Verbindingswoorden

Verbindingswoorden verbinden deelzinnen en zinnen met elkaar en zorgen ervoor dat verbanden duidelijk worden. Is er sprake van een contrast tussen twee zinnen, of vormen twee zinnen een opsomming, of geeft de ene zin een verklaring voor of een toelichting op de andere? Omdat in ieder geschreven werk de schrijver de verbanden op zinsniveau duidelijk moet maken voor zijn lezer, moet de schrijver correct gebruikmaken van verbindingswoorden. Wanneer de schrijver dit niet doet, dan wordt de tekst moeilijk leesbaar en is het voor de lezer onduidelijk welk verband er bestaat tussen twee zinnen. In voorbeeld 1 kun je zien wat er bijvoorbeeld mis kan gaan.

Voorbeeld 1: Gevolg van het verkeerde verbindingswoord.

Negen jaar waren zij al samen, maar zij hielden heel veel van elkaar.

In het voorbeeld geeft ’maar’ een contrast aan, terwijl hier helemaal geen sprake is van een tegenstelling. Daarom moet het zijn:

Voorbeeld 2: Het juiste verbindingswoord.

Negen jaar waren zij al samen, want zij hielden heel veel van elkaar.

Met ‘want’ geef je een reden, een verklaring waarom iets zo is. Zij zijn al negen jaar samen, want ze houden van elkaar.

Om verbindingswoorden correct te kunnen gebruiken, moet je ook goed weten wat je wilt zeggen en wat voor verband er bestaat tussen verschillende zinsdelen en/of zinnen. Hieronder staat een overzicht van een groot aantal verbindingswoorden en van hun functie. Bij ieder verbindingswoord wordt ook een voorbeeld gegeven.

