Conceptueel model: Controlevariabelen

Een controlevariabele is een variabele die je meeneemt in je onderzoek maar waar niet speciaal je aandacht naar uitgaat. Je neemt de variabele wel mee omdat deze invloed heeft op de afhankelijke variabele en omdat deze variabele ook samenhangt met de onafhankelijke variabele.

De controlevariabelen weglaten uit het onderzoek zou betekenen dat de resultaten van je onderzoek minder accuraat zijn. Dit is vooral aan de orde wanneer je een statistische analyse gaat doen en je een bepaalde oorzaak-gevolgrelatie statistisch wilt bewijzen.

Controlevariabelen in een conceptueel model

Dit artikel is een vervolg op het artikel van het conceptueel model. In dit artikel gaan we door op het voorbeeld van de student die veel studeert (onafhankelijke variabele) om zo een hoger cijfer te halen voor zijn tentamen (afhankelijke variabele).

We voegen nu een controlevariabele aan het voorbeeld toe. Een voorbeeld van een controlevariabele in ons voorbeeld is ‘Gezondheid’. Het valt te beargumenteren dat een slechte gezondheid ervoor zorgt dat de student een lager cijfer haalt voor het tentamen (invloed op afhankelijke variabele).

Wanneer je nu een enquête houdt onder studenten om later statistisch aan te tonen dat er een oorzaak-gevolgrelatie is tussen ‘Uren studeren’ en ‘Cijfer voor het tentamen’ dan is het ook goed om te vragen naar de gezondheid van de student. Doe je dit niet, en neem je de variabele ‘Gezondheid’ dus ook niet mee als controlevariabele in je onderzoek, dan kan dit betekenen dat het aantonen van de oorzaak-gevolgrelatie een stuk moeilijker is.

conceptueel-model-controlevariabele

Voorbeeld controlevariabele in conceptueel model

Hoeveel fouten bevat jouw scriptie?

De taalexperts van Scribbr verbeteren gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden. Benieuwd wat er precies wordt verbeterd? Verschuif de cursor van links naar rechts!

Scriptie nakijken op taal

Het conceptueel model uitbreiden

Naast controlevariabelen kennen we ook nog de volgende variabelen:

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

4 reacties

Josephine
5 juni 2020 om 16:31

Hallo allemaal,

Voor mijn scriptie wil ik checken of ik sommige demografische variabelen (leeftijd, gender, opleidingsniveau en werkervaring) wel of niet als controlevariabele mee ga nemen in de hoofdanalyses. Hoe? (1) Ik kijk allereerst middels correlatietabel of er een samenhang is tussen de potentiële controlevariabelen en de variabelen van mijn conceptueel model. Zo ja, (2) dan wil ik een extra analyse uitvoeren om te kijken of er een daadwerkelijk verband is. Zo ja, (3) dan neem ik deze mee in mijn hoofdanalyses als controlevariabelen.

Uit de correlatietabel is gebleken dat leeftijd uberhaupt niet correleert. De andere 3 variabelen (alle 3 categorisch) wel. Nu wil ik voor stap (2) of ik een ANOVA uitvoeren waarbij ALLE potentiële controlevariabelen als IV's worden ingevoerd en de variabelen van het conceptueel model een-voor-een als DV's (middels Univariate). Is dit logisch?

Dank! Groet.

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
6 juni 2020 om 20:24

Hoi Josephine,

Om eerlijk te zijn durf ik geen zeker antwoord te geven op je vraag, sorry. Ik raad je aan om even met je begeleider te overleggen!

Succes!

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Jessie
11 mei 2020 om 18:26

beste

Ik vraag me af hoe je in een lineaire regressie naast je onafhankelijke variabele, nog twee controlevariabelen kan opnemen.

Ik heb bv als dependent de bekwaamheid van een politieke kandidaat, met als onafhankelijke de geaardheid ervan. Nu had ik graag het geslacht en de ideologie van de repsondent meegenomen als controlevariabele.

groetjes Jessie

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
25 mei 2020 om 15:04

Hoi Jessie,

Je krijgt waarschijnlijk geen goede resultaten als je deze variabelen meteen meeneemt. Je kunt wel aparte analyses uitvoeren om zo te zien of er misschien nog onverwachte extra factoren in het spel zijn.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.