Welke bronnen kan ik in mijn scriptie gebruiken?

Je scriptieonderzoek komt niet zomaar uit de lucht vallen. Je moet goede bronnen gebruiken om jouw onderzoek te kunnen verantwoorden.

“Staan op de schouders van reuzen” is niet voor niets de slogan van Google Scholar. Het is namelijk de bedoeling dat jouw onderzoek voortbouwt op eerdere onderzoeken.

Wat is een goede bron?

In de wetenschappelijke wereld worden artikelen uit wetenschappelijke tijdschriften (journals) als goede bronnen gezien. Artikelen uit wetenschappelijke tijdschriften zijn dan ook uitermate geschikt om in je scriptie te gebruiken. Probeer in je zoektocht naar bronnen dus altijd eerst naar deze artikelen te zoeken, bijvoorbeeld via Google Scholar.

Verschil hbo en universiteit

Universiteiten kijken erg strikt naar het type bronnen dat je in je scriptie gebruikt. Zo moet een scriptie op de universiteit vooral bestaan uit bronnen uit wetenschappelijke tijdschriften. Onze ervaring is dat bij hbo-instellingen meer type bronnen zijn toegestaan. Dit heeft er ook mee te maken dat een scriptie van de universiteit vaak erg theoretisch is en een hbo-student vaak praktisch onderzoek (bij een bedrijf) doet.

Wat is jouw plagiaatscore?

Check binnen 10 minuten hoeveel plagiaat je scriptie bevat.

  • Plagiaatpercentage + uitgebreid rapport
  • Lijst met alle gevonden bronnen
  • Jouw scriptie komt niet in de database

Doe de check

Welk type bronnen kan ik gebruiken?

Wij raden aan om voor je argumentatie vooral artikelen uit wetenschappelijke tijdschriften te gebruiken. Mocht je geen of weinig artikelen uit wetenschappelijke tijdschriften kunnen vinden over jouw onderwerp, dan kun je eventueel ook bronnen raadplegen die niet wetenschappelijk van aard zijn, maar die wel betrouwbaar zijn. Een goed voorbeeld hiervan is een rapport.

Voor de actualiteit van je onderwerp of om de aanleiding van je onderzoek aan te duiden is de wetenschappelijke achtergrond van een bron minder van belang. Hier kun je dus ook prima nieuwsartikelen voor gebruiken.

Het is ook van cruciaal belang dat je de betrouwbaarheid beoordeelt van de bronnen die je gebruikt. Zo kun je namelijk de geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van je academisch onderzoek waarborgen. In dit artikel vind je een aantal vragen die helpen de betrouwbaarheid van veelgebruikte bronnen in scripties te beoordelen. Deze vragen gebaseerd op de CRAAP-test, die is opgesteld door de California State University.

Kwaliteit van een bron beoordelen

Het is belangrijk dat je de kwaliteit van bronnen kritisch beoordeelt. Hoe hoger de kwaliteit van de gebruikte bronnen, hoe steviger jouw eigen onderzoek staat. De kwaliteit van een bron kun je checken aan de hand van:

  • Achtergrond van de auteur: Is de auteur een autoriteit op het gebied waar de bron over gaat?
  • Publicatiedatum: Gaat jouw scriptie over een onderwerp waar de nieuwe ontwikkelingen elkaar snel opvolgen (bijvoorbeeld social media)? Dan heb je waarschijnlijk niet veel aan een artikel dat al tien jaar oud is.
  • Aantal citaten: Via Google Scholar kun je zien hoe vaak een artikel in andere onderzoeken is gebruikt. Als een onderzoek vaak door andere onderzoekers wordt gebruikt kun je ervan uitgaan dat het een goede bron is.
  • Opdrachtgever: Regelmatig wordt onderzoek uitgevoerd in opdracht van en betaald door een bedrijf. Omdat dit bedrijf voor het onderzoek betaalt kan het zijn dat alleen de positieve effecten in het onderzoek naar voren komen.

Meest voorkomende bronnen in scripties

Wetenschappelijk tijdschrift (Voorbeeld APA-verwijzing)

Een artikel uit een wetenschappelijk tijdschrift (journal) beschrijft wetenschappelijk onderzoek. Deze artikelen geven inzicht in de recente literatuur: de stand van zaken van een bepaald onderwerp, wat voor onderzoek er al gedaan is en waar nog onderzoek naar gedaan kan worden.

Voordat een onderzoek gepubliceerd wordt, wordt het conceptartikel grondig gecontroleerd door een redactiecommissie. De eisen om een onderzoek te publiceren in een wetenschappelijk tijdschrift zijn bijzonder hoog. Dit maakt een artikel uit een wetenschappelijk tijdschrift een erg betrouwbare bron.

Voorbeeldartikel uit wetenschappelijk tijdschrift: Successful intelligence: A model for testing intelligence beyond IQ tests

Betrouwbaarheid

In het algemeen kun je wetenschappelijke tijdschriften als betrouwbare bronnen beschouwen als je een academische tekst wil schrijven. Desondanks zijn enkele invloedrijke wetenschappelijke tijdschriften betrouwbaarder dan andere.