FunctieVerbindingswoordVoorbeeld
Tijd (chronologisch verband) – volgordeToenHij voelde zich niet fit toen hij nog rookte.
EerstIk kom zo, ik ga eerst even naar de winkel.
VervolgensNa zijn taken verricht te hebben, ging hij vervolgens door naar de training.
Ten slotteHet programma was bijna afgelopen. Hij heeft ten slotte nog een laatste truc gedaan.
TerwijlHij jongleerde met vier ballen terwijl hij over een touw liep.
VoordatWij gaan altijd samen naar een restaurant voordat we uitgaan.
NadatWe lichten de resultaten toe nadat we de methode uitgelegd hebben.
DaarnaDe training was zo vermoeiend. Lotte wilde daarna echt niet meer uit.
DaarvoorDe date was geen succes, Lotte had daarvoor te veel knoflook gegeten.
VroegerPiet kan niet meer goed rennen. Vroeger kon hij juist geweldig rennen.
LaterEerst bespreek ik de methode en later ga ik in op de resultaten.
NuEerder besprak ik de conclusies van het onderzoek, nu licht ik de implicaties toe.
TegenwoordigVroeger waren jullie zo gezellig, maar tegenwoordig zijn jullie er nooit meer bij.
DanIk kan niet morgen, dan ga ik namelijk naar Oostenrijk.
Als (zodra)Als hij zijn fiets heeft gemaakt, dan komt hij.
AlIk hoef die term hier niet meer toe te lichten, dat heb ik in hoofdstuk 1 al gedaan.
BijnaHij hoefde niet lang meer te lijden, want hij had bijna de finishlijn bereikt.
WanneerBreng me er alsjeblieft van op de hoogte wanneer je naar Duitsland gaat, dan kan ik daarmee rekening houden.
VoorafgaandVoorafgaand aan de discussie wil ik graag de belangrijkste punten samenvatten.
IntussenHij was intussen al niet meer boos op haar.
OpsommingEnEvelien en Stefan hielden van rekenen en van taal.
OokOok Piet was helemaal dol op rekenen.
BovendienHij was erg moe en hij had bovendien alles al gezien.
VerderIk geef eerst argumenten voor mijn stelling. Verder licht ik de redenen voor dit betoog toe.
EveneensWij zijn het eveneens met jou eens.
Ten eersteTen eerste gaan wij in op de literatuur.
Ten tweede (etc.)Ten tweede schetsen wij de methode die we gebruikt hebben.
DaarnaastDaarnaast willen we informatie geven over de diepvriesman.
Maar ookHij wilde graag naar Marokko, maar ook naar de Filippijnen.
AlsookZij reisde vaak naar Egypte, alsook naar Iran.
TevensIk licht hieronder toe waarom koeien loeien en tevens waarom zij vlekken hebben.
VervolgensIk bespreek eerst de resultaten en vervolgens presenteer ik de conclusie.
Ten slotteNadat de conclusie gegeven is, worden ten slotte de beperkingen toegelicht.
DaarbijIk heb dat aan de hand van een voorbeeld duidelijk gemaakt en daarbij heb ik de definitie toegelicht.
Tot slotTen eerste… en ten tweede…. En tot slot wordt een oplossing bedacht voor het probleem.
Zowel… alsZowel Peter als Hans wilde graag de nieuwe musical bezoeken.
TegenstellingMaarHij wilde graag naar de Olympische winterspelen toe, maar niet naar de zomerspelen.
EchterZe verheugde zich enorm op de reis, ze had de vlucht echter nog niet geboekt.
TochWij nodigen hen nooit uit voor feestjes en toch nodigen zij ons nog ieder jaar uit.
DaarentegenDe mier leeft samen met vele soortgenoten, de hamster daarentegen is een solitair dier.
AnderzijdsEnerzijds wil ik graag naar het festival gaan, en anderzijds niet, omdat ik veel moet doen.
HoewelHoewel wij niet graag door echte jungles wandelen, houden wij wel van een wandeling door een botanische tuin.
NietteminIk weet dat je me niet leuk vindt, niettemin wil ik toch je telefoonnummer graag hebben.
IntegendeelEen financiële crisis zorgt niet voor werkgelegenheid. Integendeel, mensen worden eerder ten tijde van een crisis ontslagen.
In plaats vanHet probleem is dat het bedrijf zich richt op oplossingen voor op de korte termijn in plaats van op oplossingen voor op de lange termijn.
In tegenstelling totIn tegenstelling tot Hans heeft Griet blond haar.
Daar staat tegenoverZij mogen tot elf uur buiten spelen. Daar staat wel tegenover dat ze de afwas iedere dag doen.
DesondanksHaar jurk was helemaal kapot doordat ze gevallen was. Desondanks ging zij wel naar het gala.
VergelijkingZoalsHij lacht precies zoals zijn moeder.
Net alsDe pup gaat net als haar broertje naar puppytraining.
EvenalsEvenals ik, doet zij niet graag de afwas.
In vergelijking metIn vergelijking met zijn vader is hij erg lang.
Hetzelfde alsDeze situatie is hetzelfde als die situatie drie jaar geleden.
Vergeleken metWij zijn erg snel vergeleken met de andere groep.
AlsHij gaat als een kip zonder kop altijd nieuwe avonturen aan.
 Oorzaak – gevolgDoorHij kon door zijn val eerder die morgen niet mee naar de après skihut.
DaardoorZij had maar een zes gemiddeld en werd daardoor niet toegelaten tot die opleiding.
WaardoorIk had een psychisch probleem, waardoor ik toen niet goed functioneerde.
DoordatDoordat hij niet had geleerd, waren zijn cijfers erg slecht.
ZodatWij gebruikten allemaal stiekem spiekbriefjes zodat we goede cijfers haalden.
Te danken aanOnze goede resultaten hadden wij te danken aan hard werk.
Te wijten aanDat jullie zo slecht gepresteerd hebben is te wijten aan jullie eigen laksheid.
Als gevolg vanAls gevolg van de aanrijding, stond er een lange file op de A2.
VanwegeVanwege problemen met het zoeken naar respondenten, kozen wij ervoor om toch een literatuuronderzoek te doen in plaats van een empirisch onderzoek.
Ten gevolge vanTen gevolge van de aardbevingen in Groningen hadden de koeien problemen met slapen.
Doel – middelOm… teHij was goed aan het trainen om uiteindelijk mee te doen aan de Olympische spelen.
