Op de juiste manier citeren

Citeren is een van de drie methoden om correct gebruik te maken van andermans ideeën. De andere twee methoden zijn parafraseren en samenvatten.

Je kunt citaten bijvoorbeeld gebruiken om concepten te definiëren, bewijsmateriaal aan te voeren of om een argument te ondersteunen.

Wat is een citaat?

Een citaat is het letterlijk kopiëren van andermans woorden. Dit kan een zinsdeel, een zin of een kleine alinea zijn.

Voorbeeld van een citaat:

Volgens de Van Dale is citeren: “een passage uit andermans werk overnemen in een eigen werk, meestal met bronvermelding” (2010, p. 221)

Twee belangrijke aandachtspunten bij het citeren van bronnen zijn:

  • De geciteerde tekst staat tussen aanhalingstekens
  • De originele auteur(s) zijn correct geciteerd in de tekst en literatuurlijst

Hoe je een citaat aanhaalt

Alle directe citaten (en geparafraseerde ideeën) dienen een verwijzing naar de oorspronkelijke bron te bevatten. Als je de bron van citaten niet vermeldt, loop je het risico plagiaat te plegen, wat ernstige gevolgen kan hebben.

De manier waarop je een bron vermeldt, hangt af van de referentiestijl van je scriptie of paper. In veel opleidingen wordt er gebruikgemaakt van de APA-stijl.

Voorbeeld citaat APA

Een bekende voetballer zei altijd: “met elkaar voetballen op een mooie zondagmiddag is het allermooiste wat er is” (Sneijder, 2013, pp. 2-3).

Als je citeert uit een artikel met meerdere auteurs, dan verandert de manier waarop je verwijst enigszins. Als je de APA-stijl gebruikt, kun je onze handleiding volgen over hoe je een bron met meerdere auteurs aanhaalt.

Wat is jouw plagiaatscore?

Check binnen 10 minuten hoeveel plagiaat je scriptie bevat.

  • Plagiaatpercentage + uitgebreid rapport
  • Lijst met alle gevonden bronnen
  • Jouw scriptie komt niet in de database

Doe de check

Drie redenen om te citeren

Citaten gebruik je zo min mogelijk in je scriptie omdat ze de leesbaarheid van je scriptie niet bevorderen. De drie meest voorkomende redenen om toch een citaat te gebruiken zijn:

1. Een citaat gebruiken om een begrip te definiëren

Een citaat kan gebruikt worden als je een definitie van een begrip in je scriptie op wilt nemen.

Voorbeeld

In de 21ste eeuw zijn computergebruikers steeds meer bezorgd over gevaren als identiteitsdiefstal en cybercrime. “Cybercrime is misdaad gepleegd met ICT, gericht op ICT. Dat kan een computer zijn, of een smartphone, een smartwatch of een tablet. Kortom alles waar een processor in zit. Het strafbare feit gebeurt via een van deze middelen. Er zijn verschillende vormen van computercriminaliteit: hacking, DDoS-aanvallen, ransomware, virussen, malware, enzovoort” (Politie.nl, 2018).

2. Je kunt een citaat gebruiken omdat parafraseren de kwaliteit van de oorspronkelijke tekst of het idee zou verminderen

Je kunt overwegen een citaat te gebruiken als een auteur een gedachte zo mooi, bondig, krachtig etc. heeft beschreven, dat een parafrase de kwaliteit van de oorspronkelijke tekst of het idee zou verminderen.

Voorbeeld

Migratieverdragen en het terugdringen van migratie zijn belangrijke onderwerpen in de politiek van de 21ste eeuw. Peter Rodrigues, hoogleraar immigratierecht aan de Universiteit Leiden zegt het volgende over het schenden van verdragsbepalingen: “Je kan het ook een tijdje volhouden Europese regels te overtreden, zoals in de zaak-Chakroun. Je kunt even uit de pas lopen, totdat je wordt ingelopen door bij het Europese Hof aangespannen procedures. Zolang je maar binnen de grenzen van het systeem blijft” (De Volkskrant, 2010).

