De regels voor opsommingen

Opsommingen helpen om informatie beknopt en op een overzichtelijke manier over te brengen. Bij elke opsomming is het van belang dat:

  • de opsommingspunten logisch volgen op de inleidende zin;
  • de juiste leestekens worden gebruikt;
  • het hoofdlettergebruik klopt;
  • de opsommingspunten dezelfde zinsstructuur hebben.
Categorie Fout Goed
Opsommingspunten logisch laten aansluiten op inleidende zinDe gemeente heeft twee nieuwe doelstellingen:

  • Burgers betrekken bij gemeenteplannen.
  • De gemeente wil transparanter worden.
De gemeente heeft twee nieuwe doelstellingen:

  • burgers betrekken bij gemeenteplannen;
  • transparanter worden.
Leestekens bij opsommingenDe volgende modellen worden gebruikt:

  • de SWOT-analyse.
  • de confrontatiematrix.
  • het 6w-model.
De volgende modellen worden gebruikt:

  • de SWOT-analyse;
  • de confrontatiematrix;
  • het 6w-model.
Hoofdletters bij opsommingenOver de cliënten blijkt het volgende:

  • ze staan vroeg op.
  • ze doen na het middageten een dutje.
  • ze zijn rond het avondeten moe.
Over de cliënten blijkt het volgende:

  • Ze staan vroeg op.
  • Ze doen na het middageten een dutje.
  • Ze zijn rond het avondeten moe.
Opsommingen in de lopende tekstHet laatste hoofdstuk behandelt de conclusie, discussie en wordt gereflecteerd op het onderzoek.Het laatste hoofdstuk behandelt de conclusie en de discussie. Ook wordt er gereflecteerd op het onderzoek.

Logisch aansluiten bij inleidende zin

Een opsomming is pas correct wanneer alle opsommingspunten logisch aansluiten bij de inleidende zin van de opsomming. Ook moeten de afzonderlijke opsommingspunten dezelfde zinsstructuur hebben.

FoutUitleg Goed
Gekeken moet worden naar een van de volgende oplossingen:

  • verkoop van onderpresterende divisies;
  • parttime personeel moet ontslagen worden;
  • ontslag van stagiaires.
Niet alle opsommingspunten hebben dezelfde zinsstructuur.Gekeken moet worden naar een van de volgende oplossingen:

  • verkoop van onderpresterende divisies;
  • ontslag van parttime personeel;
  • ontslag van stagiaires.
Het is bekend dat:

  • de huidige klanten tevreden zijn;
  • de potentiële klanten behoefte hebben aan de dienst;
  • oude klanten hebben geen klachten over de dienst.
Het laatste punt sluit niet logisch aan bij de inleidende zin.Het is bekend dat:

  • de huidige klanten tevreden zijn;
  • de potentiële klanten behoefte hebben aan de dienst;
  • oude klanten geen klachten hebben over de dienst.
De directie heeft besloten dat:

  • de medewerkers mogen op vrijdag eerder naar huis;
  • drie vrijdagen per jaar is iedereen vrij;
  • geen aanvullende vakantiedagen.
De opsommingspunten sluiten niet logisch aan bij de inleidende zin.

Ook hebben de opsommingspunten niet dezelfde zinsstructuur.

De directie heeft besloten dat:

  • de medewerkers op vrijdag eerder naar huis mogen;
  • drie vrijdagen per jaar iedereen vrij is;
  • geen aanvullende vakantiedagen mogen worden opgenomen.

Ezelsbrug – Onlogische opsommingspunten voorkomen

Elk afzonderlijk punt van een opsomming moet een kloppende zin vormen samen met de inleidende zin. Door de inleidende zin steeds hardop uit te spreken in combinatie met het betreffende opsommingspunt kun je controleren of de combinatie klopt.

Ook moeten de onderdelen van de opsommingen gelijk zijn: gebruik losse woorden, woordgroepen of volledige zinnen.

Fout Goed
Daarbij zijn de volgende factoren onderzocht:

  • distributiewijze
  • distributiefunctie
  • distributievormen
  • ook de distributieconcentratie is onderzocht.
Daarbij zijn de volgende factoren onderzocht:

  • distributiewijze
  • distributiefunctie
  • distributievormen
  • distributieconcentratie
De volgende sterktes zijn uit de interne analyse naar voren gekomen:

  • Het product sluit aan bij de wensen van de doelgroep.
  • Verschillende samenwerkingsverbanden.
  • Een goede relatie met de klanten tijdens de vakantie.
  • Het bedrijf heeft voldoende liquide middelen.
De volgende sterktes zijn uit de interne analyse naar voren gekomen:

  • Het product sluit aan bij de wensen van de doelgroep.
  • Er zijn verschillende samenwerkingsverbanden.
  • Er is een goede relatie met de klanten tijdens de vakantie.
  • Het bedrijf heeft voldoende liquide middelen.
De verpleegkundigen hebben opgemerkt dat:

  • de cliënten vergeten hun medicatie in te nemen;
  • collega’s van andere afdelingen registreren niet altijd de medicatie.
De verpleegkundigen hebben opgemerkt dat:

  • de cliënten vergeten hun medicatie in te nemen;
  • collega’s van andere afdelingen niet altijd de medicatie registreren.

