Het theoretisch kader van een scriptie

Een goed theoretisch kader geeft je onderzoek een sterke wetenschappelijke basis en vormt een houvast voor de rest van je scriptie. Je presenteert in je theoretisch kader relevante begrippen, definities, modellen en theorieën met betrekking tot jouw onderzoeksonderwerp en beantwoord er je beschrijvende deelvragen.

Voorbeeld theoretisch kader

Het doel en de inhoud van een theoretisch kader

Nadat je een probleemstelling en onderzoeksvragen hebt opgesteld, beschrijf je welke theorieën, ideeën en modellen er bestaan met betrekking tot je onderwerp en geef je aan dat je hier kennis van hebt. Je kadert hiermee je onderzoek in.

De keuze voor bepaalde modellen en definities geeft je onderzoek bovendien richting, omdat je hierop voortbouwt in andere onderzoeksfasen. Het theoretisch kader vormt zo de wetenschappelijke verantwoording van je onderzoek: je bewijst dat je niet ‘zomaar wat doet’, maar dat jouw onderzoek is gebaseerd op wetenschappelijke theorie.

Je doet dit door het afbakenen van de belangrijkste begrippen uit je probleemstelling en onderzoeksvragen/hypothesen. Daarom is het van belang om:

  1. de belangrijkste begrippen te selecteren;
  2. begripsdefinities uit te werken;
  3. belangrijke theorieën en modellen uit te leggen;
  4. eventueel een uitgebreide stand van zaken of voorgaande literatuur over je onderwerp te bespreken.

1. Selecteer de belangrijkste begrippen

Voorbeeld probleemstelling en onderzoeksvragen:

Bedrijf X kampt met het probleem dat veel webwinkelklanten niet terugkeren voor een volgende aankoop. De directie wil de klantloyaliteit graag verhogen en heeft het idee dat de klanttevredenheid hierop van invloed is.

Om dit probleem te onderzoeken heb je de volgende probleemstelling, doelstelling, hoofdvraag en deelvragen opgesteld:

Probleemstelling: Veel webwinkelklanten keren niet terug voor een vervolgaankoop.

Doelstelling: De klantloyaliteit verhogen om zodoende meer omzet te genereren.

Hoofdvraag: ‘Hoe kan de klanttevredenheid van online klanten van bedrijf X worden verbeterd om de klantloyaliteit te verhogen?’

Deelvragen:

  1. ‘Wat is het verband tussen klantloyaliteit en klanttevredenheid?’
  2. ‘Hoe tevreden en loyaal zijn de online klanten van bedrijf X op dit moment?’
  3. ‘Welke factoren zijn van invloed op de klanttevredenheid en klantloyaliteit van de online klanten van bedrijf X?’

De begrippen ‘klantloyaliteit’ en ‘klanttevredenheid’ spelen een grote rol in het onderzoek en moeten bovendien worden gemeten. Dit zijn daarom de kernbegrippen die in het theoretisch kader worden afgebakend.

2. Werk de begripsdefinities en relevante theorieën en modellen uit

Door middel van literatuuronderzoek zoek je vervolgens per begrip uit hoe anderen dit begrip hebben gedefinieerd. Vergelijk de begripsdefinities van verschillende auteurs kritisch met elkaar. Daarna kies je de definitie die het beste bij jouw onderzoek aansluit en leg je uit waarom dat zo is.

Ook beschrijf je relevante theorieën en modellen met betrekking tot het begrip en beargumenteer je waarom je hier wel of geen gebruik van gaat maken. (Geef nog niet aan hoe je er gebruik van maakt. Dit doe je hierna in je methodologie.)

Tot slot geef je aan of er samenhang tussen bepaalde begrippen bestaat.

3. Wat kun je nog meer behandelen in het theoretisch kader?

Afhankelijk van je onderwerp of studierichting kan ook een uitgebreide stand van zaken op het gebied van je onderzoeksonderwerp in je theoretisch kader thuishoren.

Zoek dus van tevoren goed uit welke verwachtingen jouw begeleider of opleiding heeft! Een theoriegericht probleem vraagt sneller om een ‘stand van zaken’ dan een praktijkgericht probleem.

In zo’n analyse van het onderzoeksveld geef je aan welke vergelijkbare onderzoeken zijn gedaan met betrekking tot je probleem. Zo wordt duidelijk welke positie jouw onderzoek heeft ten opzichte van de bestaande kennis.

