Het theoretisch kader van een scriptie: hoe en wat?

Een berucht scriptieonderdeel: het theoretisch kader. Een goed theoretisch kader geeft je onderzoek een sterke wetenschappelijke basis en vormt een houvast voor de rest van je scriptie. Maar wat is een theoretisch kader nu precies? En hoe kom je eraan?

Het doel van een theoretisch kader

Nadat je een probleemstelling en onderzoeksvragen hebt opgesteld, is het van belang om erachter te komen welke theorieën en ideeën er bestaan met betrekking tot je onderwerp.

In je theoretisch kader presenteer je deze informatie, je ‘kadert’ je onderzoek in. Hiermee toon je aan dat je kennis hebt van de belangrijkste begrippen, theorieën en modellen die met je onderwerp te maken hebben.

De keuze voor bepaalde modellen en definities geeft je onderzoek bovendien richting, omdat je hierop voortbouwt in andere onderzoeksfasen.

Het theoretisch kader vormt zo de wetenschappelijke verantwoording van je onderzoek: je bewijst dat je niet ‘zomaar wat doet’, maar dat jouw onderzoek wordt gebaseerd op wetenschappelijke theorie.

De inhoud van een theoretisch kader

Zoals gezegd breng je in het theoretisch kader de bestaande theorieën en ideeën met betrekking tot je probleem in kaart. Je doet dit door het afbakenen van de belangrijkste begrippen uit je probleemstelling en onderzoeksvragen/hypothesen. Ten eerste is het dus van belang om deze begrippen te selecteren.

1. Selecteer de belangrijkste begrippen

Voorbeeld probleemstelling en onderzoeksvragen: Bedrijf X kampt met het probleem dat veel webwinkelklanten niet terugkeren voor een volgende aankoop. De directie wil de klantloyaliteit graag verhogen en heeft het idee dat de klanttevredenheid hierop van invloed is. Om dit probleem te onderzoeken heb je de volgende probleemstelling, doelstelling en deelvragen opgesteld: Probleemstelling: Veel webwinkelklanten keren niet terug voor een vervolgaankoop.

Doelstelling: De klantloyaliteit verhogen om zodoende meer omzet te genereren.

Hoofdvraag: ‘Hoe kan de klanttevredenheid van online klanten van bedrijf X worden verbeterd om de klantloyaliteit te verhogen?’

Deelvragen:

  1. ‘Wat is het verband tussen klantloyaliteit en klanttevredenheid?’
  2. ‘Hoe tevreden en loyaal zijn de online klanten van bedrijf X op dit moment?’
  3. ‘Welke factoren zijn van invloed op de klanttevredenheid en klantloyaliteit van de online klanten van bedrijf X?’

De begrippen ‘klantloyaliteit’ en ‘klanttevredenheid’ spelen een grote rol in het onderzoek en moeten bovendien worden gemeten. Dit zijn daarom de kernbegrippen die in het theoretisch kader worden afgebakend.

2. Werk de begripsdefinities en relevante theorieën en modellen uit

Door middel van literatuuronderzoek zoek je vervolgens per begrip uit hoe anderen dit begrip hebben gedefinieerd. Vergelijk de begripsdefinities van verschillende auteurs kritisch met elkaar.

Daarna kies je de definitie die het beste bij jouw onderzoek aansluit en leg je uit waarom dat zo is.

Ook beschrijf je relevante theorieën en modellen met betrekking tot het begrip en beargumenteer je waarom je hier wel of geen gebruik van gaat maken.

Tot slot geef je aan of er samenhang tussen bepaalde begrippen bestaat.

3. Wat kun je nog meer behandelen in het theoretisch kader?

Afhankelijk van je onderwerp of studierichting kan ook een uitgebreide stand van zaken op het gebied van je onderzoeksonderwerp in je theoretisch kader thuishoren.

Zoek dus van tevoren goed uit welke verwachtingen jouw begeleider of opleiding heeft! Een theoriegericht probleem vraagt sneller om een ‘stand van zaken’ dan een praktijkgericht probleem.

In zo’n analyse van het onderzoeksveld geef je aan welke vergelijkbare onderzoeken zijn gedaan met betrekking tot je probleem. Zo wordt duidelijk welke positie jouw onderzoek heeft ten opzichte van de bestaande kennis.

Je kunt de volgende punten behandelen om een goed overzicht te geven:

  • Beschrijf welke discussies in de literatuur bestaan over het onderwerp.
  • Licht toe welke methoden, theorieën en modellen door de auteurs zijn toegepast. Beargumenteer daarbij steeds waarom een theorie of model wel of niet geschikt is voor je eigen onderzoek.
  • Analyseer wat de overeenkomsten en verschillen zijn tussen jouw onderzoek en eerder verschenen studies.
  • Leg uit op welke manier jouw onderzoek iets toevoegt aan de kennis die er al is over het onderwerp.

