Voorbeeld hoofdstuk operationalisatie in je scriptie

Zodra je hebt bepaald hoe je abstracte begrippen in je onderzoek meetbaar maakt in je scriptie, stageverslag of algemene academische tekst, kun je de operationalisatie opnemen in de tekst.

Let op: Het kan ook zijn dat je de operationalisatie in een apart hoofdstuk, onderdeel of aparte paragraaf moet opnemen, afhankelijk van jouw studierichtlijnen.

Je schrijft de operationalisatie grotendeels in de onvoltooid tegenwoordige tijd.

Introductie voorbeeld van operationalisatie

Het onderstaande voorbeeld gaat in op het abstracte concept: “creëren van een stimulerende werkomgeving.” Dit is het concept dat we ook hanteren in het artikel stappenplan operationaliseren.

Abstract concept:

Creëren van een stimulerende werkomgeving

Werkdefinitie op basis van de literatuur en het specifieke onderzoek:

Een stimulerende werkomgeving is een werkomgeving waarin de werknemer voldoende ruimte heeft om zelfstandig beslissingen te nemen en zich te ontwikkelen met behulp van interessante en uitdagende werkzaamheden, maar waarin daarbij ook voldoende gestructureerde en kundige begeleiding aanwezig is.

Doel van het onderzoek:

Informatie verkrijgen in welke mate de werkgevers binnen bedrijf X erin zijn geslaagd een stimulerende werkomgeving te creëren.

Dimensies en subdimensies bij de definitie:

  1. De werkgever biedt de ruimte om zelfstandig aan taken te werken.
  2. De werkgever legt de werknemer interessante en uitdagende werkzaamheden voor.
    1. Interessante werkzaamheden zijn ‘nieuwe’ taken die zichzelf niet voortdurend herhalen.
    2. Uitdagende werkzaamheden zijn werkzaamheden die een intellectuele inspanning van de werknemer vergen om de werkzaamheden uit te voeren.
  3. De werkgever zorgt voor gestructureerde begeleiding zodat de werknemer de taken goed kan uitvoeren.
  4. De werkgever heeft de kennis om antwoord te geven op vragen en het proces voldoende te begeleiden.
  5. De werkgever zorgt voor de juiste software voor de werknemer om de taken ten uitvoer te brengen.
  6. De werkgever biedt opties om binnen het bedrijf door te groeien.

Indicatoren bij de dimensies:

Dimensies Indicatoren
De werkgever biedt de ruimte om zelfstandig aan taken te werken. De werkgever biedt ruimte aan werknemers om eigen keuzes te maken qua werkzaamheden.

Werknemers plannen hun eigen werkzaamheden per dag in.

Werknemers hebben een eigen werkplek ter beschikking om hun werkzaamheden ten uitvoer te brengen.

De werkgever legt de werknemer interessante en uitdagende werkzaamheden voor. De werkgever houdt rekening met verschillen tussen werknemers in wat zij kunnen.

De werkgever biedt mogelijkheden om te leren door te doen: om vaardigheden te verwerven tijdens het uitvoeren van werkzaamheden.

De werkgever sluit de werkzaamheden aan bij de functie van de werknemer.

De werkgever zorgt voor een gevarieerd takenpakket.

De werkgever zorgt voor gestructureerde begeleiding zodat de werknemer de taken goed kan uitvoeren. De werkgever geeft korte instructies.

De werkgever ondersteunt zijn instructies met voorbeelden.

De werkgever begeleidt de werknemer bij het plannen van het werk.

De werkgever evalueert eens per maand de werkzaamheden van de werknemer.

De werkgever heeft de kennis om antwoord te geven op vragen en het proces voldoende te begeleiden. De werkgever geeft correcte antwoorden op vragen met betrekking tot de werkzaamheden.

De werkgever heeft zelf de tijd of heeft andere werknemers die de tijd hebben om vragen te beantwoorden.

De werkgever zorgt voor de juiste tools voor de werknemer om de taken ten uitvoer te brengen. De werkgever zorgt voor de juiste software.

De werkgever zorgt voor toegang tot XY-documenten.

De werknemer heeft twee beeldschermen, een computer en een laptop tot zijn beschikking tijdens het werken.

Onderzoeksmethoden:

  1. Enquête onder alle 50 werknemers van bedrijf X.
  2. Semi-gestructureerde interviews met drie co-founders van bedrijf X, ofwel de werkgevers.

Enquête-items

Voor de enquête zijn items opgesteld om de verschillende indicatoren te meten, die door de werknemers gescoord worden volgens de 5-punts likertschaal.

Indicatoren Items Variabele (Gemeten scores)
De werkgever biedt ruimte aan werknemers om eigen keuzes te maken qua werkzaamheden.

