Waarom verbindingswoorden essentieel zijn in elke tekst

Met verbindingswoorden lijm je zinnen aan elkaar en geef je het verband ertussen aan. Zo zorg je voor een duidelijke rode draad en verhoog je de leesbaarheid van je tekst.

Verbindingswoorden worden ook wel signaalwoorden genoemd. Uit het woord kan je lezer het zinsverband al opmaken. Voorwaarde is wel dat je verbindingswoorden op de goede manier gebruikt. Verkeerd gebruik zorgt juist voor verwarring.

Soort fout Fout Goed
Juist verbindingswoord, verkeerd gebruiktDe klanten zijn tevreden over de dienstverlening. Echter zijn niet alle klanten tevreden over de klachtenafhandeling.De klanten zijn tevreden over de dienstverlening. Echter, niet alle klanten zijn tevreden over de klachtenafhandeling.
Te weinig verbindingswoorden gebruiktAutorijden wordt duurder. Meer mensen kiezen voor de trein.Autorijden wordt duurder. Daarom kiezen meer mensen voor de trein.
Verkeerd verbindingswoord gebruiktArtikelen kunnen niet worden geruild, mits een kassabon kan worden getoond.Artikelen kunnen niet worden geruild, tenzij een kassabon kan worden getoond.

Juist verbindingswoord, verkeerd gebruikt

Echter is dit niet bewezen = fout.

Waarom is ‘echter is dit niet bewezen’ fout?

Als ‘echter’ aan het begin van een zin staat, volgt daarna altijd een komma. De rest van de zin krijgt een ‘normale’ woordvolgorde: eerst het onderwerp en dan de persoonsvorm.

Voor ‘immers’ geldt hetzelfde als voor ‘echter’. Andere fouten die vaak worden gemaakt met verbindingswoorden: ze worden gebruikt in een verkeerde combinatie (zowel…en) of ze worden dubbelop gebruikt (tevens ook).

Herkennen van verkeerd gebruik van verbindingswoorden

Fout Goed
Echter blijkt dit niet het geval.Echter, dit blijkt niet het geval.
Immers moet een opsporingsambtenaar zich aan de wet houden.Immers, een opsporingsambtenaar moet zich aan de wet houden.
Zowel het management en de werknemers reageren positief.Zowel het management als de werknemers reageren positief.
Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan de onderzoeksmethode.Daarnaast wordt aandacht besteed aan de onderzoeksmethode.
Duurzame energiebronnen zoals bijvoorbeeld de zon, de wind of aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling.Duurzame energiebronnen zoals de zon, de wind of aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling.
Dit is tevens ook een van de belangrijkste conclusies.Dit is ook een van de belangrijkste conclusies.

Verkeerd gebruik van verbindingswoorden voorkomen

Veel fouten met verbindingswoorden worden gemaakt met schrijftaalwoorden, zoals echter, tevens of zowel…als. In gesproken taal hoor je dit soort woorden nooit. Als je niet zeker weet hoe je zulke verbindingswoorden moet gebruiken, kun je beter een meer gangbare variant gebruiken.

Voorbeeld 1: schrijftaal en variant
Bedrijf A maakt winst. Echter, bedrijf B maakt verlies.Bedrijf A maakt winst, maar bedrijf B maakt verlies.

Voorbeeld 2: schrijftaal en variant
Zowel Amsterdam als Utrecht kampen met een huizentekort.Amsterdam en Utrecht kampen met een huizentekort.

Te weinig verbindingswoorden gebruikt

Er komt zuurstof bij. Het koolzuur verdampt  = onduidelijk

Waarom is dit onduidelijk?

Zonder verbindingswoorden is het niet altijd duidelijk wat de relatie tussen twee zinnen of zinsdelen is. Zo kunnen de zinnen ‘Er komt zuurstof bij. Het koolzuur verdampt.’ verschillende betekenissen hebben:

  • Er komt zuurstof bij, waardoor het koolzuur verdampt.
  • Er komt zuurstof bij, terwijl het koolzuur verdampt.
  • Er komt zuurstof bij, hoewel het koolzuur verdampt.

