Zo vind je het juiste voorzetsel

Voorzetsels zijn woorden zoals op, onder, in, door, behalve, tussen en tegen. Ze geven de relatie (bijvoorbeeld tijd, plaats of reden) aan tussen het woord waar ze voor staan en de andere woorden in de zin: tijdens de vakantie, in de scriptie, vanwege het slechte weer.

Een voorzetsel kun je makkelijk herkennen. Je kunt het altijd voor ‘de tafel’ of ‘de les’ zetten.

  • voor de tafel, op de tafel
  • uit de les, na de les
Soort fout Fout Goed
Verkeerd voorzetselDeze laptops zijn vervangen voor nieuwe computersDeze laptops zijn vervangen door nieuwe computers
Er + voorzetsel aan elkaar of losWanneer komt het plan er door?Wanneer komt het plan erdoor?
Fouten met voorzetsels die onderdeel van een werkwoord zijnDaar kun je wel vanuit gaanDaar kun je wel van uitgaan
Combinaties met voorzetselsDit staat vlak bij de tafelDit staat vlakbij de tafel
Fouten met voorzetseluitdrukkingenDe directie doet geen mededelingen ten behoeve van de geruchtenDe directie doet geen mededelingen met betrekking tot de geruchten
Ouderwets of omslachtig voorzetselHet doel van deze scriptie is een advies te formuleren ten aanzien van het beleid omtrent dit onderwerpHet doel van deze scriptie is een advies te formuleren voor het beleid over dit onderwerp

Verkeerd voorzetsel

Deze laptops zijn vervangen voor nieuwe computers = fout.

Waarom is ‘vervangen voor’ fout?

Voorzetsels komen vaak voor in vaste combinaties met werkwoorden. Zo zeg je altijd rekening houden met, verwijzen naar, belang hechten aan en vervangen door. Er is een aantal veelvoorkomende combinaties van werkwoorden en voorzetsels.

Verkeerde voorzetsels herkennen

Fout Goed
Vanuit het management is beslotenDoor het management is besloten
De aanleiding tot dit onderzoekDe aanleiding van dit onderzoek
Het werkproces binnen dit bedrijfHet werkproces van dit bedrijf
De respondenten werden voorzien met pen en papierDe respondenten werden voorzien van pen en papier
Dit hoofdstuk geeft een overzicht op de wet- en regelgevingDit hoofdstuk geeft een overzicht van de wet- en regelgeving
Zorg dat je overzicht hebt op het werk dat je nog moet doenZorg dat je overzicht hebt over het werk dat je nog moet doen
Deze werknemers maken onderdeel uit van een teamDeze werknemers maken deel uit van een team
Hij refereert naar deze bronHij refereert aan deze bron
Dat is de oorzaak voor dit probleemDat is de oorzaak van dit probleem

Hoe kies je het juiste voorzetsel?

Twijfel je welk voorzetsel je moet gebruiken en vind je het niet in de lijst?

Kijk dan op internet welk voorzetsel anderen gebruiken. Kies betrouwbare websites, zoals vandale, onzetaal en taaladvies.

Zoek in de hele website en zet je zoekwoorden tussen dubbele aanhalingstekens. Typ achter je zoekwoorden site:[website], bijvoorbeeld: “vervangen door” site:onzetaal.nl. Vind je resultaten, dan kun je ervan uitgaan dat ‘vervangen door’ klopt.

Voorbeeld: hoe kies je het juiste voorzetsel?
  • Is het ‘vervangen voor’ of ‘vervangen door’?
  • Zoek in het woordenboek op ‘vervangen’. Daar staat als voorbeeldzin: ‘een woord door een ander vervangen’. Je weet nu dat je ‘vervangen door’ moet schrijven.

Er + voorzetsel aan elkaar of los

Hier door en er mee = fout.

Waarom zijn ‘hier door’ en ‘er mee’ fout?

Het woordje ‘er’ wordt vaak aan een voorzetsel vast geschreven. Dat geldt ook voor ‘hier’, ‘daar’ en ‘waar’.

Voorbeeld: er + voorzetsel aan elkaar
  • eraan, daaraan, hieraan, waaraan
  • erboven, daarboven, hierboven, waarboven
  • ernaast, daarnaast, hiernaast, waarnaast

Er zijn uitzonderingen op deze regel. Je schrijft ‘er’ en het voorzetsel los van elkaar als ze tot verschillende zinsdelen behoren. Deze uitzonderingen komen niet vaak voor.

