Zo vind je het juiste voorzetsel

Voorzetsels zijn woorden zoals op, onder, in, door, behalve, tussen en tegen. Ze geven de relatie (bijvoorbeeld tijd, plaats of reden) aan tussen het woord waar ze voor staan en de andere woorden in de zin: tijdens de vakantie, in de scriptie, vanwege het slechte weer.

Een voorzetsel kun je makkelijk herkennen. Je kunt het altijd voor ‘de tafel’ of ‘de les’ zetten.

  • voor de tafel, op de tafel
  • uit de les, na de les
Soort fout Fout Goed
Verkeerd voorzetsel Deze laptops zijn vervangen voor nieuwe computers Deze laptops zijn vervangen door nieuwe computers
Er + voorzetsel aan elkaar of los Wanneer komt het plan er door? Wanneer komt het plan erdoor?
Fouten met voorzetsels die onderdeel van een werkwoord zijn Daar kun je wel vanuit gaan Daar kun je wel van uitgaan
Combinaties met voorzetsels Dit staat vlakbij de tafel Dit staat vlak bij de tafel
Fouten met voorzetseluitdrukkingen De directie doet geen mededelingen ten behoeve van de geruchten De directie doet geen mededelingen met betrekking tot de geruchten
Ouderwets of omslachtig voorzetsel Het doel van deze scriptie is een advies te formuleren ten aanzien van het beleid omtrent dit onderwerp Het doel van deze scriptie is een advies te formuleren voor het beleid over dit onderwerp

Verkeerd voorzetsel

Deze laptops zijn vervangen voor nieuwe computers = fout.

Waarom is ‘vervangen voor’ fout?

Voorzetsels komen vaak voor in vaste combinaties met werkwoorden. Zo zeg je altijd rekening houden met, verwijzen naar, belang hechten aan en vervangen door. Er is een aantal veelvoorkomende combinaties van werkwoorden en voorzetsels.

Verkeerde voorzetsels herkennen

Fout Goed
Vanuit het management is besloten Door het management is besloten
De aanleiding tot dit onderzoek De aanleiding van dit onderzoek
Het werkproces binnen dit bedrijf Het werkproces van dit bedrijf
De respondenten werden voorzien met pen en papier De respondenten werden voorzien van pen en papier
Dit hoofdstuk geeft een overzicht op de wet- en regelgeving Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de wet- en regelgeving
Zorg dat je overzicht hebt op het werk dat je nog moet doen Zorg dat je overzicht hebt over het werk dat je nog moet doen
Deze werknemers maken onderdeel uit van een team Deze werknemers maken deel uit van een team
Hij refereert naar deze bron Hij refereert aan deze bron
Dat is de oorzaak voor dit probleem Dat is de oorzaak van dit probleem

Hoe kies je het juiste voorzetsel?

Twijfel je welk voorzetsel je moet gebruiken en vind je het niet in de lijst?

Kijk dan op internet welk voorzetsel anderen gebruiken. Kies betrouwbare websites, zoals vandale, onzetaal en taaladvies.

Zoek in de hele website en zet je zoekwoorden tussen dubbele aanhalingstekens. Typ achter je zoekwoorden site:[website], bijvoorbeeld: “vervangen door” site:onzetaal.nl. Vind je resultaten, dan kun je ervan uitgaan dat ‘vervangen door’ klopt.

Voorbeeld: hoe kies je het juiste voorzetsel?
  • Is het ‘vervangen voor’ of ‘vervangen door’?
  • Zoek in het woordenboek op ‘vervangen’. Daar staat als voorbeeldzin: ‘een woord door een ander vervangen’. Je weet nu dat je ‘vervangen door’ moet schrijven.

Er + voorzetsel aan elkaar of los

Hier door en er mee = fout.

Waarom zijn ‘hier door’ en ‘er mee’ fout?

Het woordje ‘er’ wordt vaak aan een voorzetsel vast geschreven. Dat geldt ook voor ‘hier’, ‘daar’ en ‘waar’.

Voorbeeld: er + voorzetsel aan elkaar
  • eraan, daaraan, hieraan, waaraan
  • erboven, daarboven, hierboven, waarboven
  • ernaast, daarnaast, hiernaast, waarnaast

Er zijn uitzonderingen op deze regel. Je schrijft ‘er’ en het voorzetsel los van elkaar als ze tot verschillende zinsdelen behoren. Deze uitzonderingen komen niet vaak voor.