Werknemers plannen hun eigen werkzaamheden per dag in.

Werknemers hebben een eigen werkplek ter beschikking om hun werkzaamheden ten uitvoer te brengen.

De werkgever houdt rekening met verschillen tussen werknemers in wat zij kunnen.

De werkgever biedt mogelijkheden om te leren door te doen: om vaardigheden te verwerven tijdens het uitvoeren van werkzaamheden.

1. Bij bedrijf X kan ik zelf mijn werkzaamheden kiezen die ik uitvoer.

2. Bij bedrijf X kan ik zelf dagelijks mijn werkzaamheden inplannen.

3. Bij bedrijf X heb ik een eigen, vaste werkplek waar ik mijn werkzaamheden uitvoert.

4. De werkzaamheden die bedrijf X mij biedt, sluiten aan bij mijn individuele kwaliteiten.

5. Ik leer nieuwe vaardigheden terwijl ik mijn werkzaamheden uitvoer.

6. Etc.

Creëren van een stimulerende werkomgeving

– Gemeten minimum:

– Gemeten maximum:

– Gemiddelde score:

Interviewvragen

Voor de interviews zijn verschillende indiceringsmethoden gebruikt, ofwel verschillende soorten vragen waarmee meer informatie verkregen kan worden over de indicatoren en dus over ‘het creëren van een stimulerende werkomgeving.’

De verschillende indiceringsmethoden zijn:

  • gedrag – hiermee breng je gedrag in kaart – storingsfactoren: sociale wenselijkheid en geheugen
  • gedragsintentie – hiermee breng je meningen, houdingen en verwacht toekomstig gedrag in kaart – storingsfactoren: sociale wenselijkheid en kennis
  • zelfbeschrijving – hiermee kom je meer te weten over meningen en houdingen, ofwel attitudes – storingsfactoren: sociale wenselijkheid en kennis
  • feiten – hiermee kom je meer te weten over gedrag en andere feiten – storingsfactoren: sociale wenselijkheid en geheugen

Hoe meer verschillende methoden gebruikt worden, hoe betrouwbaarder de resultaten.

Indicatoren Indiceringsmethode Interviewvragen
De werkgever biedt ruimte aan werknemers om eigen keuzes te maken qua werkzaamheden.

Werknemers plannen hun eigen werkzaamheden per dag in.

Gedrag

Zelfbeschrijving

Feiten

Gedragsintentie

Hoe wordt bepaald welke werkzaamheden de werknemers uitvoeren?

Legt u de werknemers keuzes voor met betrekking tot hun werkzaamheden?

Plannen werknemers dagelijks zelf hun werkzaamheden in?

(Indien het antwoord nee is:)

Hoe zou u het liefst willen dat de werkzaamheden voor de werknemers ingepland werden?

Nu je weet welke informatie nodig is om je operationalisatie tot stand te brengen, kun je het voorbeeld dat volgt beter begrijpen. Het voorbeeld laat een operationalisatie zien die in een aparte paragraaf, met subparagrafen, in de methodologie is gepresenteerd.

Voorbeeld hoofdstuk operationalisatie in je scriptie

Abstract begrip: Creëren van een stimulerende werkomgeving

Doel van het onderzoek: Informatie verkrijgen in welke mate de werkgevers binnen bedrijf X erin zijn geslaagd een stimulerende werkomgeving te creëren.

Hoofdstuk 3. Methodologie

3.1 Dataverzameling

3.2 Data-analyse

3.3 Operationalisatie

Om te achterhalen in hoeverre bij bedrijf X een stimulerende werkomgeving gecreëerd is, wordt in dit onderzoek de definitie van auteur B en X (2017) gehanteerd: “Een stimulerende werkomgeving is een werkomgeving waarin de werknemer voldoende ruimte heeft om zelfstandig beslissingen te nemen en zich te ontwikkelen met behulp van interessante en uitdagende werkzaamheden, maar waarin daarbij ook voldoende gestructureerde en kundige begeleiding aanwezig is.” Op basis van deze definitie en eerder onderzoek door auteur G (2014) zijn de volgende kritieke prestatie-indicatoren (KPI’s) met betrekking tot de werknemers van bedrijf X vastgesteld:

  • Eigen keuzes maken qua werkzaamheden
  • Zelf werkzaamheden dagelijks inplannen
  • Individuele benadering en indeling taken
  • Leermogelijkheden tijdens het werk
  • Eigen werkplek

Deze KPI’s zijn naar voren gekomen uit onderzoek door auteur G (2014) en een vervolgonderzoek door auteur J (2016) waarin een lijst van 20 indicatoren (zie Bijlage C) opgesteld was om een stimulerende werkomgeving te meten, waarbij een soortgelijke definitie aangehouden werd. Deze 20 indicatoren zijn aangevuld met 2 indicatoren die specifiek horen bij de definitie die in dit onderzoek gebruikt wordt, namelijk bij de dimensie ‘interessante en uitdagende werkzaamheden.’ Deze 2 aanvullende indicatoren zijn: nieuwe taken en taken die een intellectuele inspanning vergen, die als moderators worden gebruikt.