Een gebrek aan verbindingswoorden kan dus zorgen dat de lezer je tekst verkeerd interpreteert. Gebruik daarom voldoende verbindingswoorden.

Herkennen van teksten met te weinig verbindingswoorden

Onduidelijk verbandDuidelijk verband
Het genoom van de muis lijkt op dat van de mens. Er zijn veel verschillen.Het genoom van de muis lijkt op dat van de mens. Toch zijn er veel verschillen.
Hier zijn twee redenen voor. Het kost te veel. Het is niet genoeg.Hier zijn twee redenen voor. Ten eerste kost het te veel. Ten tweede is het niet genoeg.
De respondenten werden van tevoren geïnstrueerd. Ze weten waar ze aan toe zijn.De respondenten werden van tevoren geïnstrueerd, zodat ze weten waar ze aan toe zijn.
Het propaangas was niet detecteerbaar. Er was ethaanthiol aan toegevoegd.Het propaangas was niet detecteerbaar, hoewel er ethaanthiol aan toegevoegd was.
Zwakke en sterke lezers hebben baat bij verbindingswoorden.Niet alleen zwakke, maar ook sterke lezers hebben baat bij verbindingswoorden.

Voorkomen van fouten met te weinig verbindingswoorden

Door verbindingswoorden te gebruiken, help je de lezer jouw tekst te begrijpen. Inspiratie nodig? Kijk in de lijst met veelgebruikte verbindingswoorden in scripties en hun functies.

Hoeveel fouten bevat jouw scriptie?

De taalexperts van Scribbr verbeteren gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden. Benieuwd wat er precies wordt verbeterd? Verschuif de cursor van links naar rechts!

Scriptie nakijken op taal

Verkeerd verbindingswoord gebruikt

Het interview kon niet doorgaan, omdat de geïnterviewde ziek was = fout.

Waarom is dit fout?

‘Omdat’ gebruik je bij een reden en ‘doordat’ bij een oorzaak. Op een reden kun je invloed uitoefenen, maar een oorzaak overkomt je.

Herkennen van verkeerde verbindingswoorden

Fout Goed
Een kapvergunning is niet nodig, mits ze op de lijst met waardevolle bomen staan.Een kapvergunning is niet nodig, tenzij ze op de lijst met waardevolle bomen staan.
Eerst worden doelen gesteld. Daarom is inzicht nodig in de doelgroep.Eerst worden doelen gesteld. Daarvoor is inzicht nodig in de doelgroep.
Een pipet is gebruikt voor de vloeistof op te zuigen.Een pipet is gebruikt om de vloeistof op te zuigen.
De verkoop is in 2018 gestegen met dertien procent ten opzichte van 2017, tevens is dit de grootste stijging sinds de afgelopen vijf jaar.De verkoop is in 2018 gestegen met dertien procent ten opzichte van 2017. Dat is de grootste stijging sinds de afgelopen vijf jaar.
Tenslotte volgt de conclusie.Ten slotte volgt de conclusie.
Veel oogsten gingen verloren omdat het vroor.Veel oogsten gingen verloren doordat het vroor.

Verkeerde verbindingswoorden en signaalwoorden voorkomen

Verbindingswoorden zijn belangrijk voor je tekst. Let er daarom op dat je altijd het juiste verbindingswoord gebruikt, anders loop je het risico dat je tekst verkeerd begrepen wordt.