Fouten herkennen: er + voorzetsel aan elkaar of los?

Fout Goed
Wat heb je hier van geleerd? Wat heb je hiervan geleerd?
Hij was daar door van zijn stuk gebracht Hij was daardoor van zijn stuk gebracht
Hij weet er van Hij weet ervan
Wie staat ervoor de deur? Wie staat er voor de deur?
Dat gaat erbij hem niet in Dat gaat er bij hem niet in

Ezelsbrug – er + voorzetsel aan elkaar of los?

Je kunt erachter komen of ‘er’ aan het voorzetsel vast moet, door er een vraagzin van te maken die begint met ‘waar’. Het antwoord op de vraag geeft aan of je er + voorzetsel aan elkaar moet schrijven.

Lastig te bepalen Waar…? Goed Dus…
Ik pak het cadeau hier( )in (in Amsterdam). Waar pak ik het cadeau in? Hier (in Amsterdam) pak ik het cadeau in. Ik pak het cadeau hier in.
Hij investeert zijn geld hier( )in (in dit bedrijf). Waar investeert hij zijn geld in? Hierin (in het bedrijf) investeert hij zijn geld. Hij investeert zijn geld hierin.
Zij is daar( )op( )gebrand (op een goed resultaat). Waar is zij op gebrand? Hierop (op een goed resultaat) is zij gebrand. Zij is daarop gebrand.
Zij is daar( )op( )gebrand (op haar werk). Waar is zij opgebrand? Hier (op haar werk) is zij opgebrand. Zij is daar opgebrand.

Uitleg – er + voorzetsel aan elkaar of los?

Er, daar, hier en waar zijn bijwoorden. Deze bijwoorden schrijf je meestal vast aan het voorzetsel dat erachter staat. Die combinatie betekent dan ‘ergens + voorzetsel’.

Fout Goed
Waar uit heb je dat overgenomen? Waaruit heb je dat overgenomen? (ergens uit)
Zij leren er van Zij leren ervan (ergens van)
Hij wordt er voor gewaarschuwd Hij wordt ervoor gewaarschuwd (ergens voor)
Daar binnen bestaan vier categorieën Daarbinnen bestaan vier categorieën (ergens binnen)

Woorden als ervan, hiervoor, daarover en waartussen maken geen deel uit van het werkwoord en horen ook niet bij een ander deel van de zin. De grammaticale term voor dit soort woorden is ‘voornaamwoordelijk bijwoord’.

Uitzondering – er + voorzetsel aan elkaar of los?

Soms schrijf je ‘er’ en het voorzetsel los van elkaar. Dat doe je als het voorzetsel niet bij ‘er’ hoort, maar bij een woordgroep.

Voorbeeld: er + voorzetsel los
  • Wat staat er onder deze tabel? (‘onder deze tabel’ hoort bij elkaar)
  • Wanneer komt er aan dit geweld een eind (‘aan dit geweld’ hoort bij elkaar)

Als de woorden er, hier, daar en waar een letterlijke betekenis hebben (op die plek, op deze plek, op welke plek), dan zijn het losse bijwoorden. Ook dan schrijf je ze niet aan het voorzetsel vast.

Voorbeelden: er + voorzetsel los
  • Ik pak het cadeau hier in (hier in deze kamer)
  • Ik pak het cadeau hierin (in dit papier)
  • Ik kom er achter (achter de piano)
  • Ik kom erachter (ik ontdek het)

Wie helpt jou met nakijken?

Betrouwbare hulptroepen vinden is niet makkelijk...

  • Familie
  • Vrienden
  • Studiegenoten
  • Scribbr

We staan altijd voor je klaar

Fouten met voorzetsels die onderdeel van een werkwoord zijn

Daar kun je wel vanuit gaan = fout.

Waarom is ‘vanuit gaan’ fout?

Als er twee voorzetsels naast elkaar in de zin staan, dan hoort het tweede voorzetsel meestal bij het werkwoord in de zin en dan mag je het niet vastplakken aan ‘er’ of een ander voorzetsel.