Vraag jezelf af:
  • Wie zijn de onderzoekers? Waar werken ze?
  • Hebben andere onderzoekers het artikel gelezen en goedgekeurd (peerreviewed of gerefereerd)
  • Hoeveel keer is het tijdschriftartikel aangehaald?

Boeken (Voorbeeld APA-verwijzing)

Een boek dat verschillende wetenschappelijke onderzoeken beschrijft kun je gebruiken in je scriptie. Het is echter wel beter om de originele bronnen die in het boek beschreven worden op te zoeken, en daarnaar te verwijzen. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld ook voor een boek waarin een model beschreven wordt. Wil jij het model gebruiken in jouw scriptie, verwijs dan bij voorkeur naar de originele bron (de bron waarin het model voor het eerst beschreven werd).

Betrouwbaarheid

Over het algemeen zijn boeken betrouwbaardere bronnen dan websites. Net als bij websites is het echter belangrijk om na te gaan wie de auteur of uitgever van een boek is en wat hun beweegredenen voor het publiceren van de informatie kunnen zijn. Er kan namelijk nog steeds een commercieel doel in het spel zijn.

Vraag jezelf af:
  • Wanneer werd het boek gepubliceerd? Bestaat er misschien een recenter boek over hetzelfde onderwerp?
  • Zijn er andere versies van hetzelfde boek? Zo ja, dan is het waarschijnlijk een zeer betrouwbare bron, aangezien de auteur en uitgever duidelijk gemotiveerd zijn om de informatie actueel te houden.
  • Wie is de auteur? Is de auteur een expert in het onderzoeksgebied? Zoek de auteursnaam op om deze informatie te vinden.
  • Is het boek gepubliceerd door een bekende uitgeverij? Zo niet, dan is het mogelijk dat de feiten niet grondig gecheckt zijn of de tekst niet voldoende gecontroleerd is, en is het boek dus mogelijk onbetrouwbaar.
  • Is het doel of de intentie van het boek duidelijk? Heeft het als doel de lezer te informeren of te overtuigen van een bepaald gezichtspunt?

Internetartikelen (Voorbeeld APA-verwijzing)

Pas erg op met het gebruik van informatie die je op het internet tegenkomt. Van alle typen bronnen hebben websites de grootste kans niet betrouwbaar te zijn. Daarom moet je voorzichtig zijn wanneer je besluit om een website te gebruiken voor je onderzoek. Iedereen kan informatie op het internet te zetten, waardoor de kwaliteit lastig in te schatten is. Wij raden het gebruik van onbekende internetbronnen in je scriptie af. Je bronnen moeten geschreven zijn door onpartijdige, professionele experts, en niet door personen of instellingen met een commercieel belang.

Vraag jezelf af:
  • Wie is de auteur of uitgever?
  • Wat zijn de motieven voor het publiceren van de informatie? Wil de schrijver de lezer iets leren of bijbrengen, iets verkopen of van een bepaald standpunt overtuigen?
  • Is de bron recent gepubliceerd of bijgewerkt?
  • Wat is de URL? URLs die eindigen po .edu (onderwijsinstellingen, inclusief universiteiten) en .gov (overheidsinstellingen) zijn het meest betrouwbaar.
  • Werken de links nog steeds en naar wat voor soort bronnen leiden ze?
  • Zijn er contactgegevens/wordt aangegeven waar je de auteur of uitgever kunt bereiken?

Krantenartikelen / Nieuwsberichten (Voorbeeld APA-verwijzing)

In je scriptie probeer je iets te onderzoeken wat nu speelt in de maatschappij. Door middel van een nieuwsbericht kun je aangeven hoe actueel jouw scriptieonderwerp is. Probeer nieuwsberichten enkel in je aanleiding te gebruiken. Je kunt hiervoor bijvoorbeeld NOS gebruiken.

Betrouwbaarheid

In het huidige tijdperk van “nepnieuws” is het van belang dat je bronnen goed beoordeelt. Gerenommeerde nieuwsbronnen zijn NRC Handelsblad, het Financieel Dagblad, de Volkskrant en Trouw. Bij deze bronnen kun je erop vertrouwen dat:

  • De feiten grondig gecheckt zijn
  • Journalisten aan strenge eisen moeten voldoen
  • Het verhaal op een onpartijdige manier is verteld
  • Er correcties zijn aangebracht waar nodig
Vraag jezelf af:
  • Wie publiceerde het artikel? Is het een gerenommeerde nieuwsbron?
  • Wie is de auteur? Is het geschreven door een betrouwbare journalist?
  • Weet je zeker dat het artikel neutraal en onpartijdig is? Het artikel moet op feiten gebaseerd zijn, waarbij de auteur niet zijn eigen mening geeft en niet slechts één kant van het verhaal vertelt.
  • Bevat het artikel links naar of bewijs van betrouwbaar primair bronmateriaal?