Veelvoorkomende verbindingswoorden en signaalwoorden en hun functie

Functie en uitlegVerbindingswoordVoorbeeldzin
Voorbeeld of toelichting

In een tekst staat een uitspraak. Daarna volgen een of meer voorbeelden.

bijvoorbeeldIn het handboek zijn de belangrijkste afspraken vastgelegd, bijvoorbeeld over de levering van producten en het afhandelen van klachten.
zoBij een landklimaat zijn er grote verschillen tussen de zomer en de winter. Zo zijn de winters lang en koud en de zomers kort en warm.
zoalsDe arts moet relevante gegevens over de patiënt in het dossier opnemen, zoals röntgenfoto’s en uitslagen van laboratoriumtests.
onder andereOp de tentoonstelling zijn topstukken te zien uit onder andere het Nationaal Museum in Gdańsk en het Museum voor Schone Kunsten en Geschiedenis in Brussel.
ter illustratieZingen is populair bij vijftigplussers. Ter illustratie: in 2017 was meer dan veertig procent van de zangers ouder dan 50 jaar.
waaronderPopulaire Europese toeristensteden, waaronder Amsterdam en Brussel, zijn overvallen door de groei van Airbnb.
Opsomming

Na een uitspraak volgen verschillende zaken na elkaar.

enBezoekers moeten zakken, tassen en koffers laten controleren.
zowel…alsHet bedrijf is zowel overdag als ‘s avonds bereikbaar.
ookFietsers moeten in het donker een voor- en achterlicht hebben. Ook een rode achterreflector is verplicht.
daarnaastDaarnaast moeten beide trappers rode reflectoren hebben.
bovendienEen tekort aan slaap kan leiden tot een hoge bloeddruk. Bovendien vergroot het de kans op overgewicht.
verder, voortsRobotisering voorkomt fouten. Verder is het sneller dan wanneer het werk met de hand wordt gedaan.
ten eerste, ten tweede, ten derdeTen eerste is een literatuuronderzoek gedaan. Ten tweede is een praktijkonderzoek uitgevoerd.
ten slotte, tot slotTen slotte volgt de conclusie.
Tijd

Geeft een moment in de tijd, een chronologisch verband of een volgorde tussen zaken aan.

eerst, daarna, vervolgensEerst klop je boter en suiker romig. Daarna roer je er de eieren doorheen. Vervolgens schep je de bloem door het mengsel.
toenHij trad af toen de Tweede Kamer een motie van wantrouwen tegen hem had aangenomen.
nadatNadat hij zich had voorgesteld, liep hij naar binnen.
terwijlTerwijl de respondenten een enquête invulden, legde de onderzoeker hun reacties vast.
als (zodra), wanneerAls de vreemdeling terugkeert zonder succesvol te zijn geweest in Nederland, wordt dat gezien als falen.
nu, over een uur, morgen, volgende week, laterNu bespreek ik de resultaten van test 1. Later volgen de resultaten van test 2.
voordatVoordat ik inga op de resultaten, bespreek ik de onderzoeksmethode.
voorafgaandVoorafgaand aan de interviews is een vragenlijst opgesteld.
vooralsnog, tot nog toe, tot nu toeDe buurvrouw heeft beloofd de bladeren op te ruimen, maar vooralsnog is er niets gebeurd.
Tegenstelling

Er wordt iets gesteld en daarna wordt het tegengestelde beweerd.

maarVolgens de arts heeft hij in het gesprek geen vertrouwelijke informatie gedeeld, maar alleen algemene adviezen gegeven.
echterOp de website stonden de openingstijden. Deze bleken echter niet te kloppen.
tochHij heeft nooit een schrijfopleiding gevolgd. Toch werkt hij nu als redacteur.
daarentegenMannen gaan minder hard werken als ze hun bonus verliezen. Vrouwen daarentegen werken even hard.
enerzijds – anderzijdsEnerzijds wil ik wel op vakantie, anderzijds kan ik beter thuis gaan klussen.
hoewelHoewel het overlijdensrisico is gedaald, neemt het aantal overledenen toe.
terwijlDit boek is geflopt, terwijl zijn vorige boek juist een succes was.
desondanksIn 2013 is een Energieakkoord gesloten om de CO2-uitstoot terug te dringen. Desondanks is de CO2-uitstoot alleen maar gestegen.
daar staat tegenoverFriezen zijn trots op hun taal. Daar staat tegenover dat steeds minder Friezen de Friese taal spreken.
in tegenstelling totIn tegenstelling tot wat de overheid beweert, levert het fuseren van gemeenten geen geld op.
Vergelijking

