Soorten plagiaat: 5 vormen (met voorbeelden)

Voor alle soorten plagiaat geldt dat je gebruikmaakt van iemand anders’ werk of ideeën zonder een correcte verwijzing toe te voegen en/of op een goede manier te parafraseren of citeren.

Dit zijn de meest voorkomende soorten plagiaat:

  • Global plagiaat (clone) is een vorm van plagiaat waarbij de gehele tekst wordt overgenomen en wordt ingeleverd onder een andere naam.
  • Verbatim plagiaat is een vorm waarbij hele delen van één tekst worden gekopieerd en geplakt in een nieuwe tekst.
  • Parafraseerplagiaat vindt plaats als iemand anders’ ideeën op onjuiste wijze en/of zonder bronvermelding worden geherformuleerd.
  • Patchwork-plagiaat betekent dat iemand delen van verschillende bronnen kopieert en samenvoegt tot een nieuwe tekst.
  • Zelfplagiaat houdt in dat je je eigen eerdere werk recyclet.

Officieel is zelfplagiaat geen officiële vorm van plagiaat, omdat je hierbij niet het werk van anderen misbruikt. We behandelen deze vorm toch in dit artikel, omdat zelfplagiaat vaak voorkomt en onderwijsinstellingen hierop controleren.

1. Global plagiaat (clone)

Bij global plagiaat lever je het werk van iemand anders in onder je eigen naam. Dit kan betekenen dat je iemand anders jouw opdracht laat maken (ghostwriting) of dat je een tekst die je online vindt zelf inlevert.

Aangezien je heel bewust liegt over het auteurschap, is dit een van de meest serieuze vormen van plagiaat. De gevolgen zijn vaak ernstig. Zo kan een onderwijsinstelling je permanent schorsen.

Origineel

Auteur: Pritha Bhandari

Datum: 15 september 2021

Een steekproef is de specifieke subgroep die je daadwerkelijk onderzoekt en waarvoor je data verzamelt. De steekproef is altijd kleiner dan de populatie zelf, omdat je maar een deel van de populatie onderzoekt.

Bij wetenschappelijk onderzoek bestaat een populatie niet altijd uit mensen. Een populatie kan namelijk ook bestaan uit objecten, gebeurtenissen, organisaties, landen, diersoorten, organismen, et cetera.

Ingeleverd (clone)

Auteur: Thom Beukelaer

Datum: 15 oktober 2021

Een steekproef is de specifieke subgroep die je daadwerkelijk onderzoekt en waarvoor je data verzamelt. De steekproef is altijd kleiner dan de populatie zelf, omdat je maar een deel van de populatie onderzoekt.

Bij wetenschappelijk onderzoek bestaat een populatie niet altijd uit mensen. Een populatie kan namelijk ook bestaan uit objecten, gebeurtenissen, organisaties, landen, diersoorten, organismen, et cetera.

2. Verbatim plagiaat (kopiëren en plakken)

Bij verbatim plagiaat (wat ook wel direct plagiaat wordt genoemd), kopieer en plak je tekst uit een andere bron in je eigen tekst, zonder een bronvermelding toe te voegen. Ook geef je niet aan dat je delen geciteerd hebt.

Als de structuur en het grootste deel van de woorden overeenkomen met het origineel, is er sprake van verbatim plagiaat, zelfs als je een paar woorden weghaalt of verandert.

Origineel

De manier waarop en de mate waarin je je onafhankelijke variabele manipuleert kan een invloed hebben op de externe validiteit (de mate waarin je je resultaten kunt generaliseren naar een grotere of andere populatie).

Het is eerst van belang om te bepalen welk meetniveau je je variabelen wilt toekennen. Soms wordt het meetniveau al bepaald door het type variabele (zoals bij het type voorleesmethode), maar meestal moet je zelf een keuze maken.

Ingeleverd (verbatim)

Je onderzoeksdesign is erg belangrijk. De manier waarop en de mate waarin je je onafhankelijke variabele manipuleert kan een effect hebben op de externe validiteit (de mate waarin je je resultaten kunt generaliseren naar een grotere of andere populatie).

Het is eerst van belang om te bepalen welk meetniveau je je variabelen wilt toekennen. Soms wordt het meetniveau al bepaald door het soort variabele (zoals bij het type voorleesmethode), maar meestal moet je zelf een keuze maken. Het is verstandig om een zo hoog mogelijk meetniveau te kiezen.

3. Parafraseerplagiaat (paraphrasing plagiarism)

Als je parafraseert, zet je een stukje tekst in je eigen woorden. Dit is toegestaan, mits je een volledige en correcte bronvermelding toevoegt.

Het wordt pas plagiaat als je de ideeën en woorden zo herschrijft alsof het je eigen ideeën zijn, zonder aan te geven dat deze van iemand anders zijn. Ook het vertalen van een stuk tekst zonder bronvermelding toe te voegen, valt onder parafraseerplagiaat.