Andere vaak voorkomende bronnen

Rapporten (Voorbeeld APA-verwijzing)

Rapporten kunnen erg bruikbaar zijn. Het is wel zeer belangrijk dat je bekijkt wie de opdracht tot het onderzoek heeft gegeven en welke organisatie het onderzoek heeft uitgevoerd. Is het onderzoek uitgevoerd door een betrouwbare overheidsinstantie of door een (minder onafhankelijke) commerciële partij? Ben altijd erg kritisch bij het bepalen van de kwaliteit van een rapport.

Voorbeeld van een rapport dat je zou kunnen gebruiken: ING: Breakthrough of electric vehicle threatens European car industry

Statistische databases (Voorbeeld APA-verwijzing)

Versterk je argumenten en beweringen met data. Je kunt zelf data verzamelen door middel van interviews of enquêtes. Maar je kunt ook data gebruiken uit statistische databases. Je kunt bijvoorbeeld de CBS database gebruiken.

Wikipedia (Voorbeeld APA-verwijzing)

Wikipedia is erg handig voor achtergrondinformatie en om meer over een onderwerp te leren. Het gebruik van Wikipedia in je scriptie is bij veel hogescholen en universiteiten ‘not done’. Zoek naar alternatieven. Wil je bijvoorbeeld een begrip definiëren? Gebruik dan een woordenboek. Ook kun je de links gebruiken die onderaan een Wikipedia artikel staan, die gaan namelijk vaak naar het originele onderzoek.

Forums en Social media (Voorbeeld APA-verwijzing)

Wil je de mening van “het volk” in je scriptie gebruiken? Dan kun je bijvoorbeeld reacties op forums en social media gebruiken. Ook kun je bijvoorbeeld een Tweet van een autoriteit in het vakgebied citeren in je scriptie. Bijvoorbeeld: https://twitter.com/BillGates/status/546077558153175040

Patenten (Voorbeeld APA-verwijzing)

Voor het zoeken naar patenten kun je Google Patents gebruiken.

Scripties (Voorbeeld APA-verwijzing)

Een scriptie van een andere student is geen goede bron. Je weet namelijk niet wat de kritiekpunten van de beoordelaar waren. Het komt namelijk zelden voor dat het onderzoek in een scriptie foutloos is uitgevoerd. Een scriptie is dus te onbetrouwbaar om in je eigen scriptie als bron te gebruiken. Wel kun je de bronnen gebruiken die de andere student ook heeft gebruikt.

Radio/TV/Documentaires (Voorbeeld APA-verwijzing)

Tv- en radioprogramma’s besteden veelvuldig aandacht aan actuele onderwerpen en stellen problemen aan de kaak. Je kunt deze bronnen aanhalen om aan te geven dat je onderwerp speelt in de samenleving. Bijvoorbeeld een aflevering van Kassa of Tegenlicht.

Foto’s en illustraties (Voorbeeld APA-verwijzing)

Een foto kan je scriptie opfleuren, maar pas op, want het komt al snel onprofessioneel over.

Gebruik je een model in je scriptie? Dan raden wij aan om hier een illustratie van toe te voegen. Dit helpt de lezer het model snel te begrijpen. Vergeet niet een bronvermelding onder de illustratie of foto toe te voegen.

Wetten en Jurisprudentie (Voorbeeldverwijzing Juridische Leidraad)

Wetten en Jurisprudentie zijn terug te vinden op het internet. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld Rechtspraak.nl of Eur-Lex.

Woordenboek (Voorbeeld APA-verwijzing)

Wil je een begrip in je scriptie definiëren? Dan kun je bijvoorbeeld de betekenis uit een woordenboek citeren. Een andere optie is om het begrip op te zoeken in een artikel uit een wetenschappelijk tijdschrift en de definitie die de wetenschapper heeft gebruikt te citeren.

Interne bronnen en bedrijfsgegevens (van je stagebedrijf) (Voorbeeld APA-verwijzing)

Wanneer je bij een bedrijf stage loopt dan kun je gebruikmaken van bedrijfsdocumenten en andere interne gegevens. Deze bronnen kun je gebruiken om een beeld te schetsen van het bedrijf en om aan te geven hoe de huidige situatie binnen de organisatie is. Hou er rekening mee dat de gegevens vaak niet voor derden toegankelijk zijn, bijvoorbeeld doordat de gegevens enkel op het intranet staan van het bedrijf. Voor de bronvermelding heeft de APA-stijl hiervoor speciale regels opgesteld.

Verwerken van bronnen

Je bent verplicht om een bron correct te parafraseren of citeren. Ook moet je een juiste bronvermelding toevoegen zodat de lezer de bron terug kan vinden. Doe je dit niet, dan pleeg je plagiaat.

Wat vind jij van dit artikel?
Koen Driessen

Koen heeft zelf meerdere scripties geschreven en is in 2012 samen met Bas en Richard Scribbr gestart. Hier kun je je scriptie laten nakijken door professionele taalkundigen.

1 reactie

Koen Driessen
Koen Driessen (Scribbr-team)
22 december 2014 om 12:38

Ik hoop dat dit artikel je heeft geholpen. Is er nog iets onduidelijk? Ik doe mijn best om vragen en opmerkingen te beantwoorden. :)

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.