Wanneer en hoe vat je bronnen samen

Tijdens je onderzoek kom je misschien volledige bronnen, hoofdstukken of paragrafen tegen die relevant en interessant zijn voor je eigen scriptie. In dat geval kun je ervoor kiezen de bron in zijn geheel samen te vatten, in plaats van simpelweg een citaat te gebruiken of een bepaald gedeelte te parafraseren.

Wat is samenvatten?

Een samenvatting is een beknopt maar volledig overzicht van de inhoud van een bron, geschreven in je eigen woorden. Een samenvatting is meestal veel korter dan de tekst waaruit de informatie is overgenomen.

Beschouw een academische samenvatting als een recensie die je leest om snel een beeld te krijgen van de belangrijkste plotpunten, personages en ontknoping. Je doel is om de lezers op een beknopte manier een duidelijk inzicht in de bron te geven.

Na het lezen van een samenvatting zouden de lezers in staat moeten zijn om de informatie die de bron overbrengt goed te begrijpen, zonder belangrijke informatie missen.

Voorbeeld van samenvatten

Voor dit voorbeeld gebruiken we een artikel gepubliceerd door de Volkskrant:

In zijn artikel uit de Volkskrant uit 2019 behandelt Hoving een onderzoek uit het tijdschrift Current Biology, waarin wetenschappers uit Japan en Argentinië een verklaring aandragen voor het aanspoelen van dode, voornamelijk vrouwelijke, pinguïns in Argentinië, Uruguay en Zuid-Brazilië (Yamamoto, Yoda, Blanco, & Quintana, 2019). Dit baanbrekende onderzoek onderzocht middels GPS-zendertjes de zwemroutes en zwemdieptes van vrouwtjes- en mannetjespinguïns. Uit het onderzoek blijkt volgens Hoving dat vrouwtjespinguïns in Noordelijker, sterker vervuild en gevaarlijker water vissen waar minder vis te vangen is en waar zij zelf vaker slachtoffer zijn van bijvangst. De vrouwtjes vissen in deze wateren omdat de wateren minder diep zijn, waardoor ze hun lichaamstemperatuur beter op peil kunnen houden en omdat ze verder worden meegevoerd door de stroming dan mannetjespinguïns, die beter kunnen zwemmen(Hoving, 2019).

Samenvatten versus parafraseren

Een samenvatting is een volledige of gedeeltelijke beschrijving van een bron. Dit is iets anders dan parafraseren: dat houdt in dat je een gedeelte van een tekst in je eigen woorden uitlegt.

Een samenvatting is veel korter dan de oorspronkelijke tekst en bevat alleen de belangrijkste en meest relevante informatie. Een parafrase bevat ongeveer dezelfde informatie als de oorspronkelijke tekst en heeft ongeveer dezelfde lengte als de oorspronkelijke tekst.

Voorbeelden van citeren, parafraseren en samenvatten

Uit de Volkskrant: “Poolse migranten zijn steeds vaker van plan in Nederland te blijven”, 2018
Samengevatte tekst (hele artikel)De resultaten van een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) dat in 2018 in de Volkskrant gepubliceerd is, hebben uitgewezen dat 75% van de 160.000 geregistreerde Poolse expats die in Nederland wonen meer kans heeft op onregelmatige arbeidscontracten, lange werkdagen of handenarbeid. Industrieën zoals de land- en tuinbouw zijn sterk afhankelijk van Poolse staatsburgers, maar 17% leeft in armoede en de gemiddelde Pool verdient een derde minder dan een Nederlander. Uit de enquêteresultaten is gebleken dat 2,3% van de gehele Nederlandse bevolking een bijstandsuitkering heeft, terwijl slechts 1,8% van de Poolse expats dit heeft. Hoewel ze vaak als tweederangsburgers worden behandeld, geven Poolse expats Nederland gemiddeld een 7,1 (de Volkskrant, 2018).
Geciteerde tekst“Driekwart van de Poolse migranten heeft betaald werk, vaak in tijdelijk dienstverband – tegen amper 20 procent van de niet-westerse migranten. Slechts 1,8 procent van de Polen, tegen 2,3 procent van de autochtone Nederlanders, heeft een bijstandsuitkering – wat ook samenhangt met de omstandigheid dat zij pas na een verblijf van vijf jaar in Nederland aanspraak op deze voorziening kunnen maken” (de Volkskrant, 2018, par. 6).
Geparafraseerde tekstPoolse migranten hebben relatief vaak betaald werk. Van de Nederlandse bevolking ontvangt 2,3% een bijstandsuitkering, terwijl slechts 1,8% van de Poolse staatsburgers dit ontvangt (de Volkskrant, 2018, par. 6).

