Conceptueel model: Wat is de mediërende variabele?

Een mediërende variabele (mediatorvariabele) is een variabele die tussen een oorzaak-gevolgrelatie staat en hiermee het effect tussen de oorzaak-gevolgrelatie beter verklaart en de relatie sterker maakt. Oftewel doordat je gebruikmaakt van een mediërende variabele ben je beter in staat om het de oorzaak-gevolgrelatie te verklaren.

Mediërende variabele in een conceptueel model

Dit artikel is een vervolg op het artikel van het conceptueel model. In dit artikel gaan we door op het voorbeeld van de student die veel studeert (onafhankelijke variabele) om zo een hoger cijfer te halen voor zijn tentamen (afhankelijke variabele). We voegen nu een mediërende variabele aan het voorbeeld toe.

De mediërende variabele staat tussen de onafhankelijke en afhankelijke variabele in (de oorzaak-gevolgrelatie) en stelt je in staat om de oorzaak-gevolgrelatie beter te verklaren. Als je nog niet bekend bent met de termen onafhankelijke variabelen en afhankelijke variabelen kun je hierover meer te weten te komen door het artikel over het conceptueel model door te lezen.

Een mediërende variabele kan erg lastig zijn om te interpreteren en om conclusies aan te verbinden. Daarom onderbouw je een mediërende variabele altijd met een statistische analyse. Voor dit artikel gaat dit net te ver dus hier zullen we niet verder op ingaan. Zie hieronder een voorbeeld van een mediërende variabele.

conceptueel-model-medierende-variable

Voorbeeld conceptueel model met mediërende variabele

In dit voorbeeld staat de relatie tussen de onafhankelijke variabele ‘Uren studeren’ en de afhankelijke variabele ‘Cijfer voor tentamen’ centraal. De oorzaak-gevolgrelatie is dat hoe meer uren de student studeert hoe hoger het cijfer is voor het tentamen. Nu hebben we de mediërende variabele ‘Aantal oefensommen gemaakt’ toegevoegd. Zoals je in het voorbeeld kunt zien staat de mediërende variabele tussen de onafhankelijke en afhankelijke variabele.

Hoe meer uren een student studeert hoe meer oefensommen de student maakt en hoe meer oefensommen de student maakt hoe hoger het cijfer voor het tentamen. Door de mediërende variabele ‘Aantal oefensommen gemaakt’ toe te voegen versterken we de oorzaak-gevolgrelatie tussen de onafhankelijke en afhankelijke variabele.

Om het verschil tussen de moderator en de mediërende variabele te verduidelijken kun je denken aan de moderator ‘IQ’ uit het voorbeeld van het artikel over de moderatorvariabele. De moderator ‘IQ’ is geen mediërende variabele, omdat het aantal uren studie (de onafhankelijke variabele) geen invloed heeft op het IQ. Meer uren studie zorgt namelijk niet voor een hoger IQ.

Wanneer je meer uitleg wilt over mediërende variabelen verwijzen we je graag door naar de volgende artikelenreeks van Paul E. Jose. De artikelen zijn in het Engels.

Het conceptueel model uitbreiden

Naast mediërende variabelen kennen we ook nog de volgende variabelen:

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen » Trustpilot score van 9.8

2 reacties

Karel
18 mei 2015 16:42

Beste Bas,

Helder artikel, toch kan ik aan de hand hiervan niet helemaal duidelijk bepalen of de variabele een moderator of een mediator is in m'n eigen onderzoek. Zou je kort een blik willen werpen? Het ziet er als volgt uit:

Een tekort aan zelf-controle (onafhankelijke) leidt tot burnout (afhankelijke variabele). Hoe meer ontspannen werknemers s'avonds zijn (mod/med), hoe lager de burnout.

De ontspanning kan zowel een moderator als mediator zijn.
Moderator: het beïnvloed de relatie tussen afhankelijke en onafhankelijke variabele.
Mediator: het verklaart de relatie tussen beide.

Alvast bedankt!
Karel

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
19 mei 2015 12:18

Hoi Karel, een variabele kan zowel een moderator zijn als een mediator. In jouw casus zijn er argumenten voor beide variabelen. Je kunt dit het beste verder onderzoeken door er een statistische analyse op uit te voeren. Voeg de variabele ontspanning toe aan de regressie en bekijk wat de regressie doet.

Beantwoorden

Reageer