Je scriptie laten nakijken op taal en structuur

Scriptie nakijken »

Literatuurlijst genereren volgens de APA-stijl

APA Generator »

Plagiaatcontrole voor studenten

Doe de check »

Probleemoriëntatie scriptie

Gepubliceerd op door Laatste update op: 27 september 2016

De probleemoriëntatie is een van de belangrijkste stappen in het scriptieschrijfproces. Een goede oriëntatie leidt tot een goed afgebakende probleemstelling en doelstelling en helpt je op weg om de juiste onderzoeksvragen op te stellen.

De oriëntatie is afgerond als je weet welk vraagstuk opgelost moet worden en waarom. Uit de probleemoriëntatie kun je vervolgens makkelijk de hoofdvraag met de deelvragen afleiden.

Het vraagstuk

Voordat je met de probleemstelling en doelstelling op de proppen komt, moet je je eerst goed oriënteren. Je onderwerp is namelijk meestal te breed of het is niet helemaal helder wat je precies moet weten over het probleem zodat het uiteindelijk opgelost kan worden.

Je begint daarbij altijd met een globaal vraagstuk. Dit is de aanleiding dat je een onderzoek doet. Als je een hbo-opleiding volgt ligt er aan je onderzoek altijd een praktijkvraagstuk ten grondslag. Op een universiteit is het meestal een theoretisch vraagstuk.

Voorbeeld praktijkvraagstuk
Een middelbare school in het zuiden van Nederland ziet het leerlingenaantal drastisch teruglopen door demografische factoren. De directeur maakt zich zorgen dat er onrust onder de medewerkers ontstaat omdat de werkgelegenheid voor volgend studiejaar niet zeker is. De directeur verwacht dat als er niets gedaan wordt de beste medewerkers gaan vertrekken en dat de onrust een negatief effect heeft op het imago van de school.

NB: Het probleem lijkt de daling van het aantal leerlingen door demografische factoren. Maar dat kun je niet oplossen!  In de oriëntatie moet je erachter komen wat er allemaal speelt en waar de directeur een oplossing voor wil.

Voorbeeld theoretisch vraagstuk
Je wilt het effect van voeding op sportprestaties onderzoeken. Je voelt wel aan dat het onderwerp erg breed is. Je vragen ter oriëntatie kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • Wat is er bekend over sport en voeding?
  • Wat is er bekend over voeding en prestaties?

Stappenplan voor probleemoriëntatie

Zodra het globale vraagstuk duidelijk is, zul je op onderzoek moeten gaan om het vraagstuk te specificeren en om op basis hiervan een probleemstelling en doelstelling op te stellen.

Afhankelijk van je vraagstuk betekent dit dat je literatuur moet gaan bestuderen en/of informatie uit de organisatie of de omgeving moet verzamelen. Zo maak je voor jezelf en je (eventuele) opdrachtgever en begeleider duidelijk wat de bedoeling is en wat het resultaat moet zijn van je scriptie.

Volg hierbij het volgende stappenplan.

1) Aanleiding en context

Wie heeft een probleem? Waardoor is het probleem of vraagstuk ontstaan?

Toelichting: De organisatie of het bedrijf als geheel kan met het probleem zitten, maar het kan ook om een bepaalde afdeling of doelgroep gaan. 

Het vraagstuk kan voortkomen uit eerder onderzoek maar kan ook zijn ontstaan omdat er iets in de omgeving is veranderd. Voorbeelden daarvan zijn wijzigingen in demografische factoren, een nieuwe wet of technologische ontwikkelingen die voor bedrijven vele nieuwe uitdagingen bieden.

Er zijn verschillende methodes om omgevingsfactoren in kaart te brengen zoals de DESTEP-methode (demografisch, economisch sociaal, technologisch, ecologisch en politiek).

2) Achtergrond

Wat is er bekend over het vraagstuk of het onderwerp? Wat is er uit de literatuur bekend? Wat geven de betrokkenen aan? Wat is er al gedaan om het vraagstuk op te lossen? Op welke oorzaak of oorzaken heeft het zich gericht? Wat was daarvan het effect? Waarom heeft het wel of niet gewerkt?