Wanneer samenvatten?

Je kunt een bron het best samenvatten wanneer het overkoepelende idee van die bron zeer relevant is voor je eigen onderzoek.

Wanneer citeren, parafraseren en samenvatten?
Gebruik een citaatWanneer je een perfect geformuleerd tekstgedeelte vindt, dat bestaat uit een paar zinnen of minder.
Parafraseer het oorspronkelijke citaatWanneer je een interessant idee van een alinea of korter vindt dat niet in de oorspronkelijke bewoordingen hoeft te blijven om de informatie op een duidelijke en krachtige manier over te brengen.
Vat een hele studie, hoofdstuk of pagina samenWanneer je een volledige studie, hoofdstuk of pagina(gedeelte) vindt die of dat relevant is voor je eigen onderzoek, met verschillende interessante ideeën waarvan je je lezer op de hoogte wil brengen.

Moet je samenvatten? Vraag jezelf af:

  • Is het volledige idee interessant en relevant voor je studie, maar te lang om te parafraseren of te citeren (dat wil zeggen langer dan een alinea)?
  • Moet de lezer alle informatie begrijpen om je onderzoek te snappen?
  • Heeft de specifieke studie meer dan andere onderzoeken geholpen om je eigen onderzoek te definiëren?

Als je ja antwoordt op een van deze vragen, kun je de bron beter samenvatten dan parafraseren of citeren.

Hoe vat je samen?

Stap 1Lees de gehele tekst zorgvuldig. Een goede samenvatting vereist dat je goed bekend bent met het bronmateriaal, zodat je de belangrijkste punten eruit kunt halen.
Stap 2Identificeer het hoofdthema van de tekst.
Stap 3Stel vast wat de belangrijkste ideeën zijn en bepaal de belangrijkste punten die je eigen samenvatting moet bevatten. Maak aantekeningen als dat nodig is.
Stap 4Herschrijf de belangrijkste punten in je eigen woorden.
Stap 5Herlees je eigen tekst en zorg ervoor dat deze niet te veel lijkt op het origineel. Verander zinsdelen die sterk op het origineel lijken.

Een plagiaatcheck uitvoeren

Wanneer je klaar bent met het schrijven van je scriptie, kun je een plagiaatcheck laten uitvoeren om er zeker van te zijn dat je al je bronnen correct hebt samengevat, geparafraseerd en geciteerd.

Deze gedetailleerde scan van je scriptie zal je waarschuwen als je tekst te veel lijkt op de originele bronnen en stelt je gerust voor de uiterste deadline. Deze laatste controle is met name handig als je verschillende bronnen hebt samengevat.

Checklist: Correct samenvatten

0 / 6

Goed bezig!

Je samenvattingen zijn nu in ieder geval correct. Gebruik ook de andere checklists om je scriptie nog beter te maken.

Alle checklists bekijken Terug naar de checklist samenvatten

Wat vind jij van dit artikel?
Wouter Koekoek

Wouter heeft een Bachelor en Master of Arts. Hij is in 2016 bij het Scribbr-supportteam begonnen en deelt graag zijn kennis over het schrijven van teksten, verwijzen naar bronnen en het opmaken van documenten met studenten.

1 reactie

Wouter Koekoek
Wouter Koekoek (Scribbr-team)
21 januari 2019 om 15:42

Ik hoop dat dit artikel je heeft geholpen. Heb je nog vragen? Ik doe mijn best om ze zo snel mogelijk te beantwoorden. :)

Stel een vraag of reageer.