Voorbeelden van hoofdvragen voor je scriptie

De hoofdvraag is het belangrijkste onderdeel van je scriptie. Bekijk de voorbeelden om een goed beeld te krijgen van wanneer een hoofdvraag goed is of slecht.

Hoofdvraag Goede onderzoeksvraag? Criterium
Hebben jongens of meisjes meer talent voor techniek en speelt opvoeding hierbij een rol? Nee. Dit zijn twee vragen. Stel maar één vraag tegelijk. Ook is de vraag te algemeen en zijn begrippen niet goed gedefinieerd. Onderzoekbaarheid en specificiteit
Wat is de beeldenstorm? Nee. Is een beschrijvende vraag. Meestal te eenvoudig voor een hoofdvraag maar vaak een van je eerste deelvragen.
Wat zijn de specifieke problemen en karakteristieken van verschillende typen zwerfkatten (bijvoorbeeld boerderijkatten, verwilderde katten, zwerfkatten in stedelijke gebieden)? Ja. Is een beschrijvende vraag.
Speelt opvoeding een rol bij de keuze voor een profiel op de middelbare school? Nee. Is een verklarende vraag die met ja/nee beantwoord kan worden. Onderzoekbaarheid
Hoe kan je de tweede wereldoorlog verklaren? Nee. Deze verklarende vraag is niet concreet genoeg. Geen kort en bondig antwoord mogelijk. Onderzoekbaarheid
Met welke soort muziek leveren productiemedewerkers de grootste productiviteit: klassiek, rock of hardcore muziek? Nee. Niet specifiek genoeg en mogelijk te breed. Welke productiemedewerkers? In Nederland? Haalbaarheid en specificiteit
Hoe kan de begeleiding door medewerkers van de GGZ in Den Bosch rondom de seksuele gezondheid van jongeren in de wijk XX verbeterd worden? Ja. Goede ontwerpvraag voor een beroepsgerichte bacheloropleiding.
Hoe kan armoede onder allochtonen in Nederland verminderd worden? Nee. Deze ontwerpvraag is erg breed voor een bachelor of masteronderzoek. Haalbaarheid en specificiteit
Welk effect hebben gewelddadige films op het gedrag van kinderen? Nee. Te breed. Het gedrag moet beter gespecificeerd worden? Haalbaarheid en specificiteit
Welk effect heeft het afnemen van preventieve alcoholcontroles op het aantal mensen die dronken achter het stuur gaan zitten? Ja. Een toetsende vraag.
Als we meer aandacht besteden aan het vroegtijdig signaleren en remediëren van leesachterstanden (groep 3 en 4), ontstaan er dan minder leesachterstanden in groep 4 en 5? Nee. Dit is een voorspellende vraag maar wel te speculatief.

Stel een toetsende vraag: ‘Wat is het effect van het vroegtijdig signaleren en remediëren van leesachterstanden in groep 3 en 4 van de basisschool op de leesachterstanden in groep 4 en 5?

Dit soort vragen komen vaak voor bij wetenschappelijk onderzoek. Dan nog is de vraag erg breed en mogelijk niet haalbaar.

Voor een beroepsgerichte bacheloropleiding kan mogelijk een ontwerpende vraag worden geformuleerd: ‘Hoe kan basisschool de leesachterstanden in groep 4 en 5 verminderen?’

Haalbaarheid en specificiteit

Meer uitleg over de hoofdvraag
of bekijk voorbeelden van de probleemstelling, doelstelling en hoofdvraag samen

Veelgestelde vragen

Wat is een hoofdvraag?

De hoofdvraag is de centrale onderzoeksvraag van je scriptie. Deze stel je op met behulp van de probleemstelling die je weer met behulp van de probleemanalyse hebt opgesteld.

Je beantwoordt de hoofdvraag met behulp van deelvragen of hypothesen, zodat je stap voor stap een antwoord kunt formuleren.

Kan een beschrijvende onderzoeksvraag de hoofdvraag zijn van mijn scriptie?

Ja, maar op voorwaarde dat de onderzoeksvraag complex genoeg is waardoor hiervoor daadwerkelijk een onderzoek nodig is. Dit betekent dat het antwoord op die vraag niet voorhanden mag liggen. Dan heeft het immers geen nut om hier een onderzoek voor uit te voeren.

Hoe bouw ik mijn onderzoeksvragen op?

Je eerste twee deelvragen zijn meestal beschrijvende vragen die je in je theoretisch kader kunt beantwoorden. De volgende deelvragen beantwoord je door middel van analyses in je resultaten. Je hoofdvraag beantwoord je pas in je conclusie

Je deelvragen worden zo in chronologische volgorde (van 1 tot bijvoorbeeld 5) beantwoord. Als je eerst antwoord geeft op deelvraag 3 en daarna pas op 1, dan is de volgorde nog niet logisch.

Zijn mijn onderzoeksvragen goed?

Toets zelf hoe goed je onderzoeksvragen zijn met onderstaande lijst vragen. Alleen als het antwoord ‘ja’ is op iedere vraag, zijn ze waarschijnlijk goed: 

  1. Zijn ze niet te makkelijk en is daadwerkelijk onderzoek nodig om ze te beantwoorden? 
  2. Zijn de vragen afgebakend
  3. Past de soort onderzoeksvraag bij het soort onderzoek dat je wilt doen? 
  4. Is de volgorde van de vragen logisch?  

Heb je steeds ‘ja’ geantwoord? Vraag dan nog aan een of twee medestudenten om feedback en suggesties. Bespreek tot slot je onderzoeksvragen met je begeleider.

Wat vind jij van dit artikel?
Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

1