Twee of meer dingen worden met elkaar vergeleken.

zoals, net zoals, net alsHij praat net zoals zijn vader.
evenalsIn Italië kun je, evenals in Griekenland, heerlijk eten.
vergeleken met, in vergelijking metDe kans op een gevangenisstraf bij een veroordeling is in Nederland relatief hoog vergeleken met andere landen.
hetzelfdeTangconstructies maken een zin lastig leesbaar. Hetzelfde geldt voor de naamwoordstijl.
Reden – verklaring

Er wordt een uitspraak gedaan en daarvoor wordt een reden gegeven. Een reden geeft aan waarom iemand iets wel of niet doet.

wantDe onderzoeker refereert in de tekst altijd aan de bronnen die hij gebruikt, want anders pleegt hij plagiaat.
omdatIk drink geen koffie na 8 uur ’s avonds omdat ik anders slecht slaap.
doordatDe kans op een mazelenepidemie groeit doordat steeds minder mensen hun kinderen laten vaccineren.
daarom, hieromLuizen kunnen zich snel verspreiden onder kinderen. Daarom is het van belang om regelmatig te controleren.
namelijkTrek een dikke trui aan. Het is namelijk koud buiten.
immersIn de winter groeit een boom niet. Hij heeft immers geen bladeren meer en er vindt dus geen fotosynthese meer plaats.
aangezienAangezien de kans op recidive groot was, werden extra maatregelen genomen.
dusIk heb hard gewerkt, dus ik heb wel een vakantie verdiend.
daardoor, hierdoorHij heeft zijn been gebroken. Daardoor kan hij niet werken.
dan ookHet bedrijf heeft het verzoek te laat ingediend. De rechter heeft het verzoek dan ook afgewezen.
Oorzaak – gevolg

Er wordt een uitspraak gedaan die een oorzaak bevat en daarna wordt het gevolg genoemd, of andersom.

doorEen bosbrand kan ontstaan door een blikseminslag.
waardoorZe stond in de file, waardoor ze te laat op haar werk kwam.
daardoorHij had een lekke band. Daardoor kwam hij te laat op zijn werk.
doordatHij haalde zijn deadline doordat hij hard had gewerkt.
zodatIk heb het meeste van tevoren gedaan, zodat ik niet in tijdnood kwam.
vanwegeAdvocaten draaien niet graag piketdiensten vanwege de lage vergoeding.
als gevolg vanAls gevolg van een doorgeschoven lading is de achterwand van de cabine beschadigd geraakt.
te danken aanDe positieve resultaten zijn te danken aan de toegenomen advertentie-inkomsten.
te wijten aanDe lekkage is te wijten aan achterstallig onderhoud.
Voorwaarde

Er moet eerst iets gebeuren voordat er iets anders kan gebeuren. Dat eerste is dan de voorwaarde.

als, wanneer, indienAls ik een voldoende haal voor dit vak, ben ik geslaagd.
mitsZzp’ers willen graag een collectieve arbeidsongevallenverzekering, mits deze betaalbaar is.
op voorwaarde datIk geef me op voor de cursus, op voorwaarde dat jij je ook opgeeft.
tenzijIk ga morgen mee fietsen, tenzij het regent.
Middel – doel

Er wordt een doel genoemd en daarbij een middel waarmee dat doel bereikt kan worden.