3. Je kunt een citaat gebruiken om bewijsmateriaal te leveren of een argument te ondersteunen

Citaten kunnen ook gebruikt worden als bewijs van een stelling of ter ondersteuning van een argument. Zorg er dan voor dat een citaat goed ingeleid wordt en dat je een citaat niet uit zijn verband rukt door bijvoorbeeld een klein gedeelte te citeren wat jouw onderzoek ondersteunt, terwijl de rest van de bron je onderzoek tegenspreekt.

Voorbeeld

In het boek Nooit meer slapen beschrijft Alfred Issendorf hoe zijn familie hem nooit zal kunnen begrijpen: “Ik kijk haar aan, machteloos. Zij kan het niet helpen. Zij is dom. Hemel. Wat bedoelt ze met hemel? Ze zou gaan stotteren als ik haar vroeg wat ze zich daarbij voorstelt. Ik kijk ook naar mijn moeder. Ik zal haar nooit kunnen uitleggen waarom ik verdrietig ben” (Hermans, 1974, p. 250).

Hoe lang mag een citaat zijn?

Met het gebruik van citaten laat je geen originele (eigen) ideeën zien, dus probeer citaten zo kort mogelijk te houden, bij voorkeur niet langer dan een paar zinnen.

Om academisch te schrijven, is het beter om spaarzaam te zijn met citaten, maar er zijn geen specifieke richtlijn wat betreft een minimum- of maximumaantal woorden.

Een citaat van meer dan 40 woorden wordt als lang beschouwd. In dit geval is het meestal beter om de informatie samen te vatten in plaats van te citeren.

Een citaat inkorten

Je kunt een citaat ook inkorten, bijvoorbeeld door een overbodig of irrelevant deel van een citaat te vervangen door het beletselteken (…). Als je een citaat verkort, let dan op dat je het niet uit de context haalt. Gebruik geen ingekort citaat van een bron die voor de rest in tegenspraak is of niet overeenkomt met wat je duidelijk wil maken.

Oorspronkelijk citaat

Terwijl sommige genetici de theorie van één massale uittocht uit Afrika ongeveer 60.000 jaar geleden verkiezen, is de directeur van paleoantropologie aan de Universiteit van Tubingen, Katerina Harvati, een van de velen die pleit voor meerdere migraties: “Our previous work found that multiple dispersals, with the first one being older than the 50,000 to 70,000 migration, are most compatible with the pattern of both cranial and genetic variation observed among people today” (Boissoneault, 2018).

Voorbeeld verkort citaat

Terwijl sommige genetici de theorie van één massale uittocht uit Afrika ongeveer 60.000 jaar geleden verkiezen, is de directeur van paleoantropologie aan de Universiteit van Tubingen, Katerina Harvati, een van de velen die pleit voor meerdere migraties: “Our previous work found that multiple dispersals are most compatible with the pattern of both cranial and genetic variation observed among people today” (Boissoneault, 2018).

Het verkorte citaat is beknopter, maar behoudt de oorspronkelijke boodschap.

Woorden aan een citaat toevoegen

Soms is het nodig om iets aan een citaat toe te voegen. Dit doe je alleen wanneer het oorspronkelijke citaat duidelijk een woord mist dat er wel zou moeten zijn.

Oorspronkelijk citaat

Terwijl sommige genetici de theorie van één massale uittocht uit Afrika ongeveer 60.000 jaar geleden verkiezen, is de directeur van paleoantropologie aan de Universiteit van Tubingen, Katerina Harvati, een van de velen die pleit voor meerdere migraties: “Our previous work found that multiple dispersals, with the first one being older than the 50,000 to 70,000 migration, are most compatible with the pattern of both cranial and genetic variation observed among people today” (Boissoneault, 2018).