Je kunt de volgende punten behandelen om een goed overzicht te geven:

  • Beschrijf welke discussies in de literatuur bestaan over het onderwerp.
  • Licht toe welke methoden, theorieën en modellen door de auteurs zijn toegepast. Beargumenteer daarbij steeds waarom een theorie of model wel of niet geschikt is voor je eigen onderzoek. (Wat de uitkomsten van het gebruik van een theorie of model zijn, behandel je pas in je resultaten.)
  • Analyseer wat de overeenkomsten en verschillen zijn tussen jouw onderzoek en eerder verschenen studies.
  • Leg uit op welke manier jouw onderzoek iets toevoegt aan de kennis die er al is over het onderwerp.

Welke soort onderzoeksvragen beantwoord je in een theoretisch kader?

In je theoretisch kader kun je beschrijvende onderzoeksvragen beantwoorden waarvoor alleen literatuurstudie nodig is. Zo vind je aan de hand van de theorie bijvoorbeeld een antwoord op de onderzoeksvraag ‘Wat is het verband tussen klantloyaliteit en klanttevredenheid?’.

Deelvragen als ‘Hoe tevreden zijn de online klanten van bedrijf X op dit moment?’ kun je juist niet in het theoretisch kader beantwoorden, want daarvoor is veldonderzoek nodig.

Als je toetsend onderzoek doet en hypothesen opstelt of al hebt opgesteld, kun je de theorie gebruiken om een hypothese te ontkrachten of te bevestigen. Je kunt het literatuuronderzoek ook gebruiken om een hypothese op te stellen. Later tijdens het kwalitatief of kwantitatief onderzoek test je de hypothese(n).

Hoeveel fouten bevat jouw scriptie?

De taalexperts van Scribbr verbeteren gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden. Benieuwd wat er precies wordt verbeterd? Verschuif de cursor van links naar rechts!

Scriptie nakijken op taal

De structuur van het theoretisch kader

Voor de structuur van een theoretisch kader bestaan geen vaste regels. Het belangrijkste is om een logische opbouw aan te houden, bijvoorbeeld aan de hand van je deelvragen/hypothesen of je kernbegrippen.

Per deelvraag/hypothese of kernbegrip kun je een paragraaf aanmaken om de relevante theorieën en modellen in te bespreken. Kijk ook eens bij de scriptievoorbeelden.

Hoe lang moet het theoretisch kader zijn?

Ook over de lengte zijn de regels niet eenduidig, maar een theoretisch kader is gemiddeld zo’n drie tot vijf pagina’s lang.

Wanneer je scriptie voornamelijk uit een literatuuronderzoek bestaat kan het theoretisch kader ook een stuk langer zijn. Meer dan tien pagina’s is dan niet ongebruikelijk.

Ter verduidelijking mag je modellen afbeelden in het theoretisch kader, maar bij ruimtegebrek kun je ervoor kiezen om de afbeeldingen in de bijlagen te plaatsen en daar in de tekst naar te verwijzen.

Checklist: Theoretisch kader

0 / 11

Gefeliciteerd!

Je theoretisch kader zit nu in ieder geval goed in elkaar. Zorg met onze nakijkdienst dat je het document zonder taalfouten kunt inleveren.

Scriptie nakijken op taal Terug naar checklist theoretisch kader

Veelgestelde vragen

Is het theoretisch kader van een PvA hetzelfde als van een scriptie?

Ja en nee. In het theoretisch kader van je Plan van Aanpak ga je in op de belangrijkste begrippen, theorieën en modellen die met je onderwerp te maken hebben. Je legt hierbij uit wat deze inhouden en gaat daarna vooral in op waarom deze voor jouw onderzoek relevant zijn (welke deelvraag je hiermee kunt beantwoorden bijvoorbeeld).

Je geeft in het theoretisch kader van je PvA nog geen antwoord op beschrijvende deelvragen, terwijl je dit in je scriptie wel doet.

Mag ik in mijn theoretisch kader ook definities en modellen beschrijven die ik niet gebruik?

Ja, als deze definities en modellen relevant zijn voor je onderwerp en het van belang is dat je uitlegt waarom je deze niet gebruikt, kun je deze definities en modellen ook in je theoretisch kader beschrijven.

Je toont hiermee aan dat je op de hoogte bent van verschillende definities en modellen en dat je bewust kiest voor andere definities en modellen die beter passen bij jouw onderzoek.

Naar hoeveel verschillende auteurs moet ik verwijzen in mijn theoretisch kader?

Dit is afhankelijk van de beschikbare literatuur over jouw onderwerp. Houd er hierbij ook rekening mee dat de meeste studies van je verlangen dat je recente bronnen gebruikt, oftewel bronnen die niet ouder zijn dan 10 jaar. Het is vooral van belang dat je studies gebruikt die relevant zijn voor jouw onderwerp en bijdragen aan de wetenschappelijke onderbouwing van jouw onderzoek.

