Concurrentieanalyse: Vijfkrachtenmodel of Five Forces Framework Porter

De winstgevendheid van een bedrijf is sterk afhankelijk van concurrentie binnen de bedrijfstak. Bij het opstellen van een strategie is het daarom van belang om de concurrentie grondig te analyseren.

Het Vijfkrachtenmodel (Five Forces Model) van Michael Porter geeft je een goed beeld van de concurrentie in een bepaalde bedrijfstak.

De concurrentie wordt bepaald door de sterkte van de volgende vijf krachten in te schatten:

  • Dreiging van nieuwe toetreders;
  • Onderhandelingsmacht van leveranciers;
  • Onderhandelingsmacht van klanten;
  • Dreiging van substituten;
  • Onderlinge rivaliteit.

Five forces Vijfkrachtenmodel

Dreiging van nieuwe toetreders

De (toekomstige) winstgevendheid van een bedrijfstak is afhankelijk van hoe eenvoudig het is voor nieuwe bedrijven om toe te treden tot die bedrijfstak. De mogelijkheid om toe te treden tot een markt hangt af van de toetredingsbarrières. Er bestaan zes belangrijke vormen van toetredingsbarrières.

Schaalvoordelen

In sommige bedrijfstakken hebben grote spelers veel voordeel. Deze voordelen ontstaan door een vergroting van de omvang of productiecapaciteit. Zo kan een groot bedrijf bijvoorbeeld producten per zeecontainer vervoeren, terwijl kleine bedrijven deze via duurdere pakketpost moeten verzenden.

Productdifferentiatie

Bedrijven proberen voordeel te behalen door zich van elkaar te onderscheiden (differentiatie). Dit wordt vaak bereikt door marketing. Door sterke merken op de biermarkt is het bijvoorbeeld erg moeilijk om succesvol een nieuw biermerk te beginnen.

Benodigd kapitaal

In sommige bedrijfstakken is het noodzakelijk om een grote investering (van kapitaal) te doen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de ertswinning. Productiemiddelen, zoals grote machines, vragen om een flinke investering.

Kostennadelen, onafhankelijk van schaal

Gevestigde bedrijven kunnen een kostenvoordeel hebben dat onafhankelijk is van de schaalgrootte. Een bedrijf kan bijvoorbeeld een patent hebben op een (goedkope) productiemethode.

Toegang tot distributiekanalen

Een nieuwkomer heeft niet altijd de beschikking over de juiste distributiekanalen om producten te verkopen. Zo is het bijvoorbeeld lastig om een nieuw product in de schappen van een supermarkt te krijgen. Ook kan het voorkomen dat bedrijven al langdurige contracten hebben afgesloten met een andere partij.

Regeringsbeleid

De regering kan het verbieden of vermoeilijken om tot een bedrijfstak toe te treden. De Chinese overheid maakt het bijvoorbeeld erg lastig om als buitenlander een bedrijf in China te starten. Ook laat de regering vaak geen nieuwe bedrijven toe die gerelateerd zijn aan de postmarkt of het openbaar vervoer.

Onderhandelingsmacht van de leveranciers

Machtige leveranciers kunnen veel druk uitoefenen en de prijzen kunstmatig hoog houden. Als een product maar via enkele leveranciers verkrijgbaar is, kan de macht van deze leveranciers groot zijn. Ook als er hoge kosten zijn om over te stappen naar een andere leverancier, is er sprake van grote onderhandelingsmacht. Machtige leveranciers kunnen de winstgevendheid van een bedrijfstak onder druk zetten.

Hoeveel fouten bevat jouw scriptie?

De taalexperts van Scribbr verbeteren gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden. Benieuwd wat er precies wordt verbeterd? Verschuif de cursor van links naar rechts!

Scriptie nakijken op taal

Onderhandelingsmacht van de klanten

Machtige klanten kunnen de winstgevendheid van een bedrijfstak negatief beïnvloeden. Kopers kunnen onder andere in de volgende gevallen erg machtig zijn:

  • Klanten kopen grote partijen;
  • Klanten verenigen zich om samen in te kopen;
  • Klanten kunnen eenvoudig een andere leverancier kiezen;
  • Klanten bevinden zich in een markt met lage marges, waardoor de inkoop tegen lage tarieven moet plaatsvinden.

Substituten

De winst van een bedrijfstak kan onder druk komen te staan door substituten (vervangende producten) van andere bedrijfstakken. Vroeger namen veel mensen de trein of de bus voor een lange reis. Door de prijsdaling in de luchtvaart is het vliegtuig een substituut geworden voor de trein of de bus.

Onderlinge rivaliteit

Bij deze kracht analyseer je de directe concurrenten in de bedrijfstak. Hiervoor breng je de volgende eigenschappen van de concurrentie in kaart:

  • aantal concurrenten;
  • capaciteit van de concurrenten;
  • verschil in producten;
  • aanwezigheid van uittredingsbarrières;
  • groei van de bedrijfstak;
  • verschil in strategie, oorsprong en “persoonlijkheid” van concurrenten.

Door de krachten van het Vijfkrachtenmodel te analyseren leg je de sterke en zwakke punten van een bedrijf bloot. Op basis hiervan kan de strategie van een bedrijf worden aangescherpt, bijvoorbeeld met de Waardeketen van Porter.

Wat vind jij van dit artikel?
Koen Driessen

Koen heeft zelf meerdere scripties geschreven en is in 2012 samen met Bas en Richard Scribbr gestart. Hier kun je je scriptie laten nakijken door professionele taalkundigen.

2 reacties

Natasja
14 september 2020 om 13:15

Hi Koen, hoe kom je aan de informatie waarmee je hierover oordeelt? Je kan natuurlijk je eigen bevindingen meenemen, maar hoe betrouwbaar is dat?

Beantwoorden

Leon Smits
Leon Smits (Scribbr Team)
28 september 2020 om 19:27

Hoi Natasja,

Dat is inderdaad lastig, daarom wordt dit model veelal alleen als hulpmiddel gebruikt, en op redelijk oppervlakkig niveau.
Om extra informatie te achterhalen kun je bijvoorbeeld jaarverslagen gebruiken of proberen interviews af te nemen.

Groetjes,
Leon

Beantwoorden

Is er iets nog niet helemaal duidelijk of ontbreekt er wat? Laat een opmerking achter.

Please click the checkbox on the left to verify that you are a not a bot.