Fouten herkennen: er + voorzetsel aan elkaar of los?

Fout Goed
Wat heb je hier van geleerd?Wat heb je hiervan geleerd?
Hij was daar door van zijn stuk gebrachtHij was daardoor van zijn stuk gebracht
Hij weet er vanHij weet ervan
Wie staat ervoor de deur?Wie staat er voor de deur?
Dat gaat erbij hem niet inDat gaat er bij hem niet in

Ezelsbrug – er + voorzetsel aan elkaar of los?

Je kunt erachter komen of ‘er’ aan het voorzetsel vast moet, door er een vraagzin van te maken die begint met ‘waar’. Het antwoord op de vraag geeft aan of je er + voorzetsel aan elkaar moet schrijven.

Lastig te bepalenWaar…? GoedDus…
Ik pak het cadeau hier( )in (in Amsterdam).Waar pak ik het cadeau in?Hier (in Amsterdam) pak ik het cadeau in.Ik pak het cadeau hier in.
Hij investeert zijn geld hier( )in (in dit bedrijf).Waar investeert hij zijn geld in?Hierin (in het bedrijf) investeert hij zijn geld.Hij investeert zijn geld hierin.
Zij is daar( )op( )gebrand (op een goed resultaat).Waar is zij op gebrand?Hierop (op een goed resultaat) is zij gebrand.Zij is daarop gebrand.
Zij is daar( )op( )gebrand (op haar werk).Waar is zij opgebrand?Hier (op haar werk) is zij opgebrand.Zij is daar opgebrand.

Uitleg – er + voorzetsel aan elkaar of los?

Er, daar, hier en waar zijn bijwoorden. Deze bijwoorden schrijf je meestal vast aan het voorzetsel dat erachter staat. Die combinatie betekent dan ‘ergens + voorzetsel’.

Fout Goed
Waar uit heb je dat overgenomen?Waaruit heb je dat overgenomen? (ergens uit)
Zij leren er vanZij leren ervan (ergens van)
Hij wordt er voor gewaarschuwdHij wordt ervoor gewaarschuwd (ergens voor)
Daar binnen bestaan vier categorieënDaarbinnen bestaan vier categorieën (ergens binnen)

Woorden als ervan, hiervoor, daarover en waartussen maken geen deel uit van het werkwoord en horen ook niet bij een ander deel van de zin. De grammaticale term voor dit soort woorden is ‘voornaamwoordelijk bijwoord’.

Uitzondering – er + voorzetsel aan elkaar of los?

Soms schrijf je ‘er’ en het voorzetsel los van elkaar. Dat doe je als het voorzetsel niet bij ‘er’ hoort, maar bij een woordgroep.

Voorbeeld: er + voorzetsel los
  • Wat staat er onder deze tabel? (‘onder deze tabel’ hoort bij elkaar)
  • Wanneer komt er aan dit geweld een eind (‘aan dit geweld’ hoort bij elkaar)

Als de woorden er, hier, daar en waar een letterlijke betekenis hebben (op die plek, op deze plek, op welke plek), dan zijn het losse bijwoorden. Ook dan schrijf je ze niet aan het voorzetsel vast.

Voorbeelden: er + voorzetsel los
  • Ik pak het cadeau hier in (hier in deze kamer)
  • Ik pak het cadeau hierin (in dit papier)
  • Ik kom er achter (achter de piano)
  • Ik kom erachter (ik ontdek het)
Wist je dat...

Scribbr editors gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden corrigeren? Voorkom dat jouw scriptie, plan van aanpak of verslag wordt afgekeurd op taal. Laat het nakijken door de taalexperts van Scribbr!

Ontdek de nakijkservice

Fouten met voorzetsels die onderdeel van een werkwoord zijn

Daar kun je wel vanuit gaan = fout.

Waarom is ‘vanuit gaan’ fout?

Als er twee voorzetsels naast elkaar in de zin staan, dan hoort het tweede voorzetsel meestal bij het werkwoord in de zin en dan mag je het niet vastplakken aan ‘er’ of een ander voorzetsel.