Hoe weet je of een voorzetsel een deel van het werkwoord is? Kijk daarvoor naar het hele werkwoord. Als het voorzetsel aan het hele werkwoord vastzit, dan hoort het daarbij.

Voorbeelden: voorzetsel als onderdeel van een werkwoord
  • ervan terugkomen
  • erop afstappen
  • ervan uitgaan
  • eraan toekomen
  • erbij optellen

Fouten herkennen: voorzetsel als onderdeel van een werkwoord

Fout Goed
Daar kan de betrokkene vanuit gaan Daar kan de betrokkene van uitgaan
Ik ga ervanuit dat hij een voldoende haalt Ik ga ervan uit dat hij een voldoende haalt
Hierna volgt de tabel; zij ziet dat de tekst eronderdoor gaat Hierna volgt de tabel; zij ziet dat de tekst eronder doorgaat
Ze zien er toch vanaf Ze zien er toch van af
Wanneer zal hij er aantoe komen? Wanneer zal hij eraan toekomen?
Hij komt erachter aan Hij komt erachteraan

Combinaties met voorzetsels

Dit staat vlakbij de tafel = fout.

Waarom is ‘vlakbij de tafel’ fout?

De combinatie van twee voorzetsels, of van een voorzetsel met een bijwoord, schrijf je als twee losse woorden als er een zelfstandig naamwoord op volgt.

Voorbeeld: combinaties met voorzetsels
  • Het boek ligt boven op de stapel
  • Het boek ligt bovenop
  • Het staat vlak bij hoofdstuk 1
  • Vlakbij zie ik het staan

Ook zonder het voorzetsel of bijwoord blijft de zin correct:

  • Het boek ligt (boven) op de stapel.
  • Het staat (vlak) bij hoofdstuk 1.

De combinaties achteraan, vooraan, onderaan, bovenaan  schrijf je bijna altijd aan elkaar. Ze vormen in hun geheel een voorzetsel. Je kunt het eerste voorzetsel niet weglaten, want dan klopt de zin niet meer.

Fouten herkennen: combinaties met voorzetsels

Fout Goed
De verschillende visies komen dichtbij elkaar De verschillende visies komen dicht bij elkaar
Ik zit er midden in Ik zit er middenin
Dit komt er het dichtst bij Dit komt er het dichtstbij
Dat staat onderin de tabel Dat staat onder in de tabel
Het staat voorop het boek Het staat voor op het boek
Achter aan in deze scriptie staan de bijlagen Achteraan in deze scriptie staan de bijlagen
De datum staat boven aan de brief De datum staat bovenaan de brief

Ezelsbrug – combinaties met voorzetsels

Wil je weten of je combinaties met voorzetsels aan elkaar schrijft of als twee losse woorden? Kijk dan of je het eerste woord kunt weglaten. Klopt de zin nog steeds, dan schrijft je de combinatie los van elkaar.

Lastig te bepalen Weglaten? Antwoord Dus…
Het nummer staat onder( )aan de pagina Kun je ‘onder’ weglaten? Nee: ‘Het nummer staat aan de pagina’ is geen goede zin. Het nummer staat onderaan de pagina
De loopband staat boven( )aan de muur vast. Kun je ‘boven’ weglaten? Ja: ‘De loopband staat aan de muur vast’ is een goede zin. De loopband staat boven aan de muur vast.
Het boek ligt boven( )op de stapel. Kun je ‘boven’ weglaten? Ja: ‘Het boek ligt op de stapel’ is een goede zin. Het boek ligt boven op de stapel.
Het boek ligt boven( )op. Kun je ‘boven’ weglaten? Nee: ‘Het boek ligt op’ is geen goede zin. Het boek ligt bovenop.

Fouten met voorzetseluitdrukkingen

De directie doet geen mededelingen ten behoeve van de geruchten = fout.

Waarom is ‘ten behoeve van’ hier fout?

Een voorzetseluitdrukking is een vaste combinatie van woorden die samen de functie hebben van een voorzetsel. Je kunt ze meestal vervangen door één woord.

‘Ten behoeve van’ kun je vervangen door ‘voor’. Je kunt niet zeggen: De directie doet geen mededelingen voor de geruchten. Daarom is ‘ten behoeve van’ hier fout.