OpdatZij hield haar administratie goed bij, opdat zij altijd de juiste papieren kon vinden.
Door middel vanDoor middel van een literatuuronderzoek kunnen wij antwoord geven op de deelvragen.
Met behulp vanIk zal met behulp van het model van Porter kijken hoe het product op de markt ligt.
DaarmeeIk heb mijn excuses gemaakt en daarmee moet de zaak klaar zijn.
DaartoeHij wil graag de presentatie doen en zal zich daartoe richten tot degene die de taken verdeelt.
Met als doelPiet poetst de auto’s iedere dag met als doel dat deze eerder verkocht worden.
Door teZij willen gewicht verliezen door te vasten.
DaarvoorDe atleet wil graag een gouden plak winnen en traint erg hard daarvoor.
TeneindeTeneinde tot Cambridge University toegelaten te worden, studeert zij iedere dag vier uur lang.
 VoorwaardeAlsJe mag pas naar huis als je het huiswerk af hebt.
MitsDe scriptie wordt goedgekeurd, mits deze aan bepaalde voorwaarden voldoet.
WanneerHij wil pas afrijden wanneer hij het schakelen echt onder de knie heeft.
TenzijWe gaan trouwen tenzij onze ouders iets daartegen hebben.
Stel datStel dat ik morgen een miljoen win, dan ga ik op wereldreis.
In het geval datIn het geval dat de antwoorden van de respondenten overeenkomen met de resultaten uit vorig onderzoek, kan geconcludeerd worden dat het onderzoek valide is.
Aangenomen datHij is erg rijk, aangenomen dat hij daadwerkelijk die prijs heeft gewonnen.
IndienEr is ook een vegetarisch menu indien je niet van vlees houdt.
Reden – verklaringWantDe onderzoeker refereert altijd in de tekst aan de bronnen die hij gebruikt, want anders pleegt hij plagiaat.
OmdatGriet gaat morgen niet naar school omdat zij de mazelen heeft.
DaaromHet is nog onduidelijk hoe het probleem zich verder zal ontwikkelen, daarom moet naar dit probleem meer onderzoek gedaan worden.
NamelijkWe hebben het ticket nog niet geboekt. Het is namelijk nog niet zeker of Piet ook mee wil.
ImmersZe gaat deze zomervakantie niet op reis. Ze heeft immers geen geld.
AangezienAangezien wij naar Amsterdam verhuizen, zoeken wij een nieuwe dokter. Uitleg: Aangezien gebruik je meestal niet midden in een zin. ‘Omdat’ is altijd veiliger om te gebruiken.
DusDe fietser heeft geen licht op zijn fiets, dus wordt hij bekeurd.
DaardoorIk heb gisteren mijn been gebroken en kan daardoor morgen niet meetrainen.
(Dat) blijkt uitVrouwen zijn emotioneler dan mannen. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek naar de verschillen tussen mannen en vrouwen.
HieromIk heb smetvrees. Hierom vind ik het niet prettig om mensen een hand te geven.
VanwegeDe Elfstedentocht ging niet door vanwege de staat van het ijs.
Voorbeeld – toelichtingBijvoorbeeldDe honden gedragen zich niet zoals het hoort, zij reageren bijvoorbeeld niet op commando’s.
ZoHij is erg deskundig op het gebied van kwantumfysica. Zo heeft hij vorig jaar hier nog een boek over geschreven.
Ter illustratieHet gedachtegoed van Kant is moeilijk uit te leggen, daarom hebben wij ter illustratie hiervan drie situaties geschetst.
ZoalsIn een ‘normale’ woonkamer staan verschillende meubels, zoals een bank, een tafel en een kast.
Een voorbeeld (hier)vanDe winterspelen in Sotsji waren een groot succes voor Nederland. Een voorbeeld hiervan zijn de Nederlandse schaatsers die de 500m reden.
Dat komt voor bijVerkoudheid is een virus dat voorkomt bij zowel mensen als dieren.
Onder andereDat bedrijf bestrijdt ongedierte, onder andere muizen en wespen.
WaaronderDeze organisatie focust zich op vertaalkwesties, waaronder kwesties omtrent het vertalen van Engelse reclames.
Neem nouNederlandse wetenschappers hebben een grote invloed gehad op het huidige denken. Neem nou een Spinoza en een Erasmus, zij hebben…
Ter verduidelijkingHet probleem is moeilijk te bevatten. Ter verduidelijking heeft de spreker daarom een PowerPoint presentatie gebruikt.
Samenvatting – conclusieSamengevatSamengevat kan gesteld worden dat het bedrijf er goed aan doet social media meer te gebruiken.
KortomHet was de laatste tijd zo stom op die camping en er mankeerde van alles aan de faciliteiten. Kortom, we gaan daar niet meer heen. Uitleg: Wanneer je kortom gebruikt moet je ook iets ‘in het kort’ concluderen.
DusHet is dus zo dat mensen met veel vrienden niet per se gelukkiger zijn dan mensen met weinig vrienden.
Al met alAl met al wijst dit onderzoek uit dat de koala een bedreigde diersoort is.
ConcluderendConcluderend is vast te stellen dat bananen eerst groen zijn en daarna geel worden.
SamenvattendSamenvattend is duidelijk dat die groep mensen anderen discrimineert.
Hieruit volgtHieruit volgt dat mobiele telefoons mateloos populair zijn geworden sinds de jaren negentig.
UiteindelijkUiteindelijk kan gesteld worden dat veel fietsers door rood rijden bij dat kruispunt.
Hieruit kunnen we afleidenHieruit kunnen we afleiden dat er nog meer onderzoek verricht moet worden naar deze kwestie.
Alles bij elkaarAlles bij elkaar stel ik vast dat we vaker samen moeten komen om het probleem op te kunnen lossen.
Met andere woordenMet andere woorden is het derde album van Michael Jackson erg goed. Uitleg: Wanneer je met andere woorden gebruikt, dan vat je iets complex op een eenvoudige manier samen.
DaaromDaarom kan gesteld worden dat dolfijnen zeer intelligente dieren zijn.
SlotsomDe slotsom is dat het ontwerp niet geschikt is voor dat bedrijf.
Alles afwegendAlles afwegend moet ik concluderen dat er geen oplossing is voor dit probleem.
Vandaar datDe eitjes koken. Vandaar dat ik ze van het vuur af haal.
Wat vind jij van dit artikel?
Lou Benders