Origineel

Ga in op het praktisch verloop van het onderzoek naar aanleiding van je onderzoeksopzet. Je kunt hierbij bijvoorbeeld beschrijven of voldoende mensen gereageerd hebben op je enquêteverzoek, hoeveel het er waren, hoeveel mensen je hebt geïnterviewd, wanneer verzadiging optrad en of je alle benodigde literatuur hebt kunnen vinden.

Focus hierbij op de rol van de onderzoeker en de onderzoekssituatie. Mocht de kwaliteit van de diepte-interviews negatief beïnvloed zijn door bijvoorbeeld geluidsoverlast, dan kun je dat hier aangeven.

Ingeleverd (geparafraseerd)

Vertel over het daadwerkelijke verloop van het onderzoek op basis van je onderzoeksplan. Zo kun je aangeven of genoeg mensen hebben gereageerd op je deelnameverzoek, hoeveel mensen meededen, hoeveel je er hebt geïnterviewd, wanneer sprake was van verzadiging en of je alle literatuur hebt gevonden.

Besteed hierbij aandacht aan de rol van de onderzoeker en de onderzoeksomstandigheden. Mocht de kwaliteit van de diepte-interviews verminderd zijn door bijvoorbeeld geluidsoverlast, dan kun je dat hier vermelden.

4. Patchwork-plagiaat (samenvoegen van bronnen)

Patchwork-plagiaat wordt ook wel mozaïekplagiaat genoemd. Hierbij worden zinnen, alinea’s en ideeën van verschillende onderzoeken gekopieerd en samengevoegd om een nieuwe tekst te maken.

Vaak worden de stukken tekst uit de verschillende bronnen aan elkaar geschreven door zelf enkele woorden toe te voegen of te veranderen.

Dit type plagiaat kost meer moeite, maar goede plagiaatcheckers kunnen ook deze vorm van plagiaat eenvoudig detecteren.

Origineel
Bron 1
Je schrijft je methoden doorgaans in de onvoltooid verleden tijd (de doelgroep was) en in de voltooid tegenwoordige tijd (de data zijn geanalyseerd).
Bron 2
De methodologie in een scriptie van ongeveer 15.000 woorden beslaat meestal circa 800 tot 2000 woorden. De lengte hangt sterk af van het type onderzoek.
Bron 3
Beschrijf de kenmerken van de data die je hebt verzameld. Dit zijn je inclusie- en exclusiecriteria.
Ingeleverd (patchwork)
Je schrijft je methoden doorgaans in de onvoltooid verleden tijd (de doelgroep was) en in de voltooid tegenwoordige tijd (de data zijn geanalyseerd). Verder beslaat de methodologie in een scriptie van ongeveer 15.000 woorden meestal circa 800 tot 2000 woorden. Beschrijf de kenmerken van de data die je hebt verzameld en geef hierbij ook expliciet aan wat je wel hebt meegenomen in je dataset en wat niet.

5. Zelfplagiaat

Zelfplagiaat kan worden gedefinieerd als het hergebruiken van teksten die je al eerder hebt geschreven en ingeleverd. Een voorbeeld hiervan is een tekst die je hebt ingeleverd voor een vak nogmaals inleveren voor een ander vak. Zonder expliciete toestemming of vrijstelling wordt dit altijd gezien als zelfplagiaat, omdat je maar één keer werk hebt geleverd voor dubbele credits.

Zelfplagiaat kan ook optreden als je ideeën, zinnen of data gebruikt die afkomstig zijn uit een eerdere opdracht. Het is niet verboden om eerder materiaal opnieuw te gebruiken, maar je dient wel een correcte bronvermelding toe te voegen om de herkomst duidelijk te maken.

Onbedoeld plagiaat voorkomen

Global plagiaat is altijd bewust, maar de meeste vormen van plagiaat kunnen ook per ongeluk worden gepleegd. Onbedoeld plagiaat wordt vaak veroorzaakt door fouten in bronvermeldingen of door verkeerd parafraseren en citeren.

Fouten in bronvermeldingen

Zorg ervoor dat je altijd een goede bronvermelding toevoegt, zodat je niet per ongeluk plagiaat pleegt. Iedere keer dat je informatie uit een andere bron gebruikt, voeg je twee dingen toe aan de tekst:

  • Een verwijzing in de tekst die vaak bestaat uit de auteursnaam en het publicatiejaar.
  • Een volledige bronvermelding in de literatuurlijst waarmee lezers de bron zelf kunnen vinden.

De vorm van de verwijzing en bronvermelding hangen af van de referentiestijl die je gebruikt. Voor de APA-stijl en MLA-stijl kun je Scribbrs gratis APA Generator of MLA Generator gebruiken.

Parafraseren

Parafraseren is het weergeven van andermans ideeën en onderzoek in je eigen woorden. Hierbij voeg je altijd een correcte bronvermelding toe. De originele tekst gebruiken en enkele woorden aanpassen valt niet onder parafraseren, ook niet als je een bronvermelding toevoegt. In dat geval is er nog steeds sprake van plagiaat, omdat de tekst te sterk op het origineel lijkt. In dat geval kun je beter voor een citaat kiezen.