In dit onderzoek worden de indicatoren die aangeven in welke mate een stimulerende werkomgeving is gecreëerd gemeten met behulp van drie semi-gestructureerde interviews met de co-founders van bedrijf X en een enquête die wordt afgenomen bij alle werknemers van bedrijf X. Voor de interviews is gebruikgemaakt van vier verschillende indiceringsmethoden die zijn beschreven door auteur M (2015) om de indicatoren te meten, namelijk gedrag, gedragsintentie, feiten en zelfbeschrijving. Met behulp van deze methoden is de vragenlijst (zie Bijlage D) opgezet om indicatoren steeds volgens minstens 3 methoden te meten. Voor de enquête is op basis van de indicatoren een lijst met items (zie Bijlage F)  opgesteld, waarbij een 5-punts likertschaal gebruikt is. De KPI’s vormen de doorslaggevende factor (getal H x getal J, gedeeld door getal U) wanneer wordt vastgesteld in welke mate bij bedrijf X een stimulerende werkomgeving gecreëerd is. Dit wordt berekend met behulp van Cronbach’s alpha, waarbij X staat voor Z en B voor A. Hierna worden de resultaten van de interviews, die volgens de coderingsmethode van Z meetbaar worden gemaakt, vergeleken met de resultaten van de enquête. De score die hieruit volgt geeft aan op een schaal van 1 tot 10 in hoeverre de co-founders erin geslaagd zijn een stimulerende werkomgeving te creëren binnen bedrijf X.

3.4 Validiteit en betrouwbaarheid

Kijk jij ook zo uit naar afstuderen?

We helpen je graag een handje!

  • Minder stress
  • Hulp binnen handbereik
  • 100% tevredenheidsgarantie

Ontdek hoe we jou kunnen helpen

Veelgestelde vragen

Wat is operationaliseren?

Operationaliseren betekent dat je abstracte, conceptuele ideeën vertaalt naar meetbare variabelen. Als je je dataverzamelingsmethode uitwerkt, moet je de conceptuele definitie (wat je wilt onderzoeken) omzetten in de operationele definitie (wat je gaat meten).

In sommige gevallen kunnen je variabelen direct worden gemeten (zoals “leeftijd”), maar het zal vaker voorkomen dat je geïnteresseerd bent in ingewikkeldere constructen of variabelen die je niet direct kunt meten of observeren (zoals “geluk”).

Wat is validiteit?

Bij validiteit gaat het om de vraag of de resultaten uit jouw scriptie wel juist zijn en of je op basis hiervan harde conclusies kunt trekken. Zo corresponderen de resultaten van een valide onderzoek met de werkelijke eigenschappen, fenomenen en variaties in de fysieke en sociale wereld.

Het gaat bij de validiteit voornamelijk om het “instrument” waarmee je onderzoek hebt gedaan.

Wat is betrouwbaarheid?

Bij betrouwbaarheid gaat het om hoe consistent een methode iets meet. Hierbij is het van belang dat de uitkomsten hetzelfde zijn als je de meting of het gehele onderzoek op exact dezelfde wijze nog een keer uitvoert (reproduceert of repliceert).

Kan ik meerdere onafhankelijke of afhankelijke variabelen onderzoeken in mijn onderzoek?

Het is mogelijk om meerdere variabelen te onderzoeken in een experiment, maar je dient dan ook meerdere onderzoeksvragen te formuleren.

Je bent bijvoorbeeld geïnteresseerd in het effect van dieet op gezondheid. Je kunt meerdere maten gebruiken om de gezondheid te meten, zoals de bloedsuikerspiegel, hartslag en bloeddruk. Iedere maat is een aparte afhankelijke variabele die gepaard gaat met een eigen onderzoeksvraag.

Je bent niet alleen geïnteresseerd in iemands dieet, maar ook in de mate van fysieke activiteit (of zelfs het effect van een combinatie van die twee). Je spreekt dan van twee onafhankelijke variabelen.

In een experiment manipuleer je slechts één onafhankelijke variabele per keer om de interne validiteit te waarborgen.

Wat vind jij van dit artikel?
Lou Benders

Lou was Scribbrs Product- en Kwaliteitsmanager tot ze naar Italië verhuisde voor de liefde en het lekkere weer. Nu werkt ze op afstand aan Scribbrs diensten en aan handige artikelen over academische teksten.

1