Leestekens bij opsommingen

De inleidende zin van een puntsgewijze opsomming eindigt meestal met een dubbele punt. Alleen als de onderdelen van de opsomming volledige zinnen zijn, is ook een punt toegestaan. Tussen de inleidende zin en de opsommingspunten is een witregel toegestaan, maar deze is niet verplicht.

Een puntsgewijze opsomming kan ook geïntroduceerd worden door een woord of woordgroep, waarna je een dubbele punt mag plaatsen, maar dat is niet verplicht. Een leesteken mag in dit geval ook weggelaten worden.

In een scriptie is het gebruikelijk om bullet points of streepjes te gebruiken als opsommingstekens. Cijfers en de a, b, c-constructie zijn ook toegestaan en worden vooral gebruikt bij de opsomming van deelvragen.

Som je je deelvragen puntsgewijs op, dan hoef je ze niet te cursiveren of tussen enkele aanhalingstekens te plaatsen. Neem je je deelvragen op in de lopende tekst, dan moet dit wel.

VoorbeeldUitleg
Bevindingen

  • De respondenten zijn tussen de 18 en 27 jaar.
  • Ze hebben nog nooit gerookt.
  • Ze zijn gezond verklaard.
De opsomming wordt geïntroduceerd door een woord, waarna een dubbele punt weggelaten mag worden.

De witregel mag worden gebruikt, maar is niet verplicht.

Het goede doel richt zich op de volgende diersoorten:

  • walvissen
  • dolfijnen
  • schildpadden
De opsomming bestaat uit losse woorden.

De inleidende zin moet op een dubbele punt eindigen, maar achter de losse woorden hoeven geen leestekens te worden geplaatst.

Een witregel hoeft niet, maar mag wel.

Met het volgende dient rekening te worden gehouden.

  1. De Algemene Ouderdomswet is nog niet van toepassing.
  2. De Wet werk en bijstand moet bestudeerd worden.
  3. De Wajong wordt in een later stadium pas besproken.
De opsomming bestaat uit volledige zinnen, waardoor de inleidende zin mag eindigen op een punt.

Een witregel hoeft niet, maar mag wel.

Ezelsbrug – Leestekens gebruiken in opsommingen

Wanneer een opsomming uit volledige zinnen bestaat, eindigen de onderdelen van de opsomming met een punt. Gebruik je geen volledige zinnen, dan worden puntkomma’s gebruikt, behalve wanneer de opsomming uit losse woorden bestaat. In dat geval hoeven geen leestekens te worden gebruikt.

Van een volledige zin is sprake als de zin uit minstens een onderwerp en persoonsvorm bestaat.

Door te bepalen of de onderdelen van je opsomming losse woorden, woordgroepen of hele zinnen zijn, weet je welke leestekens je moet gebruiken.

VoorbeeldLosse woorden, woordgroepen of volledige zinnen?Dus…
Hieruit blijkt dat:

– hypothese 1 kan worden aangenomen(?)

– hypothese 2 kan worden verworpen(?)

– hypothese 3 gedeeltelijk kan worden aangenomen(?)

Woordgroepen.Hieruit blijkt dat:

– hypothese 1 kan worden aangenomen;

– hypothese 2 kan worden verworpen;

– hypothese 3 gedeeltelijk kan worden aangenomen.

De onderzoeker beschikt over de volgende gegevens van de respondenten:

  • leeftijd(?)
  • geslacht(?)
  • dienstjaren(?)
Losse woorden.De onderzoeker beschikt over de volgende gegevens van de respondenten:

  • leeftijd
  • geslacht
  • dienstjaren
De volgende zaken zijn in dit onderdeel besproken:

– De resultaten uit dit onderzoek zijn positief(?)

– Het maakt niet uit of de steekproef uit mannen of uit vrouwen bestaat(?)

– Het merendeel van de vrouwen is ouder dan 45 jaar(?)

Volledige zinnen.De volgende zaken zijn in dit onderdeel besproken:

– De resultaten uit dit onderzoek zijn positief.

– Het maakt niet uit of de steekproef uit mannen of uit vrouwen bestaat.

– Het merendeel van de vrouwen is ouder dan 45 jaar.

Ontvang feedback op taal, structuur, lay-out en bronvermelding

Professionele Scribbr-editors kijken je scriptie na op:

  • Academisch taalgebruik
  • Onduidelijke zinnen
  • Grammaticale fouten
  • Interpunctie
  • Verboden woorden

Bekijk het voorbeeld

Hoofdletters bij opsommingen

Als een opsomming uit volledige zinnen bestaat, horen de zinnen met een hoofdletter te beginnen. Bestaat de opsomming uit woordgroepen of losse woorden dan worden kleine letters gebruikt.

De enige uitzondering zijn woorden die altijd met een hoofdletter worden geschreven.