Fouten met voorzetseluitdrukkingen herkennen

Fout Goed
De directie doet geen mededelingen ten behoeve van de geruchten De directie doet geen mededelingen met betrekking tot de geruchten
Door middel van een computerstoring konden de gegevens niet worden opgeslagen Als gevolg van een computerstoring konden de gegevens niet worden opgeslagen
In vergelijking tot de andere groep is deze groep groter In vergelijking met de andere groep is deze groep groter
Wil je de deur sluiten met het oog voor de tocht? Wil je de deur sluiten met het oog op de tocht?
De gemeente wil subsidieaanvragen met betrekking op beschermde monumenten goedkeuren De gemeente wil subsidieaanvragen met betrekking tot beschermde monumenten goedkeuren
Als gevolg voor de grote droogte stierven veel bomen Als gevolg van de grote droogte stierven veel bomen
Het onderzoek is uitgevoerd doormiddel van semigestructureerde interviews Het onderzoek is uitgevoerd door middel van semigestructureerde interviews

Fouten met voorzetseluitdrukkingen voorkomen

Een voorzetseluitdrukking is een vaste combinatie van woorden + een voorzetsel.

Weet je niet zeker of je de juiste voorzetseluitdrukking gebruikt? Vervang de voorzetseluitdrukking dan door één voorzetsel. Klopt de zin nog steeds? Dan heb je de goede uitdrukking gebruikt.

Let op: gebruik niet te veel voorzetseluitdrukkingen. Ze kunnen je tekst onnodig vaag en omslachtig maken.

Ouderwetse en omslachtige voorzetsels

Het doel van deze scriptie is een advies te formuleren ten aanzien van het beleid omtrent dit onderwerp = ouderwets en omslachtig.

Waarom kun je beter niet te veel ouderwetse en omslachtige voorzetsels gebruiken?

Als je een tekst schrijft, is het makkelijk om voorzetseluitdrukkingen en vage voorzetsels zoals middels of omtrent te gebruiken, want ze passen in bijna elke zin.

Maar ze kunnen je tekst ook omslachtig en vaag maken. Gebruik ze daarom zo weinig mogelijk.

Ouderwetse en omslachtige voorzetsels herkennen

Omslachtig Kort en krachtig
De chef geeft adviezen met betrekking tot structurele verbeteringsmogelijkheden De chef geeft adviezen voor structurele verbeteringsmogelijkheden
De leidinggevende stelt managementrapportages op ten behoeve van het management De leidinggevende stelt managementrapportages op voor het management
De trein heeft vertraging als gevolg van een omgewaaide boom De trein heeft vertraging door een omgewaaide boom
De Kamer vergadert over het beleid ten aanzien van Saoedi-Arabië De Kamer vergadert over het beleid voor Saoedi-Arabië
De theorie wordt uitgelegd middels voorbeelden De theorie wordt uitgelegd met voorbeelden
Omtrent dit onderwerp is veel geschreven Over dit onderwerp is veel geschreven
Binnen deze scriptie wordt hier aandacht aan besteed In deze scriptie wordt hier aandacht aan besteed

Ouderwetse en omslachtige voorzetsels vervangen

Ouderwets of omslachtig voorzetsel Vervangen door…
aan de hand van met
als gevolg van door, wegens
door middel van door, met
in het kader van om
in verband met door, omdat, doordat
met betrekking tot over
met het oog op om
op grond van volgens
op het gebied van op, voor, over
ten aanzien van op, over, tegen, van
ten behoeve van voor
ter zake van over
ten gevolge van door
ten gunste van voor
uit het oogpunt van om
betreffende over
middels met, door, via
omtrent over
aangaande over
inzake over
binnen in
rond over
rondom over
Wat vind jij van dit artikel?
Annemarie Piersma

Annemarie is senior editor bij Scribbr. Ze is een echte taalpuzzelaar die teksten graag begrijpelijk en helder maakt. Ze helpt studenten om hun verhaal zo duidelijk mogelijk over te laten komen. Ook adviseert ze editors over het nakijken van scripties.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen »
Trustpilot score van 4.9

1 reactie

Annemarie Piersma
Annemarie Piersma (Scribbr-team)
21 maart 2014 om 12:54

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Zit je nog met een vraag? Laat een reactie achter en ik kom zo snel mogelijk bij je terug.

Stel een vraag of reageer.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.