Concurrentieanalyse: Vijfkrachtenmodel/Five forces Porter

De winstgevendheid van een bedrijf is sterk afhankelijk van concurrentie binnen de bedrijfstak. Bij het opstellen van een strategie is het daarom van belang om de concurrentie grondig te analyseren.

Door gebruik te maken van het vijfkrachtenmodel/Five forces van Michael Porter krijg je een goed beeld van de concurrentie in een bepaalde bedrijfstak.

De concurrentie wordt bepaald door de sterkte van de volgende vijf krachten in te schatten:

  • dreiging van nieuwe toetreders;
  • onderhandelingsmacht van leveranciers;
  • onderhandelingsmacht van klanten;
  • dreiging van substituten;
  • onderlinge rivaliteit.

Five forces Vijfkrachtenmodel

Dreiging van nieuwe toetreders

De (toekomstige) winstgevendheid van een bedrijfstak is afhankelijk van hoe eenvoudig het is voor nieuwe bedrijven om toe te treden tot die bedrijfstak. De mogelijkheid om toe te treden tot een markt hangt af van de toetredingsbarrières. Er bestaan zes belangrijke vormen van toetredingsbarrières.

Schaalvoordelen

In bepaalde bedrijfstakken hebben grote spelers veel voordeel. Deze voordelen ontstaan door een vergroting van de omvang of productiecapaciteit. Zo kan een groot bedrijf bijvoorbeeld producten per zeecontainer vervoeren terwijl kleine bedrijven dit via duurdere pakketpost moeten verzenden.

Productdifferentiatie

Bedrijven proberen voordeel te behalen door zich van elkaar te onderscheiden (differentiatie). Dit wordt vaak door marketing bereikt. Door sterke merken op de biermarkt is het bijvoorbeeld erg moeilijk om succesvol een nieuw biermerk te beginnen.

Benodigd kapitaal

In bepaalde bedrijfstakken is het noodzakelijk om een grote investering (van kapitaal) te doen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de ertswinning. Productiemiddelen zoals grote machines vragen om een flinke investering.

Kostennadelen, onafhankelijk van schaal

Gevestigde bedrijven kunnen een kostenvoordeel hebben dat onafhankelijk is van de schaalgrootte. Een bedrijf kan bijvoorbeeld een patent hebben op een bepaalde (goedkope) productiemethode.

Toegang tot distributiekanalen

Als nieuwkomer heb je niet altijd de beschikking over de juiste distributiekanalen om je product te verkopen. Zo is het lastig om een nieuw product in de supermarkt te krijgen. Ook kan het zijn dat bedrijven al aan langdurige contracten vast zitten.

Regeringsbeleid

De regering kan het verbieden of vermoeilijken om tot een bedrijfstak toe te treden. De Chinese overheid maakt het bijvoorbeeld erg lastig om als buitenlander een bedrijf in China te starten. Andere voorbeelden waar de regering nieuwe bedrijven vaak niet toestaat zijn de postmarkt en het openbaar vervoer.

Onderhandelingsmacht van de leveranciers

Machtige leveranciers kunnen veel druk uitoefenen en de prijzen kunstmatig hooghouden. Als een product maar via enkele leveranciers verkrijgbaar is, kan de macht van deze leveranciers groot zijn. Ook als er hoge kosten zijn om over te stappen naar een andere leverancier is er sprake van grote macht van de leverancier. Door machtige leveranciers kan de winstgevendheid van een bedrijfstak onder druk komen te staan.

Wist je dat...

Scribbr editors gemiddeld 150 fouten per 1000 woorden corrigeren? Voorkom dat jouw scriptie, plan van aanpak of verslag wordt afgekeurd op taal. Laat het nakijken door de taalexperts van Scribbr!

Ontdek de nakijkservice

Onderhandelingsmacht van de klanten

Machtige klanten kunnen de winstgevendheid van een bedrijfstak negatief beïnvloeden. Kopers kunnen onder andere in de volgende gevallen erg machtig zijn:

  • Klant koopt grote partijen.
  • Klanten verenigen zich om samen in te kopen.
  • Veel gelijksoortige leveranciers; de klant kan eenvoudig een andere leverancier kiezen.
  • De klant bevindt zich in een markt met lage marges. De inkoop moet dus tegen lage tarieven.

Substituten

De winst van een bedrijfstak kan onder druk komen te staan door substituten (vervangende producten) van andere bedrijfstakken. Vroeger nam men voor een lange reis de trein of de bus. Door de prijsdaling in de luchtvaart is het vliegtuig een substituut voor de trein of de bus geworden.

Onderlinge rivaliteit

Bij deze kracht analyseer je de directe concurrenten in de bedrijfstak. De volgende eigenschappen van de concurrentie breng je in kaart:

  • aantal concurrenten;
  • capaciteit van de concurrenten;
  • verschil in producten;
  • aanwezigheid van uittredingsbarrières;
  • groei van de bedrijfstak;
  • verschil in strategie, oorsprong en ‘persoonlijkheid’ van concurrenten.

Door de krachten van het Vijfkrachtenmodel (Five forces) te analyseren leg je de sterke en zwakke punten van een bedrijf bloot. Op basis hiervan kan de strategie van een bedrijf worden aangescherpt.

Bron Porter volgens de APA-stijl

Porter, M. E. (1998). Competitive Strategy. New York, NY: Free Press.

Wat vind jij van dit artikel?
Koen Driessen

Koen heeft zelf meerdere scripties geschreven en is in 2012 samen met Bas en Richard Scribbr gestart. Hier kun je je scriptie laten nakijken door professionele taalkundigen.

1 reactie

Koen Driessen
Koen Driessen (Scribbr-team)
4 juni 2013 16:46

Bedankt voor het lezen! Ik hoop dat je er iets aan hebt gehad. Zit je nog met een vraag? Laat een reactie achter en ik kom zo snel mogelijk bij je terug.

Stel een vraag of reageer.