Hoe weet je of een voorzetsel een deel van het werkwoord is? Kijk daarvoor naar het hele werkwoord. Als het voorzetsel aan het hele werkwoord vastzit, dan hoort het daarbij.

Voorbeelden: voorzetsel als onderdeel van een werkwoord
  • ervan terugkomen
  • erop afstappen
  • ervan uitgaan
  • eraan toekomen
  • erbij optellen

Fouten herkennen: voorzetsel als onderdeel van een werkwoord

Fout Goed
Daar kan de betrokkene vanuit gaanDaar kan de betrokkene van uitgaan
Ik ga ervanuit dat hij een voldoende haaltIk ga ervan uit dat hij een voldoende haalt
Hierna volgt de tabel; zij ziet dat de tekst eronderdoor gaatHierna volgt de tabel; zij ziet dat de tekst eronder doorgaat
Ze zien er toch vanafZe zien er toch van af
Wanneer zal hij er aantoe komen?Wanneer zal hij eraan toekomen?
Hij komt erachter aanHij komt erachteraan

Combinaties met voorzetsels

Dit staat vlakbij de tafel = fout.

Waarom is ‘vlakbij de tafel’ fout?

De combinatie van twee voorzetsels, of van een voorzetsel met een bijwoord, schrijf je als twee losse woorden als er een zelfstandig naamwoord op volgt.

Voorbeeld: combinaties met voorzetsels
  • Het boek ligt boven op de stapel
  • Het boek ligt bovenop
  • Het staat vlak bij hoofdstuk 1
  • Vlakbij zie ik het staan

Ook zonder het voorzetsel of bijwoord blijft de zin correct:

  • Het boek ligt (boven) op de stapel.
  • Het staat (vlak) bij hoofdstuk 1.

De combinaties achteraan, vooraan, onderaan, bovenaan  schrijf je bijna altijd aan elkaar. Ze vormen in hun geheel een voorzetsel. Je kunt het eerste voorzetsel niet weglaten, want dan klopt de zin niet meer.

Fouten herkennen: combinaties met voorzetsels

Fout Goed
De verschillende visies komen dichtbij elkaarDe verschillende visies komen dicht bij elkaar
Ik zit er midden inIk zit er middenin
Dit komt er het dichtst bijDit komt er het dichtstbij
Dat staat onderin de tabelDat staat onder in de tabel
Het staat voorop het boekHet staat voor op het boek
Achter aan in deze scriptie staan de bijlagenAchteraan in deze scriptie staan de bijlagen
De datum staat boven aan de briefDe datum staat bovenaan de brief

Ezelsbrug – combinaties met voorzetsels

Wil je weten of je combinaties met voorzetsels aan elkaar schrijft of als twee losse woorden? Kijk dan of je het eerste woord kunt weglaten. Klopt de zin nog steeds, dan schrijft je de combinatie los van elkaar.

Lastig te bepalenWeglaten?AntwoordDus…
Het nummer staat onder( )aan de paginaKun je ‘onder’ weglaten?Nee: ‘Het nummer staat aan de pagina’ is geen goede zin.Het nummer staat onderaan de pagina
De loopband staat boven( )aan de muur vast.Kun je ‘boven’ weglaten?Ja: ‘De loopband staat aan de muur vast’ is een goede zin.De loopband staat boven aan de muur vast.
Het boek ligt boven( )op de stapel.Kun je ‘boven’ weglaten?Ja: ‘Het boek ligt op de stapel’ is een goede zin.Het boek ligt boven op de stapel.
Het boek ligt boven( )op.Kun je ‘boven’ weglaten?Nee: ‘Het boek ligt op’ is geen goede zin.Het boek ligt bovenop.

Fouten met voorzetseluitdrukkingen

De directie doet geen mededelingen ten behoeve van de geruchten = fout.

Waarom is ‘ten behoeve van’ hier fout?

Een voorzetseluitdrukking is een vaste combinatie van woorden die samen de functie hebben van een voorzetsel. Je kunt ze meestal vervangen door één woord.

‘Ten behoeve van’ kun je vervangen door ‘voor’. Je kunt niet zeggen: De directie doet geen mededelingen voor de geruchten. Daarom is ‘ten behoeve van’ hier fout.