Welke soort onderzoeksvragen beantwoord je in een theoretisch kader?

In je theoretisch kader kun je beschrijvende onderzoeksvragen beantwoorden waarvoor alleen literatuurstudie nodig is. Zo vind je aan de hand van de theorie bijvoorbeeld een antwoord op de onderzoeksvraag ‘Wat is het verband tussen klantloyaliteit en klanttevredenheid?’.

Deelvragen als ‘Hoe tevreden zijn de online klanten van bedrijf X op dit moment?’ kun je juist niet in het theoretisch kader beantwoorden, want daarvoor is veldonderzoek nodig.

Als je toetsend onderzoek doet en hypothesen opstelt of al hebt opgesteld, kun je de theorie gebruiken om een hypothese te ontkrachten of te bevestigen. Je kunt het literatuuronderzoek ook gebruiken om een hypothese op te stellen. Later tijdens het kwalitatief of kwantitatief onderzoek test je de hypothese(n).

De structuur van het theoretisch kader

Voor de structuur van een theoretisch kader bestaan geen vaste regels. Het belangrijkste is om een logische opbouw aan te houden, bijvoorbeeld aan de hand van je deelvragen/hypothesen of je kernbegrippen.

Per deelvraag/hypothese of kernbegrip kun je een paragraaf aanmaken om de relevante theorieën en modellen in te bespreken. Kijk ook eens bij de scriptievoorbeelden.

Hoe lang moet het theoretisch kader zijn?

Ook over de lengte zijn de regels niet eenduidig, maar een theoretisch kader is gemiddeld zo’n drie tot vijf pagina’s lang.

Wanneer je scriptie voornamelijk uit een literatuuronderzoek bestaat kan het theoretisch kader ook een stuk langer zijn. Meer dan tien pagina’s is dan niet ongebruikelijk.

Ter verduidelijking mag je modellen afbeelden in het theoretisch kader, maar bij ruimtegebrek kun je ervoor kiezen om de afbeeldingen in de bijlagen te plaatsen en daar in de tekst naar te verwijzen.

Voorbeeld theoretisch kader

We hebben een voorbeeld van een theoretisch kader geschreven, zodat je kunt bekijken hoe een theoretisch kader eruit ziet.

Voorbeeld theoretisch kader bekijken

Checklist: Theoretisch kader

0 / 11

Goed bezig!

Je theoretische kader zit nu in ieder geval goed in elkaar. Gebruik ook de andere checklists om je scriptie nog beter te maken.

Alle checklists bekijken Terug naar de checklist

Wat vind jij van dit artikel?
Annelien Krul

Annelien is kunsthistorica met een grote liefde voor taal. Ze heeft een eigen redactiebureau en werkt daarnaast met veel plezier voor Scribbr om studenten met hun scriptie te helpen.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen » Trustpilot score van 9.7

17 reacties

Jonathan Karel
8 september 2016 18:27

Bij sommige scripties merk ik op dat de theoretische kader bestaat uit 1 definitie en diverse modellen. Is het over het algemeen zo dat je bepaalde definities echt moet opzoeken en de verschillen moet benoemen?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
9 september 2016 19:02

Hoi Jonathan, hiervoor zijn geen vaste regels. Soms benoem je verschillen, soms overeenkomsten en soms zet je ze enkel uiteen. Het is compleet afhankelijk van je onderzoek.

Beantwoorden

ki
28 november 2016 16:50

Hoe kan je vragen over huidige situatie het beste toelichten bij het theoretische kader?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
29 november 2016 15:48

Hoi Ki, wat bedoel je precies met de 'huidige situatie'?

Beantwoorden

Esli
13 februari 2017 16:20

Ik heb een vraag, voor een deelvraag moet ik de kosten voor een bepaalde installatie methodiek uitzoek. Valt dit dan onder het theoretisch kader of meer onder praktijkonderzoek?

Beantwoorden

Anna Hoogterp
Anna Hoogterp (Scribbr-team)
15 februari 2017 15:36

Hallo Esli,

Dat hangt van de soort deelvraag af die je geformuleerd hebt en wat gebruikelijk is in je vakgebied. Misschien zou je bij andere scripties kunnen kijken hoe dit gedaan is?

Veel succes!

Groetjes, Anna

Beantwoorden

Sen
6 maart 2017 15:56

Ik merk dat verschillende opleidingen verschillende meningen hebben over dit onderwerp. Dit creëert voor mij verwarring. Sommige zeggen dat een theoretisch kader hetzelfde is als een literatuuronderzoek. Anderen zeggen dat het onderdeel is van. Weer anderen dat een literatuuronderzoek gedurende je onderzoek verder ontwikkelt terwijl de theoretische kader meteen in het begin al afgebakend moet worden...wat is er nou juist? Mijn begeleiders zeggen enkel: Wat jou het beste lijkt....nou fijn

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
7 maart 2017 11:10

Hoi Sen, dat is precies zoals het is. Er is (helaas) geen wet die voorschrijft wat precies het theoretisch kader is en wat precies literatuuronderzoek is. Misschien kan ik het verduidelijken door het als volgt aan je uit te leggen. Door het doen van literatuuronderzoek kun je het theoretisch kader vormgeven. De basis van het theoretisch kader is de literatuur. Is het nu iets duidelijker voor je geworden?