om … te, teneindeOm een antwoord op deze deelvraag te vinden, is literatuuronderzoek uitgevoerd.
door … teJe kunt het alleen leren door het te doen.
waarmeeHet wachtwoord waarmee je probeert in te loggen, is niet correct.
daarmeeVeel bedrijven formuleren een visie en een missie. Daarmee maken ze duidelijk waar ze voor staan.
opdatIk stuur hem nog een e-mail opdat ik eindelijk antwoord krijg op mijn vraag.
daartoeWij werken doelgericht aan verbetering van de zorg. Daartoe formuleren we concrete doelstellingen.
daarvoorDaklozen die medische zorg nodig hebben, kunnen terecht bij een straatdokter. Daarvoor gelden enkele voorwaarden.
met als doelDe organisatie streeft naar efficiënter werken, met als doel minder werkdruk.
door middel vanDoor middel van een literatuuronderzoek wordt antwoord gegeven op de deelvragen.
Samenvatting – conclusie

In de tekst wordt het belangrijkste kort samengevat.

kortomHij heeft de juiste opleiding, relevante ervaring en hij is een groot organisatorisch talent. Kortom, hij is de ideale kandidaat voor deze baan.
samengevat, samenvattendSamengevat kan worden gesteld dat wetenschappelijk bewijs voor het gebruik van spalken ontbreekt.
dusMinder restafval betekent minder CO2-uitstoot. Afval dat je kunt scheiden, kan worden gerecycled. En door afval te scheiden, zorgen we ervoor dat de jaarlijkse afvalstoffenheffing ook de komende jaren betaalbaar blijft. Afval scheiden is dus goed voor het milieu en je portemonnee!
concluderendConcluderend kan gesteld worden dat extra vitamine D voor sommige groepen mensen nodig is.
hieruit volgtBitcoins zijn waarde-bestanden, die bij een betaling rechtstreeks door de betaler aan de begunstigde worden geleverd. Hieruit volgt dat een bitcoin een waarde vertegenwoordigt en overdraagbaar is.
met andere woordenEen punt geeft een grote scheiding aan, een komma een kleine. De puntkomma zit er tussenin. Met andere woorden: bij twijfel tussen punt of komma zet je ze allebei.
Wat vind jij van dit artikel?
Annemarie Piersma

Annemarie is senior editor bij Scribbr. Ze is een echte taalpuzzelaar die teksten graag begrijpelijk en helder maakt. Ze helpt studenten om hun verhaal zo duidelijk mogelijk over te laten komen. Ook adviseert ze editors over het nakijken van scripties.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen »
Trustpilot score van 9.8

6 reacties

Gert Loosen
20 oktober 2016 om 00:31

De voorbeeldzin met 'echter' is een beetje ongelukkig gekozen:
"Ze verheugde zich enorm op de reis, echter had ze de vlucht nog niet geboekt."
Beter zou zijn:
"Ze verheugde zich enorm op de reis, ze had de vlucht echter nog niet geboekt."

Zie hiervoor http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/236/echter_aan_het_begin_van_de_zin/

Beantwoorden

Lou Benders
Lou Benders (Scribbr-team)
21 oktober 2016 om 15:23

Hoi Gert,

Daar heb je gelijk in! Die ga ik even aanpassen.
Bedankt! Scherp :).

Groetjes,

Lou

Beantwoorden

wannes
2 oktober 2016 om 13:40

deze lijst helpt mij echt heel goed bij mijn taak van nederlands

Beantwoorden

Davien
25 mei 2016 om 09:08

Super! Het heeft me echt geholpen! Deze site zal ik ook gebruiken voor de examens!

Beantwoorden

Nienke
16 september 2014 om 22:07

Zijn dit geen signaalwoorden in plaats van verbindingswoorden?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
17 september 2014 om 11:22

Hoi Nienke, met verbindingswoorden en signaalwoorden wordt vaak hetzelfde bedoeld. Ik heb op enkele taalwebsites gekeken en zie dat ze de begrippen als synoniem zien. Op een enkele website kom ik ook tegen dat signaalwoorden de overkoepelende term is voor verwijswoorden en verbindingswoorden.

Beantwoorden

Stel een vraag of reageer.