Interviewtechnieken voor het perfecte interview – 4 tips

Het is jouw eerste taak als interviewer om je respondenten vrij en open te laten praten. De tweede taak die je hebt is ervoor te zorgen dat het interview goed in elkaar steekt en valide is voor je eigen scriptie. Met behulp van deze interviewtechnieken en tips kun jij ervoor zorgen dat je goed voorbereid bent.

1. Bereid je goed voor

Door goed voorbereid te zijn kom je professioneel over op je respondenten.

Vragenlijst of topiclijst

Voorafgaand aan het interview stel je eerst een vragenlijst of topiclijst op. Op die manier heb je altijd een schema waar je op terug kunt vallen tijdens het interview en raak je de draad niet kwijt. Ook verzeker je jezelf ervan dat alles wat je wilt behandelen aan bod komt in je interview.

Interview opnemen

Op de een of andere manier moet je altijd verslagleggen van je interview. Dit kan door middel van aantekeningen, maar liefst door audio-opnames. Met een audio-opname kun je namelijk precies terughoren wat er gezegd is en kun je je aandacht volledig op het interview richten. Naderhand kun je de interviews dan transcriberen, coderen en analyseren.

Bij het opnemen van je interview is het belangrijk dat je:

  • op voorhand je opnameapparatuur test;
  • de respondent toestemming vraagt om op te mogen nemen;
  • tussendoor een aantal keer checkt of de opname nog loopt (niets is zo vervelend als bij thuiskomst merken dat een groot deel van het interview niet is opgenomen);
  • de bestanden zo opslaat dat je ze gemakkelijk terug kunt vinden.

4 tips voor het opnemen van je interview

Oefenen, oefenen, oefenen

Interviewen is een vaardigheid. En vaardigheden krijg je niet door erover te lezen, maar vooral door te oefenen. Het is daarom een goed idee om je interview eerst uit te proberen in een informele setting. Vraag een studiegenoot of kennis als testpersoon en probeer vooral ook feedback te krijgen op je manier van vragen stellen/je houding/de structuur van je interview etc.

2. Interviewtechnieken

De kwaliteit van de data die je uit interviews krijgt, hangt voor een groot deel af van jouw eigen gedrag. Hoe je je vragen formuleert, welke houding je aanneemt en de betrokkenheid die je toont bepalen vaak of je respondenten jou de informatie geven waarnaar je op zoek bent.

Helaas is er geen gouden standaard voor ‘de perfecte interviewer’, behalve misschien dat oefening kunst baart. Toch zijn er verschillende technieken en tips waar je al een heel eind mee kunt komen:

  • Luister meer dan dat je praat: Interviewers praten vaak te veel. Bedenk dat het interview geen platform is voor jou persoonlijke ervaringen en meningen, maar dat de respondent centraal moet staan.
  • Stel duidelijke vragen en wees vriendelijk in je formuleringen: Als je respondenten in de war zijn of het gevoel hebben dat ze zichzelf moeten verdedigen, is de kans klein dat jij waardevolle informatie krijgt.
  • Vermijd beladen termen: Wanneer je bijvoorbeeld vraagt ‘Ben je tegen zinloos geweld?’, is de kans groot dat je respondent een sociaal wenselijk antwoord geeft. Met de term ‘zinloos’ geef jij namelijk je mening al bloot.
  • Besef dat je een mens voor je hebt zitten: Bepaalde vragen kunnen gevoelig zijn, respondenten kunnen zich ongemakkelijk voelen of misschien zelfs vervelen. Let dus goed op verbale en non-verbale reacties van je respondent en speel hier indien mogelijk op in.
  • Beleef plezier aan het interview (of doe alsof): Wek niet de indruk dat je je verveelt of dat je zenuwachtig bent. Breng variatie aan in je stem en gezichtsuitdrukking.

Welke vragen kun je beter vermijden?

  • Lange vragen: Respondenten herinneren zich vaak maar een deel van de vraag en geven daardoor incomplete antwoorden.
  • Dubbelzinnige vragen: Bijvoorbeeld, ‘Wat vind je van hedendaagse popmuziek in vergelijking met de popmuziek van vijf jaar geleden?’. Een oplossing is om de vraag op te splitsen in simpelere vragen (‘Wat vind je van hedendaagse popmuziek?’; ‘Kun je je de popmuziek van vijf jaar geleden nog herinneren?’; ‘Kun je de muzieksoorten met elkaar vergelijken?’).
  • Vragen met vaktermen: Over het algemeen moet je jargon in je vragen vermijden. Probeer op voorhand te bedenken welke termen wel of niet algemeen bekend zijn, zodat je het interview niet hoeft te onderbreken voor uitleg.
  • Sturende vragen: De vraag ‘Wat vind je leuk aan Amsterdam?’ stuurt je respondent in een bepaalde richting. Met een vraag als ‘Wat vind je van Amsterdam’ is de kans groter dat de respondent een authentieker antwoord geeft. Dit verhoogt ook de validiteit van je onderzoek.

