Ik, jij en wij in je scriptie

In veel academische teksten mag de ik-, jij- en wij-vorm niet gebruikt worden. Vaak mag dit wel in:

Voor scripties en overige academische teksten geldt veelal dat de ik-, jij- en wij-vorm als te informeel gezien worden. Gebruik deze daarom alleen als je hier uitdrukkelijk toestemming voor hebt gekregen van je begeleider of in je instructies.

Een handige manier om de ik-vorm en andere persoonlijke voornaamwoorden te vermijden is de lijdende vorm gebruiken of zinnen te herschrijven.

Categorie Fout Goed
Eerste persoon enkelvoud (ik)In deze scriptie ga ik onderzoekenIn deze scriptie wordt onderzocht
Tweede persoon (jij/jullie)Je kunt verdere toelichting vinden in de bijlageVerdere toelichting is te vinden in de bijlage
Eerste persoon meervoud (wij)We hebben een toename gevonden…Er is een toename gevonden…
Derde persoon (hij/zij/het/zij)Hij gaf aan dat verder onderzoek nodig is.

Eerste persoon enkelvoud (ik)

Hiervoor heb ik de SWOT-analyse gebruikt = meestal fout.

Waarom is ‘ik’ meestal fout?

In academische teksten mag de ik-vorm in het algemeen niet gebruikt worden, behalve als je hier uitdrukkelijk toestemming voor hebt gekregen.

Bij twijfel of je de ik-vorm mag gebruiken, kun je dat het best even nagaan bij je begeleider.

De eerste persoon enkelvoud herkennen

De eerste persoon enkelvoud (ik-vorm) heeft verschillende vormen die in principe altijd aangepast moeten worden in academische teksten.

Met ik-vormLijdende vorm
Het stappenplan heb ik uitgebreid uiteengezet.Het stappenplan is uitgebreid uiteengezet.
Uit mijn onderzoek blijkt dat de beleidsregels verschillen laten zien.Uit dit onderzoek wordt duidelijk dat de beleidsregels verschillen laten zien.
Ik heb me ingelezen in de belangrijkste bronnen om het literatuuronderzoek te kunnen uitvoeren.Om het literatuuronderzoek te kunnen uitvoeren, zijn de belangrijkste bronnen bestudeerd.
Ik ga in dit hoofdstuk in op woonoverlast.In dit hoofdstuk wordt ingegaan op woonoverlast.

De eerste persoon enkelvoud voorkomen in je scriptie

Een handige manier om de ik-vorm te voorkomen, is de lijdende vorm gebruiken. Een overdaad aan de lijdende vorm kan teksten echter minder goed leesbaar maken, dus probeer te variëren tussen de lijdende en actieve vorm.

In de actieve vorm wordt het onderwerp van de zin benoemd; in de lijdende vorm wordt dat juist achterwege gelaten.

Met ik-vormLijdende vormActieve vorm
Het stappenplan heb ik uitgebreid uiteengezet.Het stappenplan is uitgebreid uiteengezet.Het stappenplan komt uitgebreid aan bod.
Uit mijn onderzoek blijkt dat de beleidsregels verschillen laten zien.Uit dit onderzoek wordt duidelijk dat de beleidsregels verschillen laten zien.Uit dit onderzoek blijkt dat de beleidsregels verschillen laten zien.
Om me voor te bereiden op de taak…Om voorbereid te zijn op de taak…Ter voorbereiding op de taak…
Ik ga in dit hoofdstuk in op woonoverlast.In dit hoofdstuk wordt ingegaan op woonoverlast.Dit hoofdstuk gaat in op woonoverlast.
Om me voor te bereiden op de taak…Om te zorgen dat de onderzoeker voorbereid was op de taak…Om voorbereid te zijn op de taak…

Uitleg eerste persoon enkelvoud (ik)

‘Ik’ is een persoonlijk voornaamwoord, net als ‘jij’ en ‘wij’. Het is de eerste persoon enkelvoud. Er zijn nog enkele andere vormen van de eerste persoon enkelvoud die je het best kan aanpassen in academische teksten die je schrijft.

Vormen van de eerste persoon enkelvoud die voorkomen moeten worden
  • Ik
  • Mij/me
  • Mezelf/mijzelf
  • Mijn

Een manier om de ik-vorm te vermijden maar wel over jezelf te spreken, is door ‘de onderzoeker’ te schrijven als je jezelf wil aanduiden. Hoewel dit niet fout is, kan het gekunsteld aandoen. Daarom gaat de voorkeur uit naar de lijdende vorm.

Tweede persoon enkelvoud en meervoud (jij, u en jullie)

Wanneer je de reacties in acht neemt… = fout.

Waarom is ‘je’ hier fout?

