De lijdende vorm (passief)

Van deze lijdende vorm wordt in academische teksten veelvuldig gebruikgemaakt, veel meer dan in andere soorten tekst. Het is daarom belangrijk dat je deze vorm goed gebruikt.

De lijdende vorm wordt gemaakt met het hulpwerkwoord ‘worden’ (voor de onvoltooide tijden) of het hulpwerkwoord ‘zijn’ (voor de voltooide tijden).

Voorbeeld: Hulpwerkwoord ‘worden’ en ‘zijn’

In dit onderzoek wordt onderzocht.

In dit onderzoek is onderzocht..

Wij worden verzocht weg te gaan.

Wij zijn verzocht weg te gaan.

Het mooie juweel werd gestolen.

Het mooie juweel was gestolen.

Zij werden bekeken.

Zij waren bekeken.

Het onderwerp van een passieve zin is hetgeen dat in de actieve versie van de zin het lijdend voorwerp zou zijn. Daarom wordt het ook de lijdende vorm genoemd.

Voorbeeld: Onderwerp van een passieve zin

Jan kamt haar haren – haar haren = lijdend voorwerp

Haar haren worden door Jan gekamd – haar haren = onderwerp

Het kenmerk van een passieve zin is dat het niet altijd duidelijk, of niet belangrijk, is door WIE iets gedaan is, maar WAT gedaan is. Achter elk van de zinsfragmenten in het voorbeeld kun je dan ook ‘door Piet’ plaatsen, maar dit kun je ook weglaten.

Voorbeeld: Toevoeging van door WIE iets is gedaan

In dit onderzoek wordt door Piet onderzocht wat…

In dit onderzoek is door Piet onderzocht wat…

Wij worden door Piet verzocht weg te gaan.

Wij zijn door Piet verzocht weg te gaan…

Het mooie juweel werd gestolen door Piet.

Het mooie juweel is door Piet gestolen.

Wij werden door Piet bekeken.

Zij zijn door Piet bekeken.

Zoals gezegd is het belangrijker DAT iets gedaan is, dan door WIE het gedaan is. Het verschil tussen de lijdende vorm met het hulpwerkwoord ‘worden’ en het hulpwerkwoord ‘zijn’ ligt erin dat alle lijdende vormen met het hulpwerkwoord ‘zijn’ afgeronde, voltooide activiteiten bespreken.

Het verschil is dus hetzelfde als het verschil tussen onvoltooid en voltooid, zoals bij het onderdeel tijden is besproken.

De lijdende vorm gebruik je wanneer het niet belangrijk is door wie iets gedaan wordt, en wanneer je bijvoorbeeld de ik-vorm in een zin wilt vermijden. Het kan dus gebruikt worden om teksten onpersoonlijk te maken. En het kan gebruikt worden wanneer de nadruk meer ligt op de handeling dan op degene die handelt.

Voorbeeld: Vermijden van de ik-vorm

Ik bespreek in dit onderzoek de gevolgen van de tsunami.

In dit onderzoek worden de gevolgen van de tsunami besproken.

Ook kan de lijdende vorm gebruikt worden wanneer deze het verband tussen opeenvolgende zinnen duidelijker maakt dan een actieve zin.

Voorbeeld: Verband verduidelijken tussen opeenvolgende zinnen

De grote koning, met zijn rode mantel, wordt morgen gehuldigd in het paleis, en wordt beschreven als een geweldige leider. Hij wordt tevens door sommige geroemd om zijn welbespraaktheid.*

Onderdanen huldigen morgen de grote koning, met zijn rode mantel, in het paleis. Mensen beschrijven hem als een geweldige leider. Sommigen roemen hem tevens om zijn welbespraaktheid.

*De actieve versie van deze zin, zou de verbanden niet duidelijker maken.
De lijdende vorm kun je goed gebruiken in scripties, maar probeer deze wel af te wisselen met de actieve vorm, anders wordt de tekst al snel langdradig en saai. Meer weten? Bekijk het artikel over de leeswijzer.

Wat vind jij van dit artikel?
Lou Benders

Lou is Scribbr's Product- en Kwaliteitsmanager. Ze heeft veel ervaring als taaldocent en editor en legt graag uit hoe je academische teksten schrijft.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen » Trustpilot score van 9.8

Nog geen reacties

Reageer