Op de juiste manier citeren

Citeren is een van de drie methoden om correct gebruik te maken van andermans ideeën. De andere twee methoden zijn parafraseren en samenvatten. Je kunt citaten bijvoorbeeld gebruiken om concepten te definiëren, bewijsmateriaal aan te voeren of om een argument te ondersteunen.

Citeren is het letterlijk kopiëren van andermans woorden. Dit kan een zinsdeel, een zin of een alinea zijn. Hierbij is het belangrijk dat je de geciteerde tekst tussen aanhalingstekens plaatst en dat je de originele auteur(s) correct citeert in de tekst en in de literatuurlijst.

Voorbeeld: Een citaat
Volgens Van Dale is citeren: “een passage uit andermans werk overnemen in een eigen werk, meestal met bronvermelding” (2021, p. 221)

Verwijzen naar een citaat

Alle directe citaten (en geparafraseerde ideeën) dienen een verwijzing naar de oorspronkelijke bron te bevatten. Als je de bron van citaten niet vermeldt, pleeg je (onbedoeld) plagiaat. Dit kan ernstige gevolgen hebben.

De manier waarop je een bron vermeldt, hangt af van de referentiestijl van je scriptie of paper. In veel opleidingen wordt gebruikgemaakt van de APA-stijl.

Voorbeeld: Citaat APA
“Slaap is van groot belang voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid” (Meerlo & Havekes, 2021).

Het format voor de verwijzing bij een citaat hangt af van het aantal auteurs. Als je de APA-stijl richtlijnen volgt, kun je onze gratis te downloaden APA-handleiding met voorbeelden gebruiken.

Drie redenen om te citeren

Citaten gebruik je zo min mogelijk in je scriptie, omdat ze de leesbaarheid van je scriptie niet bevorderen. Ook is het beter om je eigen stem dominant te laten zijn in je onderzoek en daarom niet te veel letterlijk over te nemen. De drie meest belangrijke redenen om toch een citaat te gebruiken, zijn:

1. Een citaat gebruiken om een begrip te definiëren

Je kunt een citaat gebruiken als je de definitie van een begrip wilt opnemen in je scriptie.

Voorbeeld: Begrip definiëren
Flankpijn kan worden gedefinieerd als “pijn tussen de ribbenboog en de bekkenkam” (Vrooman & Van Balken, 2021, p. 12).

2. Je kunt een citaat gebruiken omdat parafraseren de kwaliteit van de oorspronkelijke tekst of het idee zou verminderen

Je kunt overwegen een citaat te gebruiken als een auteur een gedachte zo mooi, bondig of krachtig heeft beschreven dat een parafrase de kwaliteit van de oorspronkelijke tekst of het idee zou verminderen.

Voorbeeld: Citeren in plaats van parafraseren
Trainee Ahmed Yassine werkte als freelance journalist, maar maakte de overstap naar het onderwijs. Over zijn beweegredenen voor de overstap zegt hij het volgende: “Veel 1-op-1 contact hebben, met de jeugd bezig zijn, en echt een relatie kunnen opbouwen met mensen, dat vind ik belangrijk” (Saidi, 2021).

3. Je kunt een citaat gebruiken om bewijsmateriaal te leveren of een argument te ondersteunen

Citaten kunnen ook worden ingezet als bewijs van een stelling of ter ondersteuning van een argument. Zorg er dan voor dat een citaat goed wordt ingeleid en dat je een citaat niet in de verkeerde context plaatst door bijvoorbeeld een klein gedeelte te citeren dat jouw onderzoek ondersteunt, terwijl de rest van de bron je onderzoek tegenspreekt.

Voorbeeld: Citaat ter ondersteuning
Veel hoogleraren hebben een voorkeur voor onderwijs in het Engels. Zo stelt hoogleraar Dierenwelzijn en Proefdierkunde Alexa Joseph in haar essay: “Onderwijs in het Engels bereidt studenten beter voor op een toekomst in het Engels-georiënteerde wetenschappelijke veld” (p. 3).

Wat is jouw plagiaatscore?

Check binnen 10 minuten hoeveel plagiaat je scriptie bevat.

  • Plagiaatpercentage + uitgebreid rapport
  • Lijst met alle gevonden bronnen
  • Jouw scriptie komt niet in de database

Doe de check

Hoe lang mag een citaat zijn?