Vormen van ‘jij’ en ‘jullie’ mogen niet gebruikt worden in academische teksten omdat je de lezer vrijwel nooit mag aanspreken. Alleen in het voorwoord van een scriptie mag dat. Daar gebruik je alleen ‘u’.

Ook ‘je’ als alternatief voor ‘men’ wordt afgeraden omdat dit tot spreektaal gerekend kan worden.

Vormen van ‘jij’, ‘u’ en ‘jullie’ herkennen

Met jij-vormZonder jij-vorm
Om jou duidelijk te maken in hoeverre de verwachting uitkwam…Om duidelijk te maken in hoeverre de verwachting uitkwam…
In de interviews kun je meer lezen over de rol van de vertrouwenspersoon.In de interviews is meer te lezen over de rol van de vertrouwenspersoon.
In figuur 2 ziet u dat…In figuur 2 is te zien dat…
Als jullie zien op welke manier dit gebeurd is…Als duidelijk wordt op welke manier dit gebeurd is…
Jouw reactie als respondent werd opgenomen.De reactie van de respondent werd opgenomen.

Vormen van ‘jij’, ‘u’ en ‘jullie’ voorkomen

Zodra een vorm van ‘jij’, ‘u’ of ‘jullie in de tekst staat, moet de zin worden aangepast.

Dat kun je doen door de lijdende vorm te gebruiken of de zin te herschrijven, zodat het persoonlijke voornaamwoord niet meer voorkomt.

Een manier om dat te doen is de IS-AV-constructie te gebruiken.

Met tweede persoon ev/mvLijdende vormOok goed
Het resultaat heb je gezien in de vorige paragraaf.Het resultaat is aan bod gekomen in de vorige paragraaf.De onderzoeker heeft het resultaat besproken in de vorige paragraaf.
In Bijlage 2 kun jij de interviewverslagen vinden.In Bijlage 2 zijn de interviewverslagen weergegeven.In Bijlage 2 staan de interviewverslagen.
Je leest in dit hoofdstuk over de onderzoeksmethoden.In dit hoofdstuk worden de onderzoeksmethoden besproken.Dit hoofdstuk bespreekt de onderzoeksmethoden.
Zoals jullie hebben kunnen zien in hoofdstuk 3, is…Zoals duidelijk is geworden in hoofdstuk 3, is…Zoals bleek in hoofdstuk 3, is…
Het RIVM raadt aan op de warmste dagen een hoed te dragen om jezelf te beschermen tegen een zonnesteek.Het RIVM raadt aan op de warmste dagen een hoed te dragen zodat men beschermd is tegen een zonnesteek.Het RIVM raadt aan op de warmste dagen een hoed te dragen ter bescherming tegen een zonnesteek.

Uitleg ‘jij’, ‘u’ en ‘jullie’

Net als vormen van ‘u’, de beleefde aanspreekvorm, mogen ‘jij’ en ‘jullie’ niet gebruikt worden in academische teksten. Alleen in een voorwoord mag je de lezer een enkele keer aanspreken. Dit doe je meestal alleen in de eerste en laatste zin van het voorwoord.

Vormen van de tweede persoon die voorkomen moeten worden
  • Jij/je
  • Jou
  • Jouw/jouwe
  • Jezelf/jouzelf
  • U/uw
  • Uzelf
  • Jullie

Ontvang feedback op taal, structuur, lay-out en bronvermelding

Professionele Scribbr-editors kijken je scriptie na op:

  • Academisch taalgebruik
  • Onduidelijke zinnen
  • Grammaticale fouten
  • Interpunctie
  • Verboden woorden

Bekijk het voorbeeld

‘Je’ als synoniem voor ‘men’

Het algemeen gebruik van het woord ‘je’ kun je het beste vermijden, net als het gebruik van ‘men’. Dat doe je door te noemen naar wie of wat hiermee verwezen wordt.

Soms is dat lastig, bijvoorbeeld als niet bekend of relevant is naar wie ‘je’ of ‘men’ verwijst. Dan is het gebruik van deze woorden niet verboden, maar wel af te raden.

Een goed alternatief is om de zin te herschrijven. Kijk bijvoorbeeld of je de lijdende vorm kunt gebruiken om ‘je’ of ‘men’ te voorkomen.

Voorbeelden van ‘je’ of ‘men’Alternatief
Om te berekenen hoeveel mankracht je daarvoor nodig hebtOm te berekenen hoeveel mankracht daarvoor nodig is
Het is van belang dat de overheid interventies doet. Dan kan je ervan uitgaan dat je veiligheid gewaarborgd is.Het is van belang dat de overheid interventies doet. Dan kunnen burgers ervan uitgaan dat hun veiligheid gewaarborgd is.
Goed onderwijs is essentieel voor de samenleving. Het is dus begrijpelijk dat men verschillende instrumenten moet gebruiken om toezicht te houden.Goed onderwijs is essentieel voor de samenleving. Het is dus begrijpelijk dat de onderwijsinspectie verschillende instrumenten moet gebruiken om toezicht te houden.
Op dit moment heeft men geen duidelijke procedure voor het terugsturen van pakketjes.Op dit moment heeft bedrijf X geen duidelijke procedure voor het terugsturen van pakketjes.