Beantwoorden

Danique
21 maart 2017 09:12

Hoi,
Weten jullie waar de IST situatie hoort te staan in de scriptie? Ik heb hem nu als introductie bij het hoofdstuk concurrentieanalyse gezet maar heb het idee dat hij daar niet thuis hoort..

Beantwoorden

Anna Hoogterp
Anna Hoogterp (Scribbr-team)
21 maart 2017 15:36

Hallo Danique,

Ik zou je willen aanraden om bij andere scripties uit je vakgebied te kijken waar de IST-situatie vermeld wordt. Die volgorde kun je dan het beste aanhouden, want hier bestaan geen vaststaande regels voor.

Groetjes, Anna

Beantwoorden

Bart
13 april 2017 12:08

Hoe komen jullie op een gemiddelde lengte van 3 tot 5 pagina's? Ik ben zelf inmiddels bezig met een scriptie, en ik kom sowieso op 10 pagina's. Ook op scripties op internet komt vrijwel niemand onder de 10. Voor een voldoende onderbouwing van de deelvragen die beantwoord worden op basis van literatuuronderzoek denk ik dat 3 tot 5 pagina's veel te kort is.

Gr. Bart

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
17 april 2017 12:07

Hoi Bart, goed punt! Bij literatuuronderzoek zie je inderdaad vaak dat het theoretisch kader groter kan zijn. Ik ga het toevoegen aan het artikel.

Beantwoorden

Sweet Chin
11 juli 2017 14:18

Hoi Bas,

Kan je in je afstudeer maar over een kernbegrip uitschrijven in je theoretisch kader?

Beantwoorden

Lucy Vleeshouwers
Lucy Vleeshouwers (Scribbr-team)
14 juli 2017 17:33

Hoi Sweet Chin,
In je theoretisch kader kan je meerdere kernbegrippen uitwerken. Zie hiervoor ook: https://www.scribbr.nl/scriptie-structuur/theoretisch-kader-van-scriptie/
Succes!

Beantwoorden

Alroy
24 augustus 2017 19:32

Beste,

Voor mijn stageopdracht moet ik de Corporate Governance van een organizatie op papier zetten. Kunt u mj helpen welke theoretische vragen ik kan plaatsten en hoe mijn theoretishce kader eruit moet zien?
Ik heb namelijk al theoretische vragen opgesteld.

Moet het theoretisch kader antwoord geven op de theoretische vragen?
Zoja, dat heb ik gedaan maar wordt steeds afgekeurd.
Hoe moet hij namelijk eruit zien?

Met vriendelijke groet,

Alroy Toney

Beantwoorden

Lucy Vleeshouwers
Lucy Vleeshouwers (Scribbr-team)
1 september 2017 19:00

Beste Alroy,
Het theoretisch kader van je scriptie dient als fundering van je onderzoek en helpt je om uiteindelijk je onderzoeksvragen te beantwoorden. Je vragen hoeven echter nog niet in je theoretisch kader beantwoord te worden, dat doe je in je conclusie.
Je kan je vragen het beste opstellen op basis van de theorieën die je voor je onderzoek gebruikt. Met precieze vragen kunnen we je helaas niet helpen.
Hopelijk biedt dit je alvast enkele handvatten!
Groetjes,
Lucy

Beantwoorden

jimi
jimi (Scribbr-team)
5 september 2017 12:08

Hoi Alroy! Dat is een best lastige inhoudelijke vraag, waar ik helaas niet volledig mee kan helpen. Ik weet immers niets van jouw vakgebied en kan daarom ook geen goede theoretische vragen bedenken.
In je theoretisch kader presenteer je welke theorieën en ideeën er bestaan met betrekking tot je onderwerp, ofwel je ‘kadert’ je onderzoek in. Hiermee toon je aan dat je kennis hebt van de belangrijkste begrippen, theorieën en modellen die met je onderwerp te maken hebben.
In je theoretisch kader kun je verder beschrijvende onderzoeksvragen beantwoorden waarvoor alleen literatuurstudie nodig is, mocht je ook ander onderzoek nodig hebben om je vragen te beantwoorden, dan kan dat dus niet in je literatuurstudie!
Verder is het belangrijk om met jouw begeleider te bespreken wat er mis gaat en wat je kan doen om ervoor te zorgen dat het niet afgekeurd zal worden.
Kijk nog even naar dit voorbeeld, hopelijk heb je er wat aan! Succes :)

Beantwoorden

Reageer