Fouten met voorzetseluitdrukkingen herkennen

Fout Goed
De directie doet geen mededelingen ten behoeve van de geruchtenDe directie doet geen mededelingen met betrekking tot de geruchten
Door middel van een computerstoring konden de gegevens niet worden opgeslagenAls gevolg van een computerstoring konden de gegevens niet worden opgeslagen
In vergelijking tot de andere groep is deze groep groterIn vergelijking met de andere groep is deze groep groter
Wil je de deur sluiten met het oog voor de tocht?Wil je de deur sluiten met het oog op de tocht?
De gemeente wil subsidieaanvragen met betrekking op beschermde monumenten goedkeurenDe gemeente wil subsidieaanvragen met betrekking tot beschermde monumenten goedkeuren
Als gevolg voor de grote droogte stierven veel bomenAls gevolg van de grote droogte stierven veel bomen
Het onderzoek is uitgevoerd doormiddel van semigestructureerde interviewsHet onderzoek is uitgevoerd door middel van semigestructureerde interviews

Fouten met voorzetseluitdrukkingen voorkomen

Een voorzetseluitdrukking is een vaste combinatie van woorden + een voorzetsel.

Weet je niet zeker of je de juiste voorzetseluitdrukking gebruikt? Vervang de voorzetseluitdrukking dan door één voorzetsel. Klopt de zin nog steeds? Dan heb je de goede uitdrukking gebruikt.

Let op: gebruik niet te veel voorzetseluitdrukkingen. Ze kunnen je tekst onnodig vaag en omslachtig maken.

Ouderwetse en omslachtige voorzetsels

Het doel van deze scriptie is een advies te formuleren ten aanzien van het beleid omtrent dit onderwerp = ouderwets en omslachtig.

Waarom kun je beter niet te veel ouderwetse en omslachtige voorzetsels gebruiken?

Als je een tekst schrijft, is het makkelijk om voorzetseluitdrukkingen en vage voorzetsels zoals middels of omtrent te gebruiken, want ze passen in bijna elke zin.

Maar ze kunnen je tekst ook omslachtig en vaag maken. Gebruik ze daarom zo weinig mogelijk.

Ouderwetse en omslachtige voorzetsels herkennen

OmslachtigKort en krachtig
De chef geeft adviezen met betrekking tot structurele verbeteringsmogelijkhedenDe chef geeft adviezen voor structurele verbeteringsmogelijkheden
De leidinggevende stelt managementrapportages op ten behoeve van het managementDe leidinggevende stelt managementrapportages op voor het management
De trein heeft vertraging als gevolg van een omgewaaide boomDe trein heeft vertraging door een omgewaaide boom
De Kamer vergadert over het beleid ten aanzien van Saoedi-ArabiëDe Kamer vergadert over het beleid voor Saoedi-Arabië
De theorie wordt uitgelegd middels voorbeeldenDe theorie wordt uitgelegd met voorbeelden
Omtrent dit onderwerp is veel geschrevenOver dit onderwerp is veel geschreven
Binnen deze scriptie wordt hier aandacht aan besteedIn deze scriptie wordt hier aandacht aan besteed

Ouderwetse en omslachtige voorzetsels vervangen

Ouderwets of omslachtig voorzetselVervangen door…
aan de hand vanmet
als gevolg vandoor, wegens
door middel vandoor, met
in het kader vanom
in verband metdoor, omdat, doordat
met betrekking totover
met het oog opom
op grond vanvolgens
op het gebied vanop, voor, over
ten aanzien vanop, over, tegen, van
ten behoeve vanvoor
ter zake vanover
ten gevolge vandoor
ten gunste vanvoor
uit het oogpunt vanom
betreffendeover
middelsmet, door, via
omtrentover
aangaandeover
inzakeover
binnenin
rondover
rondomover
Wat vind jij van dit artikel?
Annemarie Piersma

Annemarie is senior editor bij Scribbr. Ze is een echte taalpuzzelaar die teksten graag begrijpelijk en helder maakt. Ze helpt studenten om hun verhaal zo duidelijk mogelijk over te laten komen. Ook adviseert ze editors over het nakijken van scripties.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen »
Trustpilot score van 9.7

1 reactie

Annemarie Piersma
Annemarie Piersma (Scribbr-team)
21 maart 2014 12:54

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Zit je nog met een vraag? Laat een reactie achter en ik kom zo snel mogelijk bij je terug.

Stel een vraag of reageer.