Eerste persoon meervoud (wij)

We zien in dit voorbeeld dat… = meestal fout.

Waarom is ‘we’ meestal fout?

Net als de ik-vorm kun je de wij-vorm het best vermijden in academische teksten, behalve als je hier toestemming voor hebt gekregen.

In dat laatste geval kun je het gebruiken als je daadwerkelijk samen met iemand anders de tekst hebt geschreven of een bepaald (deel van een) onderzoek hebt uitgevoerd.

Wij van Scribbr raden echter ook dit gebruik van de wij-vorm af.

De eerste persoon meervoud voorkomen in je scriptie

Een veelgemaakte fout met de wij-vorm is als deze gebruikt wordt om een algemene groep aan te duiden waar de schrijver onderdeel van uitmaakt, zoals de Nederlanders. Dit moet altijd aangepast worden in academische teksten.

Dit kun je doen door te benoemen naar wie met ‘wij’ wordt verwezen of door de lijdende vorm te gebruiken.

Met wij-vormZonder wij-vorm
We zien in de praktijk dat de handhaving onmogelijk is.In de praktijk is de handhaving onmogelijk.
In hoofdstuk 3 hebben we geconcludeerd dat…In hoofdstuk 3 is geconcludeerd dat…
Nederland was het eerste land dat het homohuwelijk toestond. Wij zijn vaak toleranter wat dit onderwerp betreft dan niet-Westerse mensen.Nederland was het eerste land dat het homohuwelijk toestond. Nederlanders zijn vaak toleranter over dit onderwerp dan niet-Westerse mensen.
Smit (2018) stelt dat ons besef van tijd veelal verandert tijdens vakantieperiodes.Smit (2018) stelt dat het besef van tijd van de meeste mensen verandert tijdens vakantieperiodes.

Uitleg ‘wij’

Omdat de wij-vorm als informeel gezien wordt, kun je deze het best vermijden. Sommige opleidingen staan het toe om de wij-vorm te gebruiken om naar de onderzoekers zelf te verwijzen, maar Scribbr geeft de voorkeur aan alternatieven.

Vormen van de eerste persoon meervoud die voorkomen moeten worden
  • Wij/we
  • ons/onze
  • onszelf

Derde persoon enkelvoud en meervoud (hij, zij, het en zij)

De organisatie stond voor een lastige beslissing. Na een maand gaf ze uitsluitsel. = goed.

Waarom mag de derde persoon wel?

De enige persoonlijke voornaamwoorden die gebruikt mogen worden in academische teksten zijn ‘hij’, ‘zij’, ‘het’ en ‘zij’ (voor meervoud). Waar ‘ik’ en ‘jij’ vaak zorgen voor een te informele of subjectieve toon, is dat niet zo bij de derde persoon.

In het voorbeeld verwijst ‘ze’ terug naar ‘de organisatie’. Omdat ‘organisatie’ een vrouwelijk woord is, wordt het vrouwelijke ‘ze’ gebruikt. Het verwijswoord moet altijd corresponderen met het geslacht van het zelfstandig naamwoord.

Waar je ook mee moet oppassen is het voorkomen van onduidelijke verwijzingen. Zodra niet duidelijk is waar ‘hij’, ‘zij’ of ‘het’ naar verwijst, is een verwijzing niet helder en moet je deze verduidelijken.

Derde persoon herkennen

Voorbeelden derde persoon ev/mv
De leden van de groep zijn flexibel. Ze werken pas net op deze wijze.
De directrice vond dat de processen te log waren. Ze wilde vernieuwing.
De klant retourneerde het product, omdat het defect was.
De manager nam contact op. Hij gaf aan dat hij het belangrijk vond dat hij op de hoogte gehouden wordt.
Vormen van de derde persoon die zijn toegestaan in academische teksten
  • Hij/hem/zijn
  • Hemzelf
  • Zij/haar/haarzelf
  • Het
  • Zij/ze
  • Hun/hunzelf
Wat vind jij van dit artikel?
Lucy Vleeshouwers

Lucy is de Nederlandse Kwaliteitsmanager van Scribbr. Na een paar jaar Scribbr-editor te zijn geweest, was het tijd voor meer. Sindsdien helpt ze studenten en editors met het schrijven en nakijken van academische teksten.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen »
Trustpilot score van 9.7

1 reactie

Lucy Vleeshouwers
Lucy Vleeshouwers (Scribbr-team)
21 augustus 2014 15:33

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Zit je nog met een vraag? Laat een reactie achter en ik kom zo snel mogelijk bij je terug.

Stel een vraag of reageer.