Met het gebruik van citaten laat je geen originele (eigen) ideeën zien, dus probeer citaten zo kort mogelijk te houden, bij voorkeur niet langer dan een paar zinnen. Een citaat van meer dan 40 woorden wordt bijvoorbeeld al als lang beschouwd. Meestal kun je de informatie dan beter samenvatten in plaats van citeren.

Toch zijn er geen bindende richtlijnen voor het minium- of maximumaantal woorden voor een citaat.

Een citaat inkorten

Je kunt een citaat ook inkorten, bijvoorbeeld door een overbodig of irrelevant deel van een citaat te vervangen door het beletselteken (). Als je een citaat inkort, mag je het niet uit de context halen. Gebruik geen ingekort citaat van een bron die voor de rest in tegenspraak is of niet overeenkomt met wat je duidelijk wilt maken.

Voorbeeld: Citaat inkorten
Oorspronkelijk citaat

De meeste taalwetenschappers zijn het erover eens dat stotteren wordt veroorzaakt door een communicatieprobleem tussen de hersenen en de spieren die nodig zijn om te spreken. Melodischer spreken kan een uitkomst bieden. Zo stelt taal- en spraakpathologe Huyên Luong: “Bij mensen die stotteren reageert een spier te vroeg of te laat op het signaal uit de hersenen. Hierdoor ontstaat een soort storinkje, waardoor de spreker hapert voordat het geplande woord of de geplande klank kan worden uitgesproken, wat veel sprekers als vervelend ervaren. Een therapievorm waarbij mensen die stotteren wordt aangeleerd om ritmischer en melodischer te spreken, lijkt uitkomst te bieden” (p. 10).

Ingekort citaat

De meeste taalwetenschappers zijn het erover eens dat stotteren wordt veroorzaakt door een communicatieprobleem tussen de hersenen en de spieren die nodig zijn om te spreken. Melodischer spreken kan een uitkomst bieden. Zo stelt taal- en spraakpathologe Huyên Luong: “Bij mensen die stotteren reageert een spier te vroeg of te laat op het signaal uit de hersenen. Hierdoor ontstaat een soort storinkje wat veel sprekers als vervelend ervaren. Een therapievorm waarbij mensen die stotteren wordt aangeleerd om ritmischer en melodischer te spreken, lijkt uitkomst te bieden” (p. 10).

Het verkorte citaat is beknopter, maar behoudt de oorspronkelijke boodschap.

Woorden aan een citaat toevoegen

Soms is het nodig om iets aan een citaat toe te voegen. Dit doe je alleen wanneer het oorspronkelijke citaat duidelijk een woord mist dat er wel zou moeten zijn.

Voorbeeld: Woorden toevoegen aan citaat
Oorspronkelijk citaat

De meeste taalwetenschappers zijn het erover eens dat stotteren wordt veroorzaakt door een communicatieprobleem. Melodischer spreken kan een uitkomst bieden. Zo stelt taal- en spraakpathologe Huyên Luong: “Bij mensen die stotteren reageert een spier te vroeg of te laat op het signaal. Hierdoor ontstaat een soort storinkje, waardoor de spreker hapert voordat het geplande woord of de geplande klank kan worden uitgesproken, wat veel sprekers als vervelend ervaren. Een therapievorm waarbij mensen die stotteren wordt aangeleerd om ritmischer en melodischer te spreken, lijkt uitkomst te bieden” (p. 10).

Uitgebreid citaat

De meeste taalwetenschappers zijn het erover eens dat stotteren wordt veroorzaakt door een communicatieprobleem. Melodischer spreken kan een uitkomst bieden. Zo stelt taal- en spraakpathologe Huyên Luong: “Bij mensen die stotteren reageert een spier te vroeg of te laat op het signaal [uit de hersenen]. Hierdoor ontstaat een soort storinkje, waardoor de spreker hapert voordat het geplande woord of de geplande klank kan worden uitgesproken, wat veel sprekers als vervelend ervaren. Een therapievorm waarbij mensen die stotteren wordt aangeleerd om ritmischer en melodischer te spreken, lijkt uitkomst te bieden” (p. 10).

In dit geval is [uit de hersenen] toegevoegd. Eerder in de tekst bleek al dat het ging over een communicatieprobleem tussen de hersenen en spieren, maar iemand die alleen dit citaat leest, kon dat niet weten. De lezer heeft de aanvullende woorden nodig om de zin te begrijpen.