Fout Goed
De volgende gegevens worden genoteerd:

  • Het geslacht.
  • De leeftijd
  • Het afstudeercijfer van de laatste opleiding.
De volgende gegevens worden genoteerd:

  • het geslacht;
  • de leeftijd;
  • het afstudeercijfer van de laatste opleiding.
De socialmediakanalen die worden gebruikt, zijn:

  • facebook
  • instagram
  • twitter
  • linkedIn
De socialmediakanalen die worden gebruikt, zijn:

  • Facebook
  • Instagram
  • Twitter
  • LinkedIn
Met het volgende moet rekening worden gehouden:

  • de leerlingen op deze school zijn kwetsbaar.
  • de ondervraagde leraren hebben nog weinig ervaring met deze doelgroep.
Met het volgende moet rekening worden gehouden:

  • De leerlingen op deze school zijn kwetsbaar.
  • De ondervraagde leraren hebben nog weinig ervaring met deze doelgroep.

Ezelsbrug – Hoofdletter of kleine letter

Net als in de lopende tekst, moet een volledige zin in een opsomming met een hoofdletter beginnen en op een punt eindigen. Bestaat de opsomming uit korte, onvolledige zinnen, die  onafhankelijk van elkaar aansluiten op de inleidende zin, dan beginnen deze zinnen met een kleine letter.

VoorbeeldLosse woorden, woordgroepen of volledige zinnen?Dus…
De volgende punten zijn aangepast:

– (?) steekproefgrootte en de onderzoeksopzet;

– (?) gemiddelde leeftijd;

– (?) verhouding tussen mannen en vrouwen.

Woordgroepen.De volgende punten zijn aangepast:

de steekproefgrootte en de onderzoeksopzet;

de gemiddelde leeftijd;

de verhouding tussen mannen en vrouwen.

De belangrijkste promotiemiddelen die het bedrijf gebruikt, zijn:

  • (W/w)ebsite
  • (F/f)acebook
  • (I/i)nstagram
  • (F/f)lyers
Losse woorden.De belangrijkste promotiemiddelen die het bedrijf gebruikt, zijn:

  • website
  • Facebook
  • Instagram
  • flyers
Criteria:

– (D/d)e respondenten zijn de afgelopen vijf jaar niet opgenomen geweest in het ziekenhuis.

– (D/d)e respondenten zijn tussen de 18 en 64 jaar.

Volledige zinnen.Criteria:

De respondenten zijn de afgelopen vijf jaar niet opgenomen geweest in het ziekenhuis.

De respondenten zijn tussen de 18 en 64 jaar.

Opsommingen in de lopende tekst

Als je een opsomming opneemt in de lopende tekst, plaats je een komma tussen de verschillende onderdelen. Daarbij is het van belang dat de onderdelen dezelfde zinsstructuur en grammatica hebben. Tussen het een-na-laatste en het laatste onderdeel van de opsomming komt het voegwoord ‘en’ te staan.

 

FoutUitleg Goed
In dit dossier zijn de klantgegevens, de jaarrekeningen en wanneer het bedrijf gestart is opgenomen.De onderdelen zijn ongelijk: de eerste twee delen zijn zelfstandig naamwoorden en het laatste deel niet.In dit dossier zijn de klantgegevens, de jaarrekeningen en de datum van oprichting opgenomen.
Om te zorgen dat de informatie volledig, helder, meetbaar en het vinden van informatie eenvoudig is, wordt…De onderdelen zijn ongelijk: de eerste twee delen zijn bijwoorden en het laatste deel niet.Om te zorgen dat de informatie volledig, helder, meetbaar en vindbaar is, wordt…
Medewerkers van de afdelingen Financiën, Sales, Marketing en directie zijn benaderd.Het laatste onderdeel sluit niet aan bij de andere: ‘medewerkers van de directie’ is geen bestaande combinatie.

De directie is een aparte laag in een organisatie.

Medewerkers van de afdelingen Financiën, Sales, Marketing zijn benaderd. Ook de directie is gecontacteerd.
De jongeren hebben aangegeven zich boos; verdrietig; ongehoord te voelen.Een opsomming in de lopende tekst wordt gescheiden door komma’s.

Het een-na-laatste en laatste opsommingsdeel worden van elkaar onderscheiden met het voegwoord ‘en’.

De jongeren hebben aangegeven zich boos, verdrietig en ongehoord te voelen.
Het is van belang personen te contacteren die ervaring hebben, inzicht en passen bij het programma.Bij werkwoorden die een vast voorzetsel krijgen, mag het voorzetsel in een opsomming niet worden weggelaten.

Anders zijn de onderdelen van de opsomming niet gelijk.

Het is van belang personen te contacteren die ervaring hebben met, inzicht hebben in en passen bij het programma.
Wat vind jij van dit artikel?
Bo van Alst

Bo werkt als senior editor voor Scribbr. Als echte digital nomad reist ze met haar laptop de wereld rond. Tijdens haar reizen helpt ze studenten en editors met hun scripties en nakijkwerk.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen »
Trustpilot score van 9.7

1 reactie

Bo van Alst
Bo van Alst (Scribbr-team)
21 maart 2014 14:35

Ik hoop dat dit artikel je heeft geholpen. Heb je nog vragen? Ik doe mijn best om ze zo snel mogelijk te beantwoorden. :)

Stel een vraag of reageer.