Hoe maak ik onderscheid tussen welke informatie thuishoort in de inleiding en welke in het theoretisch kader?

In je inleiding geef je algemene informatie over je onderwerp en baken je je onderwerp af zodat je lezer weet waar je onderzoek over gaat. Met die informatie beschrijf je jouw doelstelling, probleemstelling en presenteer je de hoofdvraag en deelvragen van je scriptie.

In je theoretisch kader geef je antwoord op de beschrijvende deelvragen die je hebt geformuleerd en ga je dieper in op de begripsdefinities die je gebruikt, zodat je lezer nog beter begrijpt wat jouw resultaten en conclusie uiteindelijk betekenen en waar deze precies betrekking op hebben.

Wat vind jij van dit artikel?
Lou Benders

Lou was Scribbrs Product- en Kwaliteitsmanager tot ze naar Italië verhuisde voor de liefde en het lekkere weer. Nu werkt ze op afstand aan Scribbrs diensten en aan handige artikelen over academische teksten.

6 reacties

Yusuf-Can
30 mei 2020 om 12:25

Hi,

Bedankt voor het duidelijke artikel! De volgende vraag komt wel in me op en vooral ook a.h.v. mijn scriptie: hoe moet je refereren naar het theoretisch kader in de resultaten?

Mijn onderzoek gaat onder andere over de kwaliteit van een klassikale theorietraining, en één van mijn deelvragen is over alternatieve trainingsmethodes. Deze deelvraag komt puur uit desk research. Moet dit dan in het theoretisch kader staan, en in het betreffende hoofdstuk van de deelvraag een terugkoppeling?

Bedankt alvast en groeten,

Yusuf-Can

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr-team)
10 juni 2020 om 19:08

Hoi Yusuf-Can,

Fijn om te horen dat we je hebben kunnen helpen.
Als je een deelvraag geheel met deskresearch beantwoordt kun je dat inderdaad in je theoretisch kader al benoemen.
Als je in je resultatenhoofdstuk een apart kopje voor elke deelvraag hebt kun je het daar inderdaad nog kort benoemen.
In je conclusie en discussie kun je de verschillende resultaten dan aan elkaar koppelen.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Nikita
5 maart 2020 om 11:35

Hallo,

Ik zit omhoog met het theoretisch kader van mijn scriptie.
Ik doe een onderzoek naar een bepaald bureau dat geïmplementeerd wordt in de PI in de Dordt. In PI de Schie hebben ze deze al jaren, met positieve resultaten.
Nu wilt mijn begeleider weten of het hier ook kan werken met andere omstandigheden.
Dus ik ga een vergelijkend onderzoek doen (naar de verschillen van PI Dordt en PI de Schie en dan kijken of het kan werken.) alleen buiten benchmarking kan ik geen theorieën/modellen/best practices of eerdere onderzoeken vinden...

Hebben jullie voorbeelden van theorieën over vergelijkingen? (Best practices, modellen en eerdere onderzoeken mogen ook)

Met vriendelijke groet,.
Nikita

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr-team)
9 maart 2020 om 14:14

Hoi Nikita,

Wat betreft achterliggende theorie voor je onderzoeksmethoden: deze hoeven vaak niet enorm uitgebreid te zijn. Als jij met dat wat je nu gevonden hebt kan aantonen dat je een valide onderzoek uitvoert zit je goed. Check dit overigens wel even met je begeleider.
Kun je voor je theoretisch kader niet wat onderzoek vinden over vergelijkbare methodes als die in PI de Schie worden gebruikt? Wellicht kun je daarin meer terugvinden over waarom het bij PI de Dordt wel of niet zou werken.

Ik hoop dat je hier wat aan hebt!

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Lisa
6 februari 2020 om 11:34

Hi Lou,

Top artikel, dit gaat me echt redden, ik had geen idee. Ben momenteel alleen bezig met het schrijven van mijn plan van aanpak en vind het toch lastig om hiervoor een theoretisch kader te schrijven. Denk je dat ik je checklist alsnog kan gebruiken? Of wat is je advies?

Hoor het graag! :)

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr-team)
7 februari 2020 om 11:24

Hoi Lisa,

Fijn om te horen dat het artikel je heeft geholpen!
Voor je PvA hoeft je theoretisch kader (gelukkig) nog minder uitgebreid te zijn.
Misschien kan ons artikel over het PvA (en specifiek het kopje theoretisch kader) je hier verder mee helpen!

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Stel een vraag of reageer.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.