Citeren

Citeren is het letterlijk overnemen van enkele woorden of zinnen. Om aan te geven dat het niet je eigen formulering is, gebruik je meestal dubbele aanhalingstekens (en een bronvermelding). Ook hierbij is de vorm afhankelijk van de referentiestijl.

Citeren komt minder vaak voor dan parafraseren, omdat het belangrijk is dat je eigen stem dominant is in je werk. Je gebruikt alleen een citaat als je denkt dat de letterlijke woorden van de auteur de lading het beste dekken, bijvoorbeeld als je een term wilt definiëren.

Scribbrs Plagiaat Checker en Own Sources Checker

Voorkom plagiaat en controleer nu je document op originaliteit met Scribbrs Plagiaat Checker, speciaal voor studenten en academici. Hiermee vergelijk je inhoud van je document met de database van Turnitin, waardoor je ook overeenkomsten met wetenschappelijke publicaties kunt vinden.

Ook kun je ervoor kiezen om je document te vergelijken met je eigen bronnen door Scribbrs Own Sources Checker te gebruiken. Hiermee voorkom je zelfplagiaat.

Video met nog meer voorbeelden van plagiaat

Wil je nog meer leren over verschillende vormen van plagiaat? Bekijk onze video met voorbeelden!

Veelgestelde vragen

Wat is plagiaat?

Plagiaat is het bedoeld of onbedoeld presenteren van andermans werk of ideeën als je eigen werk of ideeën. Plagiaat is daarmee een schending van het intellectuele eigendom van een ander en kan ernstige gevolgen hebben.

Het is belangrijk dat je je bronnen goed bijhoudt en dat je de juiste bronvermeldingen toevoegt om plagiaat te voorkomen.

Welke soorten plagiaat zijn er?

Over het algemeen genomen zijn er vier soorten plagiaat:

  • Een bron of idee (gedeeltelijk) overnemen zonder (correcte) bronvermelding, waarbij de tekst niet wordt aangepast.
  • Een bron of idee (gedeeltelijk) overnemen zonder (correcte) bronvermelding, waarbij de tekst een beetje wordt aangepast.
  • Per ongeluk een bronvermelding of verwijzing vergeten (onbedoeld plagiaat).
  • Verkeerd citeren of parafraseren.

Zelfplagiaat is officieel geen vorm van plagiaat, omdat je gebruikmaakt van je eigen teksten in plaats van die van anderen.

Wat is clone plagiaat?

Clone plagiaat (ook wel global plagiarism genoemd) betekent dat je iemand anders werk kopieert en inlevert onder je eigen naam. Dit is een van de meest ernstige gevallen van plagiaat, omdat je opzettelijk liegt over het auteurschap van een tekst.

Wat zijn voorbeelden van plagiaat?

Voorbeelden van plagiaat zijn:

  • Informatie uit een andere bron kopiëren en plakken in je eigen scriptie
  • Uit een bron citeren zonder een bronvermelding toe te voegen
  • Parafraseren zonder daadwerkelijk je eigen woorden te gebruiken (te dicht bij het origineel blijven)
  • Doen alsof een idee van iemand anders jouw eigen idee is
  • Per ongeluk bronvermeldingen vergeten
Hoe voorkom je plagiaat in je scriptie?

Je kunt plagiaat in je scriptie voorkomen door op de juiste manier te citeren en parafraseren. Het is hierbij essentieel dat je correcte bronvermeldingen toevoegt volgens de juiste referentiestijl als je ideeën, woorden of informatie uit een andere bron gebruikt.

Wat vind jij van dit artikel?
Julia Merkus

Julia heeft onder andere een bachelor in Nederlandse Taal en Cultuur en twee masters in Linguistics en Taal- en Spraakpathologie, waardoor ze heel wat scripties heeft geschreven. Na enkele jaren als editor schrijft ze nu artikelen over alles wat bij een scriptie komt kijken om zo studenten met succes te laten afstuderen.

4 reacties

rolf
18 november 2020 om 13:10

Bij het schrijven van mijn Plan van Aanpak. Maak ik gebruik van de schrijfstijl en opzet van Scribbr, wordt dit gezien als plagiaat?

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
23 november 2020 om 12:08

Hoi Rolf,

Neehoor, dat is geen probleem. Als het maar je eigen tekst is!

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Esther
17 juli 2020 om 01:34

Ik ben beschuldigd van zelfplagiaat omdat ik literatuur uit een andere masterclass gebruikt heb voor mijn scriptie. hoe voorkom ik plagiaat op bronnen als ik ze wel twee keer zou willen gebruiken?

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
17 juli 2020 om 11:36

Hoi Esther,

Het hergebruiken van bronnen is volgens de standaard regels gewoon toegestaan, maar uiteraard kun je ze dan niet op exact dezelfde manier gebruiken. Het kan natuurlijk wel zo zijn dat jouw opleiding een extra regel hanteert waardoor je dit niet mag doen.

Als dat laatste zo is, dan kun je dat niet vermijden, denk ik. Je zult namelijk altijd naar de bron moeten verwijzen.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.