Vraag tijdens een on- of semigestructureerd interview goed door. Het kan namelijk zo zijn dat je respondent denkt dat je direct begrijpt wat hij of zij bedoelt. Ook gebruiken respondenten soms abstracte begrippen om een situatie te omschrijven of denken ze dat je hun hele verhaal niet wilt horen.

Tijdens een face-to-face interview is soms uit de situatie of uit de lichaamstaal op te maken wat mensen bedoelen. Dit is echter niet mogelijk als je een opname terugluistert of een telefonisch of e-mailinterview houdt. Vraag daarom subtiel door, zodat je verduidelijking, een voorbeeld of een uitgebreider verhaal krijgt.

Actie Voorbeeld
Verduidelijking vragen “Ik denk niet dat ik helemaal begrijp wat je bedoelt. Kun je dit misschien verduidelijken?”
Voorbeeldvragen “Kun je een situatie noemen waarin een persoon volgens jou asociaal gedrag vertoonde?”
Het hele verhaal vragen “Wat gebeurde er toen je de persoon aansprak op zijn asociale gedrag?”

Lees waarom zo veel studenten Scribbr inschakelen

Ontdek nakijken op taal

3. Stel jezelf voor en let op je houding

Om ervoor te zorgen dat je respondenten vrij, open en eerlijk kunnen spreken, is het belangrijk om de juiste sfeer te creëren. De respondent moet het idee hebben dat jij te vertrouwen bent. Een goede introductie kan daarbij helpen.

  1. Leg uit waar je onderzoek over gaat en hoe je bij je respondenten bent uitgekomen.
  2. Vraag je respondent of hij/zij anoniem wil blijven en geef eventueel aan dat anonimiteit gewaarborgd wordt (en hou je hier ook aan!).
  3. Geef aan dat bepaalde vragen misschien wat vergezocht lijken, of niet van toepassing zijn. Sommige vragen zijn nu eenmaal wel geschikt voor de ene respondent en minder voor een ander. Er zijn bij kwalitatief onderzoek geen ‘foute’ antwoorden, dus je respondent hoeft zich geen zorgen te maken.
  4. Vertel je respondent dat hij/zij je altijd mag onderbreken voor vragen of verduidelijking.
  5. Vertel iets over jezelf (je achtergrond, studie, interesses), maar hou het kort.
  6. Je introductie is ook prima gelegenheid om toestemming te vragen voor het maken van audio-opnames.

Reageer zo natuurlijk mogelijk

Het is belangrijk om waardering en begrip te tonen, zodat de respondent zich op zijn of haar gemak voelt tijdens het gesprek. Pak dit echter wel handig aan: overdrijf bijvoorbeeld niet en kies de juiste woorden, zeker bij gevoelige onderwerpen.

Gebruik zinnen als “Dat lijkt me niet gemakkelijk” of “Hoe ging je daarmee om?”, maar bijvoorbeeld niet “Ik begrijp je helemaal”, als je niet in dezelfde situatie hebt gezeten als de respondent.

Ook je lichaamstaal is erg belangrijk tijdens het interview. Laat hieruit blijken dat je wilt horen wat je respondent te zeggen heeft. Respondenten willen je namelijk vaak graag dingen vertellen, maar ze moeten wel het idee hebben dat je het interessant vindt.

Denk hiervoor aan het aankijken van de respondent (in plaats van steeds meeschrijven en naar je papier kijken) of het ja-knikken of nee-schudden wanneer hij of zij aan het praten is.

Met je lichaamstaal en je manier van spreken kun je dus je respondenten op hun gemak laten voelen, waardoor ze opener zullen zijn tijdens het interview.

4. Vat de conclusies kort samen

Het is handig om aan het eind van je interview de antwoorden op de vragen kort samen te vatten. Op die manier geef je de respondent de kans om aan te geven als je een antwoord niet helemaal goed hebt begrepen of als hij of zij nog aanvullingen heeft.

Zo verzeker je jezelf ervan dat je alle en de juiste informatie hebt verzameld.

Dit is echter alleen mogelijk bij een on- of semigestructureerd interview, omdat je als interviewer bij een gestructureerd interview niet afwijkt van je vragenlijst.

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

2 reacties

Micha
24 september 2020 om 23:42

Ik wil printen, kunnen jullie een printertje toevoegen aan al jullie pagina's, zodat we de tekst gemakkelijk kunnen uitprinten. Ik kopieer dat tekst steeds naar Word om te printen en dat is onhandig.

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
28 september 2020 om 19:50

Hoi Micha,

Goed punt, ik zal het doorgeven!

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.