Toelichting: Er kan al een heleboel gedaan zijn om het probleem of het vraagstuk op te lossen. Het is belangrijk hierachter te komen om te voorkomen dat je niet hetzelfde gaat onderzoeken. Dit betekent  dat je altijd literatuur moet bestuderen om te kijken wat er al bekend is over het vraagstuk.

Indien je je onderzoek voor een organisatie uitvoert is het verstandig de opdrachtgever en een aantal direct betrokkenen te interviewen die al met het vraagstuk bezig zijn geweest of die er ‘last’ van hebben.

3) Afbakening

Wat ga je exact oplossen en wat niet?

Toelichting: Als je erachter bent gekomen waar het vraagstuk vandaan komt en wat er al aan gedaan is, kan je je gaan focussen op wat jij gaat oplossen én vooral ook wat niet. Het is belangrijk om het vraagstuk in te kaderen zodat voor jou en je opdrachtgever duidelijk is wat de bedoeling is en wat het resultaat moet zijn.

4) Relevantie

Wat is de maatschappelijke relevantie? Waarom is het voor de maatschappij en/of de beroepsgroep belangrijk het vraagstuk op te lossen? Wat gebeurt er als het vraagstuk niet wordt opgelost? Wat zijn dan de gevolgen? Voor wie?

Toelichting: Je doet je onderzoek ook om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Het is dus goed om van tevoren na te denken wat het belang is van je onderzoek. Het is belangrijk dat je niet te oppervlakkig blijft.

Probleemoriëntatie kan verwarrend zijn

Het woord ‘probleem’ in de begrippen ‘probleemoriëntatie’ en ‘probleemstelling’ kan mogelijk verwarrend zijn. Het begrip ‘probleem’ wordt vaak gebruikt voor een vraagstuk dat acuut moet worden opgelost. Maar vaak betreft je onderzoek juist een vraagstuk waarmee problemen worden voorkomen of waar de wetenschap nog geen antwoord op heeft. Het is dus niet nodig dat je een acuut probleem oplost met je onderzoek.

Het probleem kan dus ook zijn dat we nog niet weten hoe iets werkt. Bijvoorbeeld: Is er water op mars? Hoe gelukkig zijn studenten psychologie aan de Tilburg University?

Probleemstelling en doelstelling

Je sluit je oriëntatie af door je bevindingen op te schrijven. Je werkt van breed naar smal; eerst de aanleiding en dan naar de kern. Je eindigt met je probleemstelling en onderzoeksdoelstelling waarin je dus aangeeft welk vraagstuk je op gaat lossen, wat het onderzoek op moet leveren en waarom.

Voorbeeld van een probleemoriëntatie voor het hbo

Volgende stap: de onderzoeksvraag (hoofdvraag) en deelvragen

Nu je de probleemstelling en doelstelling hebt geformuleerd is het tijd voor het opstellen van de hoofdvraag en deelvragen.

Wat vind jij van dit artikel? (je stem is anoniem)
Bezig met het verwerken van je stem...
Je stem is doorgevoerd :-)
Je hebt al gestemd op dit artikel. Bedankt :-)
42 lezers vinden dit artikel handig. 45 stemmen in totaal.
 
Scribbr prof
 

Geen taalfouten en pijnlijke missers in je scriptie?

Schakel snel een professionele editor van Scribbr in.
Meer info & prijzen » Trustpilot score van 9.7

Geschreven door Bas Swaen

Bas is mede-oprichter van Scribbr. Bas komt uit een echt onderwijsgezin en is een ervaren scriptieschrijver. Met heldere uitleg over moeilijke materie probeert Bas studenten op weg te helpen.

2 reacties

  1. Henk zegt:

    Wat als er geen probleem is, maar een uitdaging?

    • Anna Hoogterp (Scribbr-team) zegt:

      Hallo Henk, ook een uitdaging is een prima onderwerp van onderzoek. Je moet er dan op letten dat je dit juist verwoord in je probleemstelling en onderzoeksvraag.

Reageer