Voorbeeld woorden toevoegen

Terwijl sommige genetici de theorie van één massale uittocht uit Afrika ongeveer 60.000 jaar geleden verkiezen, is de directeur van paleoantropologie aan de Universiteit van Tubingen, Katerina Harvati, een van de velen die pleit voor meerdere migraties: “Our previous work found that multiple dispersals, with the first one being older than the 50,000 to 70,000 [years-ago] migration, are most compatible with the pattern of both cranial and genetic variation observed among people today” (Boissoneault, 2018).

In dit geval is [years-ago] toegevoegd. De spreker vergat dit namelijk te noemen, maar de lezer heeft de aanvullende woorden nodig om de zin te begrijpen.

Een blokcitaat gebruiken

Als je een langer citaat hebt gevonden dat in zijn geheel van groot belang is en niet geparafraseerd of verkort kan worden, moet je dit opmaken als een blok ingesprongen tekst, een zogenaamd blokcitaat. Dit komt het meest voor in onderzoek naar literatuur en poëzie, waarbij een gedetailleerde analyse van de oorspronkelijke tekst nodig is en je lezers voorbeelden moeten zien.

Voor APA geldt dat je blokcitaten gebruikt bij citaten van meer dan 40 woorden.

Voorbeeld van een blokcitaat (APA-stijl)

Tolkien is voorstander van het gebruik van lange zinnen en gedetailleerde beschrijvingen die de lezer meenemen in de fantasiewereld die hij heeft gecreëerd. In sommige gevallen zijn de zinnen van Tolkien inderdaad zo lang dat ze een eigen alinea vormen:

Tot het einde van zijn dagen kon Bilbo zich niet herinneren hoe hij buiten kwam, zonder hoed, een wandelstok of geld, zonder al die dingen die hij gewoonlijk meenam als hij uitging; zijn tweede ontbijt half opgegeten en helemaal onafgewassen; Gandalf zijn sleutels in de hand drukte en zo snel zijn harige voeten hem door het laantje dragen konden, langs de Molen, over Het Water en zo nog wel een hele mijl of nog verder rende. (Tolkien, 1937, p. 16)

Hoeveel citaten je zou moeten gebruiken

Aangezien het gebruik van een groot aantal citaten de leesbaarheid van je scriptie niet bevordert, is het verstandig het aantal citaten te beperken. Bovendien kun je lui overkomen als je te veel citaten gebruikt. Dan lijkt het alsof je de bron niet goed begrijpt of niet de volledige tekst hebt gelezen.

Wij adviseren je om te streven naar 5% of minder citaten in je scriptie. Daarom moet je het gebruik van citaten beperken en ze alleen gebruiken als het nodig is.

Het onderwerp van je onderzoek heeft ook invloed op het aantal citaten dat je gebruikt. Er zijn bijvoorbeeld meer citaten nodig in een kwalitatief onderzoek dan in kwantitatief onderzoek, dat meestal meer gericht is op samenvatten of experimenten en resultaten.

Bij twijfel kun je bij je onderwijsinstelling nagaan of je een bepaald maximumpercentage citaten aan moet houden in je scriptie.

Leestekens

De volgorden van de leestekens is van belang wanneer je citeert. Hier zijn drie regels voor.

Checklist: Correct citeren

0 / 8

Goed bezig!

Je samenvattingen zijn nu in ieder geval correct. Gebruik ook de andere checklists om je scriptie nog beter te maken.

Alle checklists bekijken Terug naar de citatenchecklist
Wat vind jij van dit artikel?
Wouter Koekoek

Wouter heeft een Bachelor en Master of Arts. Hij is in 2016 bij het Scribbr-supportteam begonnen en deelt graag zijn kennis over het schrijven van teksten, verwijzen naar bronnen en het opmaken van documenten met studenten.

1 reactie

Wouter Koekoek
Wouter Koekoek (Scribbr-team)
12 december 2018 17:10

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Zit je nog met een vraag? Laat een reactie achter en ik kom zo snel mogelijk bij je terug.

Stel een vraag of reageer.