Lou is Scribbr's Product- en Kwaliteitsmanager. Ze heeft veel ervaring als taaldocent en editor en legt graag uit hoe je academische teksten schrijft.

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen » Trustpilot score van 9.8

6 reacties

Nienke
16 september 2014 22:07

Zijn dit geen signaalwoorden in plaats van verbindingswoorden?

Beantwoorden

Bas Swaen
Bas Swaen (Scribbr-team)
17 september 2014 11:22

Hoi Nienke, met verbindingswoorden en signaalwoorden wordt vaak hetzelfde bedoeld. Ik heb op enkele taalwebsites gekeken en zie dat ze de begrippen als synoniem zien. Op een enkele website kom ik ook tegen dat signaalwoorden de overkoepelende term is voor verwijswoorden en verbindingswoorden.

Beantwoorden

Davien
25 mei 2016 09:08

Super! Het heeft me echt geholpen! Deze site zal ik ook gebruiken voor de examens!

Beantwoorden

wannes
2 oktober 2016 13:40

deze lijst helpt mij echt heel goed bij mijn taak van nederlands

Beantwoorden

Gert Loosen
20 oktober 2016 00:31

De voorbeeldzin met 'echter' is een beetje ongelukkig gekozen:
"Ze verheugde zich enorm op de reis, echter had ze de vlucht nog niet geboekt."
Beter zou zijn:
"Ze verheugde zich enorm op de reis, ze had de vlucht echter nog niet geboekt."

Zie hiervoor http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/236/echter_aan_het_begin_van_de_zin/

Beantwoorden

Lou Benders
Lou Benders (Scribbr-team)
21 oktober 2016 15:23

Hoi Gert,

Daar heb je gelijk in! Die ga ik even aanpassen.
Bedankt! Scherp :).

Groetjes,

Lou

Beantwoorden

Reageer