Een blokcitaat gebruiken

Als je een langer citaat hebt gevonden dat in zijn geheel van groot belang is en niet geparafraseerd of verkort kan worden, moet je dit opmaken als een blok ingesprongen tekst. Dit heet een blokcitaat. Dit komt het vaakst voor in onderzoek naar literatuur en poëzie, waarbij een gedetailleerde analyse van de oorspronkelijke tekst nodig is en je je lezers voorbeelden moet laten zien.

Voor APA geldt dat je blokcitaten gebruikt bij citaten van meer dan 40 woorden.

Voorbeeld: Blokcitaat (APA-stijl)
Tolkien is voorstander van het gebruik van lange zinnen en gedetailleerde beschrijvingen die de lezer meenemen in de fantasiewereld die hij heeft gecreëerd. In sommige gevallen zijn de zinnen van Tolkien inderdaad zo lang dat ze een eigen alinea vormen:

Tot het einde van zijn dagen kon Bilbo zich niet herinneren hoe hij buiten kwam, zonder hoed, een wandelstok of geld, zonder al die dingen die hij gewoonlijk meenam als hij uitging; zijn tweede ontbijt half opgegeten en helemaal onafgewassen; Gandalf zijn sleutels in de hand drukte en zo snel zijn harige voeten hem door het laantje dragen konden, langs de Molen, over Het Water en zo nog wel een hele mijl of nog verder rende. (Tolkien, 1937, p. 16)

Hoeveel citaten je zou moeten gebruiken

Aangezien het gebruik van een groot aantal citaten de leesbaarheid van je scriptie niet bevordert, is het verstandig het aantal citaten te beperken. Als je veel citaten gebruikt, kan het overkomen alsof

  • je de bron niet goed begrijpt;
  • je niet de volledige tekst hebt gelezen;
  • je niet de tijd wilt nemen om de bron te parafraseren.

Wij adviseren je om maximaal 5% van je tekst uit citaten te laten bestaan (met uitzondering van bijvoorbeeld literaire analyses). Daarom moet je het gebruik van citaten beperken en ze alleen gebruiken als ze nodig zijn.

Het onderwerp van je onderzoek heeft ook invloed op het aantal citaten dat je gebruikt. Er zijn over het algemeen meer citaten nodig in een kwalitatief onderzoek dan in kwantitatief onderzoek, zeker als je interviews hebt gebruikt.

Bij twijfel kun je bij je onderwijsinstelling nagaan of er een maximumpercentage wordt gehanteerd voor het gebruik van citaten in je scriptie.

Leestekens

De volgorde van de leestekens is van belang wanneer je citeert. Hier zijn drie regels voor. Bij de APA-stijl komt de punt altijd achter het leesteken en de verwijzing, behalve bij een citaat van meer dan 40 woorden.

Checklist: Correct citeren

0 / 8

Goed bezig!

Je citaten zijn nu correct! Gebruik ook de andere checklists om je scriptie nog beter te maken.

Alle checklists bekijken Terug naar de citatenchecklist

Video over citeren

Wil je nog meer weten over citeren? Bekijk onze video!

Wat vind jij van dit artikel?
Wouter Koekoek

Wouter heeft een Bachelor en Master of Arts. Hij is in 2016 bij het Scribbr-supportteam begonnen en deelt graag zijn kennis over het schrijven van teksten, verwijzen naar bronnen en het opmaken van documenten met studenten.

4 reacties

ALJ
1 juli 2020 om 18:14

Beste lezer,

Ik gebruik een onderzoek als bron voor mijn onderzoek. In dat onderzoek staat een quote van een respondent, die ik graag in mijn inleiding wil gebruiken. Kan ik deze quote gewoon overnemen? Met de juiste verwijzing naar het onderzoek waaruit ik het gehaald heb?

BVD!

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
1 juli 2020 om 20:40

Hoi!

Ja, dat kan zeker. :)
Voor de volledigheid kun je in je lopende tekst wel beschrijven dat het gaat om een quote van een respondent.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

dario
23 april 2020 om 10:42

Op welke wijze dienen citaten uit eigen afgenomen interviews te worden verwerkt in het hoofdstuk analyse van kwalitatief onderzoek?

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
23 april 2020 om 11:19

Hoi Dario,

Je benoemt deze als "persoonlijke communicatie" in je tekst als je het interviewtranscript niet hebt opgenomen in de bijlagen, anders verwijs je naar de betreffende bijlage.
Het artikel over het verwerken van interviews en het citeervoorbeeld kunnen je hierbij helpen.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.