dit hoofdstuk vertel je namelijk welke keuzes je hebt gemaakt bij het opzetten van je onderzoek, dus je kunt ook meteen uitleggen waarom je deze keuzes hebt gemaakt. Hoe heb je bijvoorbeeld zoveel mogelijk voorkomen dat er sociaal wenselijke antwoorden gegeven worden? Hoe heb je bepaalde begrippen gemeten (constructvaliditeit)? Ga na welke bedreigingen van interne validiteit en welke bedreigingen van externe validiteit op jouw onderzoek van toepassing zijn en stel jezelf aan de hand daarvan dit soort vragen. Kun je hier wat mee? Succes!

Groet,
Marlou

Beantwoorden

EA
22 februari 2016 20:15

Ik ben mijn plan van aanpak aan het maken en heb moeite met de validiteit van mijn onderzoek.

Mijn scriptie gaat over het onderzoeken van de voetbalmarkt in Turkije. N.a.v. het onderzoek wil het bureau waar ik stage loop voor 2018 drie spelers getransfereerd hebben.
Hiervoor ga ik eerst 18 spelers in Nederland interviewen.
Hiermee ga ik proberen een profiel te schetsen van spelers hier. Hierna ga ik 6 Turkse trainers/clubs interviewen om erachter te komen wat de eisen vanuit Turkije zijn. Ook ga ik 6 zaakwaarnemers interviewen om erachter te komen welke stappen er genomen moeten worden voor een stap richting het buitenland. Is dit valide genoeg? Wat raden jullie mij aan?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
23 februari 2016 09:53

Hoi, klinkt als een goede opzet. Wel denk ik dat 18 spelers interviewen wat veel is. Ik ga er nu ook vanuit dat je onderzoek zich richt op de motivatie en beweegredenen van de spelers? Anders mis ik bij jou nu het juridische en fiscale aspect. Want volgens mij speelt dat een enorme rol bij voetbaltransfers. Succes!

Beantwoorden

EA
23 februari 2016 12:45

Heel erg bedankt voor je reactie!
Hoeveel interviews zou jij doen? Ik ga namelijk 6 spelers van het bureau zelf en 12 anderen interviewen. Momenteel denk ik aan spelers tussen de 18-28.
6 spelers van eigen clientenbestand, 6 tussen de 18-23 en 6 tussen de 23-28.

Het juridische en fiscale informatie gedeelte wil ik via de zaakwaarnemers verkrijgen dmv diepte interviews.

Ik ga geen enquetes afnemen. Hoe kan ik mij argumenteren om het zo aan te pakken? Met enquetes kan ik het gewenste resultaat niet behalen. Ik zal diepte interviews moeten afnemen.

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
23 februari 2016 12:47

Ik zou er een aantal doen en daarna bekijken of ik er meer nodig heb. Kunt beargumenteren dat je alleen kwalitatief onderzoek doet en daarom geen enquêtes gaat afnemen.

Beantwoorden

Anna
23 mei 2016 22:38

Hi! 
Het artikel maakt veel duidelijk over validiteit, bedankt daarvoor! Misschien kunnen jullie mij ook nog ergens anders mee helpen. Ik ben nu bezig met het opzetten van een observatie. Het doel is om de oriëntatie van winkelbezoekers in kaart te brengen.. ik kan echter niks vinden over hoeveel observaties ik nodig heb om een representatief resultaat te vormen.
Enige tips?

vriendelijke groet,
Anna

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
24 mei 2016 16:16

Hoi Anne, we hebben een artikel over observatie. Hierin staat ook iets over representativiteit. Helaas heb ik daar niet meer informatie over.

Beantwoorden

IM
13 december 2016 16:54

Hoi Bas,

Ik ben benieuwd wat je kunt doen als blijkt dat het instrument niet valide is. Bijvoorbeeld een instrument dat op basis van stellingen werkt. Een set van stellingen meet een bepaald construct. Is het dan bijvoorbeeld nodig nieuwe stellingen te maken tot dat de set van stellingen wel valide zijn? Ik ben benieuwd naar je reactie.

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
15 december 2016 14:54

Hoi Iris, ja, je zal dan aan de stellingen moeten sleutelen. Het kan ook zo zijn dat je een paar stellingen moet weglaten maar de rest wel nog kunt gebruiken.

Beantwoorden

Boukje
9 maart 2017 13:09

Hallo,

Vanuit mijn opleiding heb ik geleerd dat er een verschil is tussen representativiteit en validiteit. Wij moeten dus ook altijd in het hoofdstuk over de onderzoeksmethode het kopje Validiteit én Representativiteit vermelden. Maar als ik dit artikel lees, krijg ik het idee dat representativiteit eigenlijk hetzelfde is als generaliseerbaarheid en dus een onderdeel is van de externe validiteit. Heb ik dit goed begrepen? Of kan ik iets anders vermelden onder het kopje Representativiteit wat niet hoort bij externe validiteit?

Groet,
Boukje

Beantwoorden

Wouter
Wouter (Scribbr-team)
12 maart 2017 12:37

Beste Boukje,
Als er binnen jouw opleding een onderscheid gemaakt wordt tussen representativiteit en validiteit, raad ik je aan om de richtlijnen van je opleding te volgen.

Behalve wat er geschreven staat in het artikel over observatie heb ik helaas weinig informatie voor je over representativiteit.

Succes!

Beantwoorden

Jan
23 maart 2017 13:08

Beste,

Momenteel ben ik bezig met mijn onderzoek waarbij ik afvraag hoe de validiteit gemeten kan worden. Voor mijn onderzoek is het niet mogelijk om enquetes of interviews af te nemen.

Indien ik zou enquêteren of interviewen kan ik alsnog mijn hoofdvraag of deelvragen niet beantwoorden. Er is hierdoor geen meerwaarde dat oplevert. Mijn vraag is nu, indien ik geen enquete of interview afneem, is mijn onderzoek dan nog wel valide?

Alvast heel erg bedankt,

Jan

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
24 maart 2017 10:42

Hoi Jan, een onderzoek kan heel goed valide zijn zonder interviews of enquêtes. In het verzamelartikel over betrouwbaarheid en validiteit hebben we dat nog een keer op een rijtje gezet.

Beantwoorden

Arnoud
3 augustus 2017 23:04

Beste,
Mijn onderzoeksvraag is: hoe kan het jaarafsluitingsproces een maand versneld worden?
Dit onderzoek zal gericht op het proces. Op dit moment ben ik nog bezig met mijn plan van aanpak.
In dit onderzoek heb ik met een aantal projectleden te maken. Dit zijn o.a.: de manager Accounting, Assistant manager Accounting en de accountant.
Ik zal voornamelijk kwalitatieve interviews afnemen en daarnaast documenten en e-mailcorrespondentie analyseren.
Nu is mijn vraag: Hoe kan ik ervoor zorgen dat het ook een valide onderzoek wordt?

Groet,
Arnoud

Beantwoorden

Wouter
Wouter (Scribbr-team)
7 augustus 2017 17:20

Beste Arnoud,
Ik weet te weinig van jouw studieachtergrond om daar een goed antwoord op te kunnen geven. Wel verwijs ik je graag naar de artikelen op onze website over het vaststellen van validiteit, validiteit van interviews en over interne en externe validiteit.
Ik hoop dat je daar wat aan hebt.
Succes!
Groetjes,
Wouter

Beantwoorden

Reageer